พุทธลักษณะของพระเจ้าตนหลวง [1]

 

            พุทธลักษณะของพระเจ้าตนหลวงพระเดชพระคุณหลวงพ่อเป็นผู้ปริวรรตมาจากตำนานพระเจ้าตนหลวงอันเป็นวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนา  ระบุเอาไว้ว่าพระพุทธเจ้าพระนามว่ากกุสันธะ   พระพุทธเจ้าพระนามว่าโกนาคมนะ  พระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะ ขณะประทับนั่งอยู่  ๓๒  ศอก [2]    ซึ่งการสร้างองค์พระก็อาศัยเหตุดังกล่าว ที่พอจะประมวลได้มีดังนี้

                ๑.พระโมลี (กระจุกผม หรือมวยผม) มีขนาด ๒๐  กำมือ  โดยมีความสูงขนาด  ๓  ศอก

                ๒.พระเศียรกลมวัดโดยรอบ (ภาษาเหนือว่าหัวกลม) มีขนาด  ๖  วา

                ๓.พระเกศา (เส้นผม) มีจำนวนทั้งหมด  ๑,๕๐๐  เส้น  แบ่งได้  ๔  ขนาด มีตั้งแต่ขนาดใหญ่สุด  ๔  กำมือ,  ขนาด  ๓  กำมือ,  ขนาด  ๒  กำมือ  และขนาดเล็กที่สุดเพียง  ๑  กำมือ

                ๔.พระพักตร์ (ใบหน้า) มีความกว้างถึง  ๒  วา   วัดทางยาว  ๒  วา

                ๕.พระเนตร (ตา) มีความยาว ๓  ศอกกับอีก  ๑  คืบ

๖.พระขนง (ระหว่างคิ้ว)  มีความกว้าง  ๑  ศอก

                ๗.พระขนง (คิ้ว)  มีความยาว  ๓  ศอกกับอีก  ๑  คืบ

                ๘.พระนาสิก (จมูก)  มีความยาว  ๓  ศอกกับอีก  ๑๐  นิ้ว  โดยความกว้าง  ๑  คืบ

                ๙.พระโอษฐ์  (ปาก) มีความยาว  ๔  ศอก  โดยมีความกว้าง  ๓  คืบ

                ๑๐.พระกรรณ (หู) มีความยาว  ๑  วากับอีก  ๒  ศอก  โดยมีความกว้าง  ๑  ศอก

๑๑.ลำพระศอ  (ลำคอ) มีความยาว  ๒  ศอก     ส่วนกลมวัดได้  ๓  วา

                ๑๒.พระอังสา (บ่า หรือไหล่)  มีความยาว  ๓  ศอกกับอีก  ๑  คืบ

                ๑๓.พระรากขวัญ  (กระดูกไหปลาร้า) มีความยาว  ๔  วากับอีก  ๓  ศอก

                ๑๔.พระอุระ (อก) ถึงพระหนุ (คาง)  มีความสูง  ๒  วา

                ๑๕.พระถัน  (นม) ถึงพระกัจฉะ (รักแร้)  มีความยาว  ๒  วา

                ๑๖.พระนาภี  (สะดือ) ถึงพระอุระ  (อก)  มีความห่าง  ๒  วากับอีก  ๒  ศอก 

                ๑๗.ระหว่างพระอุระ  (อก)  มีความกว้าง  ๒  วา

                ๑๘.พระหฤทัย  (หัวใจ) มีขนาดใหญ่  ๖  กำมือ

                ๑๙.พระพาหา  (แขน)  มีความยาว  ๔  วา  โดยมีส่วนกลม  ๒๙  กำมือ

                ๒๐.พระอังคุลีใหญ่  (นิ้วหัวแม่มือ)  มีขนาด  ๙  กำมือ  โดยมีความยาว  ๑  วา

                ๒๑.บั้นพระองค์ (รอบเอวองค์พระ)  มีขนาดกลม  ๗  วา

                ๒๒.ระหว่างพระชานุ(เข่า)  มีความกว้าง  ๗  วา

                ๒๓.ฝ่าพระบาท  (เท้า)  มีความกว้าง  ๒  ศอก  โดยมีความยาว  ๓  วา

                ๒๔.พระเพลา  (หน้าตัก)  มีความกว้าง  ๒๘  ศอก

                ๒๕.จากพื้นฐานที่ประทับนั่งถึงพระโมลีส่วนบนสุด  มีความสูงรวม  ๓๔  ศอก 

 



[1] พระธรรมวิมลโมลี : วัดศรีโคมคำ (พระเจ้าตนหลวง)  หน้า ๑๐๒-๑๐๓ 

[2] พระธรรมวิมลโมลี หนังสือประวัติศาสตร์  สังคมและวัฒนธรรมเมืองพะเยา  หน้า  ๔๐๗