ในพุทธมองความหมายชีวิตและวงจรชีวิตไว้ในกระบวนการขันธ์ 5 เป็นลักษณะของกระแสที่เกิดขึ้นแปรเปลี่ยนไปตลอดเวลา

บันทึกนี้ต่อจากตอนที่แล้ว

 

2 . เวทนา  ความรู้สึกคือ  รู้สึกสุขทางกายและใจ  ทุกข์ทางกายและใจ หรือเฉย ๆ แบ่งตามทางเกิดมี 6 คือ  ทางตา  หู  จมูก  ลิ้น  กายและใจ

 

3 . สัญญา  การกำหนดได้หมายรู้  แบ่งตามทางที่เกิดคือรูป  เสียง  กลิ่น  รส  สัมผัสและใจ

 

4 . สังขาร  เครื่องปรุงแต่งจิตให้คิดดีชั่วมีเจตสิก 50 ที่นอกเหนือเวทนาและสัญญาเจตสิก  จัดเป็นสังขารขันธ์คือ

 

     1 ) เจตสิตที่เข้าได้ทั้งดีและชั่วมี 2  ฝ่าย

 

      1 . สัพพจิตสาธารณเจตสิกมี 5 คือ ผัสสะ  เจตนา  เอกัคตา  ชีวิตินทรีย์  และมนสิการ

        2 . ปกิณณกเจตสิกมี 6 คือ วิตก  วิจาร  อธิโมกข์  วิริยะ  ปีติ  ฉันทะ

 

     2 ) เจตสิกที่เป็นอกุศล  แบ่งเป็น 2 ฝ่าย

        1 . อกุศลสาธารณเจตสิกมี 4 คือ โมหะ  อหิริกะ  อโนตตัปปะ  และอุทธัจจะ

        2 . ปกิณณกอกุศลเจตสิกมี 10  คือ โลภะ  ทิฏฐิ  มานะ  โทสะ  อิสสา  มัจฉริยะ  กุกกุจจะ  ถีนะ  มิทธะ  และวิจิกิจฉา

 

     3 ) เจตสิกฝ่ายดีเกิดกับจิตที่เป็นกุศลและอัพยากฤตแบ่ง 2 ฝ่าย

        1 . โสภณสาธารณเจตสิกมี 19 คือ ศรัทธา  สติ  หิริ  โอตตัปปะ  อโลภะ  อโทสะ  ตัตรมัชฌัตตา  กายปัสสัทธิ  จิตตปัสสัทธิ  กายลหุตา  จิตตลหุตา  กายมุทุตา  จิตตมุทุตา  กายกัมมัญญตา  จิตตกัมมัญญตา  กายปาคุญญตา  จิตตปาคุญญตา  ตากายุชุกตา  จิตตุชุกตา

        2 . ปกิณณกโสภณเจตสิกมี 6 คือ สัมมาวาจา  สัมมากัมมันตะ  สัมมาอาชีวะ  กรณา  มุทิตา  และปัญญา

 

5 . วิญญาณ  คือ จิต 89 ( โดยพิสดารมี 121 ดวง ) แบ่งเป็น 2 ฝ่าย

    1 ) จำแนกตามภูมิหรือระดับของจิต  จัดเป็นกามาวจรจิต 54 ดวง  รูปาวจรจิต 15 ดวง  อรูปาวจรจิต 12 ดวง  โลกุตรจิต 8 ดวง ( โดยพิสดาร 40 ดวง )

 

     2 ) จำแนกตามคุณสมบัติ จัดเป็นอกุศลจิต 12 ดวง  กุศลจิต 21 ดวง ( โดยพิสดาร 37 ดวง ) วิบากจิต 36 ดวง  ( โดยพิสดาร 52 ดวง ) กิริยาจิต 20 ดวง

 

        ในพุทธมองความหมายชีวิตและวงจรชีวิตไว้ในกระบวนการขันธ์ 5  เป็นลักษณะของกระแสที่เกิดขึ้นแปรเปลี่ยนไปตลอดเวลา  ชีวิตเป็นไปตามธรรมชาติอาศัยเหตุปัจจัยสัมพันธ์กันเรียกความสัมพันธ์แห่งเหตุปัจจัยที่หมุนเนื่องกันนี้ว่า..กฎธรรมชาติ...พระธรรมปิกฎ ( ป.อ. ปยุตฺโต ).  ( 2546 : 67 ) นั้นแล.

........................................................

บรรณานุกรม

 

พระธรรมปิกฎ ( ป.อ. ปยุตฺโต ).  2546 . พุทธธรรม . กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย