<div style="text-align: center">
</div>
“ปุจฉา” ทำไมถึงบอกว่าเห็ดกับความงมงาย เนื่องจากว่าเมื่อตอนบ่ายของวันนี้ (23 สิงหาคม 2549) ได้มีโอกาสได้สนทนากับท่านนายกสมาคมนักวิจัยและเพาะเห็ดแห่งประเทศไทย (อาจารย์ดีพร้อม ไชยวงศ์เกียรติ) ณ คณะวิทยาศาสตร์มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี แล้วอาจารย์ถามผมว่า นี่อุทัยรู้ไหมว่าเห็ดคืออะไร (Mushroom) ผมก็ตกใจแล้วนึกอยู่ในใจว่าเอ๊ะ....ทำไมอาจารย์ถามเราแบบนี้ ทั้งๆ ที่อาจารย์ก็เคยสอนเรานี่นาเมื่อ 16 ปีที่ผ่านมา ผมก็ได้แต่งงๆๆๆ... ในขณะที่อาจารย์รอคำตอบผมอยู่นั้น อาจารย์ก็หัวเราะ แล้วก็ยิ้ม แล้วก็พูดขึ้นว่า เห็ดที่ว่านี่มันคงไม่เหมือนที่อุทัยคิด อาจารย์บอกว่า ในเวลานี้ชาวบ้านบอกว่าเห็ดคือ ของศักดิ์สิทธิ์ เนื่องจากอาจารย์ได้เดินทางไปภาคเหนือแล้วเห็นชาวบ้านเขาเอาดอกไม้ธูปเทียนมาจุด และเอาผ้าแดงมาผูกมัดไว้บริเวณที่เห็ดออกดอก โดยเฉพาะดอกใหญ่ๆ และมีรูปร่างที่ผิดแปลกออกไป เพื่อขอเลขขอหวย ซึ่งส่วนใหญ่ที่พบคือเห็ด หลินจือ และเห็ดตีนแรด
</span></span><p> “วิสัชนา” พอผมได้ยินก็ร้องอ๋อขึ้นมาทันที พร้อมกับหัวเราะอย่างสนุกสนานกับพวกพี่ๆ อีก 5 คน อาจารย์เล่าต่อว่านี่ทำไมชาวบ้านถึงเชื่อเรื่องอย่างนี้ เพราะโดยธรรมชาติเห็ดมันก็เกิดอยู่ทั่วไป เนื่องจากเห็ดเป็นเชื้อราที่สามารถสืบพันธุ์ด้วยสปอร์ที่มีขนาดเล็ก และสามารถปลิวไปตกได้ทุกที่หากมีลมและพาหะพาไป และก็จะเกิดดอกได้ทั่วไปทุกพื้นที่ ที่มีสภาพแวดล้อมเหมาะสมต่อการเจริญเติบโต และขนาดของดอกก็จะใหญ่จะเล็กแตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม และอาหารที่มาหล่อเลี้ยงเส้นไยเห็ดเหล่านั้น อีกทั้งรูปร่าง (Shape) ก็อาจจะมีลักษณะที่แตกต่างออกไปถ้าหากสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม พอชาวบ้านเห็นลักษณะที่ผิดเพี้ยนจากที่เคยเห็นจึงนึกว่าเป็นของประหลาด และเป็นของศักดิ์สิทธิ์ จึงไปจุดธูปเทียนเพื่อขอเลขขอหวยกัน </p><p> “ทำไมถึงเป็นอย่างนั้น” จากปรากฏการที่เกิดขึ้นหากเราจะมองว่าเป็นวัฒนธรรม หรือความเชื่อ ก็อาจจะบอกว่าไม่ค่อยถูกต้องนัก และถ้าหากมองในมุมมองของนักวิทยาศาสตร์อาจจะบอกว่าเป็นเรื่องที่งมงาย ไร้สาละ ซึ่งไม่น่าจะเกิดขึ้นกับสังคมที่บอกว่าเราเป็นประเทศที่ที่จะพัฒนา หรือประเทศกำลังพัฒนาก็ตาม อย่างไรก็ตามถ้าหากเราจะมองอย่างรอบด้านกับปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเราอาจจะมองว่าคนไทย ชอบเล่นหวยหรือเปล่า คนไทยชอบเล่นการพนันหรือไม่ คนไทยชอบเสี่ยงโชคหรือเปล่า คนไทยขาดที่พึ่งทางใจหรือไม่ อย่างไร และจากคำถามต่างๆ เหล่านี้ล้วนเป็นสาเหตุให้คนไทยกลุ่มนี้เกิดความยากจนใช่หรือไม่</p><p> 
</p><p>ขอบคุณครับ</p><p>อุทัย อันพิมพ์ </p><p>23 สิงหาคม 49</p>
เหตุที่ชาวบ้านงมงายนั้นมีสาเหตุหลายอย่างที่ซับซ้อน แต่สาเหตุหลักคือความไม่รู้ ไม่มีความรู้ และไม่อยากรู้ แต่อยากได้ค่ะ
พบเห็นได้ทั่วไป แทบชนบท
คุณต้องแยกให้ออก ระหว่างวิทยาศาสตร์กับไสยศาสตร์ ซึ่งอยู่คนละขั้วกัน แต่ในโลกแห่งความเป็นจริงอย่างที่ อ.อภิชัย พูดว่า ไม่มีอะไรขาวบริสุทธิ์ และไม่มีอะไรดำสนิท แต่จะเป็นสีเทาในระดับต่าง ๆ ซึ่งมีเนื้อหาสาระเฉพาะในแต่ละส่วนผสมของมันเอง กระบวนการจัดการความรู้ก็เช่นเดียวกัน ไม่ใช่ว่าไสยศาสตร์จะต้องไร้สาระอย่างสิ้นเชิง หรือวิทยาศาสตร์จะต้องเป็นจริงเสมอไป มันมีอะไรปน ๆ กันอยู่ จะต้องวิเคราะห์ให้ชัดเจนในกระบวนการจัดการความรู้ อย่างใจร้อนครับ แต่ต้องมั่นคงในหลักการ
ขอบคุณมากครับ ทุกๆท่านที่ร่วมแสดงความคิดเห็น โดยเฉพาะ ผศ.ดร.แสวง รวยสูงเนิน ที่ได้กรุณาให้ข้อคิด และผมจะได้ประมวลองค์ความรู้ต่อไปครับ