ความแปลกของลานคือ ตลอดชีวิตต้นลานออกดอกและติดลูกเพียงครั้งเดียวจากนั้นจะยืนต้นตาย

           คนเหนือ มีสำนวนสำหรับ ติอาหารที่มีรสจืด ไม่เป็นสับปะรด ว่า “จ๋างเหมือนมะลานต้ม” มะลานที่ว่าเป็นลูกของต้นลาน ที่ท่านเคยคุ้นหูว่าคัมภีร์โบราณทำจากใบลาน หรือ หนังสือใบลานนั้นเอง 

        ความแปลกของลูกลานคือ ตลอดชีวิตต้นลานออกดอกและติดลูกเพียงครั้งเดียวจากนั้นจะยืนต้นตาย ซึ่งเป็นลักษณะของพืชหลายชนิดในตระกูลมะพร้าวนี้ และการออกดอกมักจะออกดอกเมื่อต้นลานมีอายุมากๆ คือ 50-60 ปี จึงมีคำพูดว่า ลูกลานนาน 60 ปี ได้กินหนึ่งครั้ง 

           แต่ในชีวิตผมได้กินลูกลานหลายครั้งแล้วย่อมพิสูจณ์ว่าคำพูดข้างต้นไม่เป็นความจริง   ที่เป็นเช่นนั้นเพราะต้นลานจะทยอยอายุครบกำหนดที่จะออกดอกทุกปี  หากเป็นในป่าลานผืนใหญ่ ในแต่ละปีก็มีลานทะยอยออกลูก 5 ต้น 10 ต้น เป็นประจำ แต่ส่วนใหญ่เรามักไม่ได้ทานลูกลานบ่อยนัก ยกเว้นปี(ไม่บ่อยนัก)ที่ลูกลานออกดอกพร้อมกันมากๆเช่นในปีนี้ ซึ่ง มีลูกลานออกดอก หลายร้อยต้น เช่น ที่อุทยานแห่งชาติทับลาน อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา  สำหรับในจังหวัดเชียงใหม่ ป่าลานในอำเภอแม่แตง เวียงแหง แม่อาย และอีกหลายที่ก็มีต้นลานออกดอกออกลูกมากกว่าปกติ 

          สาเหตุที่ลานออกลูกแล้วตายในปีนั้นคาดว่าเป็นเพราะเพราะยอดอ่อนที่จะแทงเป็นใบใหม่เกิดธรรมชาติสั่งงานให้แปรเปลี่ยนออกเป็นช่อดอกขนาดใหญ่ สูงหลายเมตร และติดดอกออกลูกขนาดหลายหมื่นลูกในหนึ่งต้น จึงไม่มียอดที่จะแทงเป็นใบใหม่อีกแล้ว แต่ธรรมชาติก็ไม่ได้ใจร้ายลูกลานที่หล่นบนพื้นต้นแม่ก็จะงอกงามเป็นป่าลานรุ่นใหม่ทดแทนหากไม่ถูกมนุษย์รบกวน

      ระยะนี้หากมาเดินเที่ยวในตลาดเช้า ตลาดแล้งหลายแห่งในเมืองเหนือหลายๆจังหวัดก็จะพบเห็นการจำหน่ายลูกลานต้มเป็นอาหารแปลกให้ได้รับประทาน อย่าลืมครั้งหนึ่งในชีวิตต้องลองทานลานต้มซักครั้งครับ

ข้อมูลเพิ่มเติม

-ลานเป็นไม่ยืนต้นตระกูลมะพร้าว หรือ ปาล์ม

-มีหลายชนิด บางชนิดขึ้นเฉพาะบนเขาเรียก ลานป่า  และบางชนิดขึ้นเป็นป่าใกล้น้ำกร่อยเห็นแล้วต้นและใบไม่เหมือนกัน

-ใบลานในสมัยโบราณใช้จานอักษร เป็นคัมภีร์ใบลาน หรือ หนังสือใบลาน เพราะทน เบา และเก็บได้นาน การจานใช้เหล็กปลายแหลมเผาไฟ  ส่วนใหญ่เลือกใช้ใบลานอ่อน ส่วนใบแก่ใช้ทำหลังคา หมวก งอบ ชะลอม  ภาชนะ เครื่องใช้ในครัวเรือนเป็นต้น

-ยอดลานยังใช้ทานเป็นอาหารเหมือนยอดมะพร้าวได้

-ลูกลานนำมาต้ม ผาและควักกินเฉพาะใส้ คล้ายลูกชิดแต่มีลักษณะกลม ไม่รีเหมือนลูกชิด  ใช้รับประทานเป็นอาหารทานเล่น หรือ ลอยในน้ำเชื่อมเพิ่มรสหวาน แต่รสชาติของลูกลานจากธรรมชาติจะจืดเหนียวหนึด (นึกถึงเวลาทานลูกชิดซึ่งเป็นพืชตระกูลเดียวกัน) นอกนั้นลูกลานยังมีสรรพคุณเป็นยารักษาโรคกระเพราะ ลำไส้ ฆ่าเชื้อในลำไส้  และช่วยระบาย

 

 

ลูกลาน ขนาดเท่าลูกลำไย ข้างในมีเนื้อเหนียวหนึบ