โรคปริทันต์....คืออารายครับคุณหมอ

โรคปริทันต์ (Periodontal Disease) คือ โรคที่มีการอักเสบของอวัยวะในช่องปากที่เรียกว่า อวัยวะปริทันต์ อันได้แก่ เหงือก กระดูกหุ้มรากฟัน และเยื่อยึดรากฟัน ลักษณะอาการที่พบ มีเหงือกอักเสบ บวม มีเลือดออก ในคนที่มีอาการอักเสบรุนแรงจะมีการละลายของกระดูกหุ้มรากฟัน ซึ่งมีผลให้ฟันโยกและต้องถูกถอนฟันไปในที่สุด

เมื่อวาน....

หลังจากทำคนไข้นัดสักพัก ผู้ช่วยก็ส่งคนไข้รายหนึ่งเข้ามาให้ผม

เป็นชายอายุประมาณ 45 ปี ผิวคล้ำ ....

ผมก็ทักทายคนไข้ และเชิญให้มานั่งที่เก้าอี้ทำฟัน....

เมื่อคนไข้ชายรายนั้นนั่งลง...

ความรู้สึกแรกที่สัมผัสก็คือ ++กลิ่น++

ใช่ครับ++กลิ่นบุหรี่....เป็นกลิ่นบุหรี่ที่แรงมากทีเดียว

เริ่มแรกผมก็ซักประวัติ ถามถึงอาการนำที่มาพบทันตแพทย์วันนี้

แกก็ตอบว่า"ปวดตุ้บๆ แถวๆฟันกรามอะหมอ บางทีก็ปวดทั้งปากเลย....บางทีเลือดก็ไหลไม่รู้เป็นอะไรน่ะ++"

บางครั้งเรามักจะพบคนไข้ที่มาด้วยอาการปวดหลายๆตำแหน่ง  ระบุฟันที่ปวดไม่ได้ชัดเจน อย่างหนึ่งที่ไม่ควรลืมคือ การปวดเหงือก ก็อาจทำให้คนไข้รู้สึกเช่นนั้นได้

ผมจึงตรวจในช่องปากดู  ก็เป็นดังที่คาด ภายในช่องปากพบคราบหินปูนเป็นปริมาณมาก....ถึงมากที่สุด  มีสีคล้ำค่อนข้างดำ และมีกลิ่นแรงมาก  ลองทดสอบเขี่ยบริเวณเงือกก็พบว่ามีเลือดออกรอบๆฟันที่เขี่ย...ฟันบางซี่เช่น ฟันหน้าล่างค่อนข้างโยก

จากการตรวจในช่องปาก  ....อาการค่อนข้างจะชัดเจน ว่าผู้ป่วยรายนี้เป็น โรคปริทันต์

ผมจึงบอกลุงไปว่า" ลุงครับ....ลุงเป็นโรคปริทันต์รุนแรงมากเลยนะครับ...ต้องรับการรักษาด่วน"

+++++++

ลุงแกเงียบๆไปสักพักแล้วก็พูดว่า"เอคุณหมอ....แล้วโรคปริทันต์....คืออารายครับคุณหมอ...??"

งง...ครับ...คนไข้งง   ไม่รู้ว่าไอ้โรคปริทันต์นี้มันคืออะไร อันนี้เป็นบทเรียนอีกหนึ่งบทนะครับ

เวลาจะพูดคุยกับคนไข้ต้องพยายามใช้ภาษาที่ง่าย  ให้นึกไว้เสมอว่าบริบทของเรากับคนไข้ไม่เหมือนกัน อย่าพยายามใช้ศัพท์ทางวิชาการให้มาก ควรใช้ภาษาที่คนทั่วไปเข้าใจได้....เมื่อนึกได้ดังนั้นผมจึงเริ่มอธิบายต่อโดยหยิบรูปขึ้นมาให้คนไข้ดูแล้วเริ่มอธิบาย

ก่อนอื่นผมก็อธิบายให้คนไข้ทราบก่อนว่า โรคปริทันต์แบ่งออกได้เป็น 2 ชนิดใหญ่ๆ ตามลักษณะที่พบคือ โรคเหงือกอักเสบ และโรคปริทันต์อักเสบ

 

โรคเหงือกอักเสบ จะมีการอักเสบเกิดขึ้นเฉพาะที่เหงือกเท่านั้น มีทั้งแบบเฉียบพลัน และแบบเรื้อรัง แต่ที่พบโดยส่วนใหญ่จะเป็นแบบเรื้อรัง อาการก็อาจจะมีเงือกบวมๆแปรงฟันเจ็บ แต่ยังไม่มีเลือดออกขณะแปรงฟัน

 

โรคปริทันต์อักเสบ หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า โรครำมะนาด อาการก็จะเป็นเหมือนที่เห็นในคุณลุงท่านนี้นะครับคือ ฟันโยก มีเลือดออกขณะแปรงฟัน มีกลิ่นปาก ปวดกระจายๆ

ซึ่งสาเหตุของโรคปริทันต์นั้น..ก็จะเกิดจากสารพิษที่ปล่อยออกมาจากแผ่นคราบจุลินทรีย์(หรือที่เราเรียกกันติดปากว่าหินปูน)ที่ยึดติดบนผิว และอีกปัจจัยหนึ่งคือ สิ่งที่ช่วยเสริมให้เหงือกมีการอักเสบได้ง่ายยิ่งขึ้น คือการสูบบุหรี่ครับ  จะเห็นได้ชัดเลยว่าคุณลุงท่านนี้สูบบุหรี่จัดมาก วันละซอง...ซึ่งถือเป็นปัจจัยสนับสนุนให้เกิดโรคปริทันต์ได้มากทีเดียว นอกจากนี้ยังอาจมีปัจจัยเสริมอื่นๆอีก เช่น การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในช่วงการตั้งครรภ์ หรือในช่วงวัยรุ่น

 
 

+++++

         วันนั้น  ผมจึงทำการขูดหินปูนและเกรารากฟัน ให้ลุงคนนั้น และสอนการรักษาอนามัยในช่องปากให้สะอาด ทั้งนี้เนื่องจากว่าโรคปริทันต์เป็นโรคที่ป้องกันได้ และวิธีการที่ดีและง่ายที่สุด ซึ่งสามารถทำได้ด้วยตนเอง คือ การแปรงฟันพบว่าการแปรงฟันที่ถูกวิธีอย่างสม่ำเสมอ เป็นวิธีการที่ป้องกันโรคปริทันต์ได้ดี

และไม่ลืมจะเน้นให้คุณลุงลด...หรือเลิก...จากการสูบบุหรี่  ซึ่งผมก็หวังว่าลุงจะทำตามที่ผมแนะนำ....ไม่ไช่เพื่อผมหรอกนะครับ  ...แต่เพื่อสุขภาพของคุณลุงเอง

หมอบอล,27 ก.ย 2548

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ประสบการณ์หมอฟัน

คำสำคัญ (Tags)#uncategorized

หมายเลขบันทึก: 4531, เขียน: 27 Sep 2005 @ 08:00 (), แก้ไข: 22 Jun 2012 @ 16:22 (), สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ, ความเห็น: 6, อ่าน: คลิก


ความเห็น (6)

ณัฐวุธ
IP: xxx.28.62.245
เขียนเมื่อ 

ข้อมูลเพิ่มเติม...ลองเข้าไปที่

http://www.siamdental.com/gingivitis2.htm

http://dental.anamai.moph.go.th/oralhealth/openroom/know/knowledge/perio.html

บุญ
IP: xxx.155.1.246
เขียนเมื่อ 

โรคเหงือก

เคยมีอาจารย์ภาควิชาปริทันตวิทยาเคยอธิบายง่านๆว่า

ปริ แปลว่า รอบๆ

ทันต์ แปลว่า ฟัน

ปริทันต์ แปลว่า รอบๆฟัน ก็คือเหงือก นั่นเอง

ไม่ต้องอธิบายอะไรยาวก็ได้

แล้วสอนให้ลุงแปรงฟันอย่างถูกวิธีแบบง่ายๆ

 

นายธงชัย บัวสาลี
IP: xxx.157.228.108
เขียนเมื่อ 
ขอบคุณสำหรับความรู้ที่ได้รับในวันนี้ครับ
เพิ่งมาอ่านเป็นครั้งแรก
IP: xxx.97.62.27
เขียนเมื่อ 
คุณแม่คงจะเป็นโรคนี้ล่ะค่ะ เห็นว่าเหงือกร่นไปลึก เห็นฟันเป็นซี่ยาวๆ เหมือนกับเหงือกอันหดลง แต่ว่าคุณแม่ไม่เคยบ่นว่าปวด แต่เคี้ยวอาหารแข็งหรือเหนียวไม่ค่อยได้ ควรไปรักษาที่ไหนดีคะ แล้วค่าใช้จ่ายเป็นอย่างไรคะ ขอบคุณมากค่ะ (คุณแม่ไม่เคยสูบบุหรี่ ไม่ดื่มเหล้าค่ะ)
นางสาวเกวลี ภางาม
IP: xxx.170.151.8
เขียนเมื่อ 
ขอขอบคุณค่ะคุณหมอ บางที่มีไข้ถามแบบนี้เหมือนกัน แต่ก้ออธิบายไม่ค่อยจะถูก
ตาล
IP: xxx.174.151.73
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณครับคุณหมอ