เมืองเมา จังหวัดไต้คง ห่างจากจังหวัดสิบสองปันนาไปทางใต้ ประมาณ ๑,๐๒๖ กิโลเมตร ซึ่งอยู่ใกล้ประเทศพม่า
เนื่องจากพระพุทธศาสนาในไต้คงจะมีแบบแผนการประพฤติปฏิบัติของพระภิกษุสามเณร ที่นำรูปแบบมาจากประเทศพม่า จึงทำให้มองเหมือนว่ามีความเคร่งครัดในข้อวัตรปฏิบัติกว่าสิบสองปันนามาก สิ่งหนึ่งที่บ่งบอกได้ก็คือการไม่ให้พระภิกษุสามเณรเรียนหนังสือร่วมกับเด็กนักเรียนทั่วไป ให้เรียนเฉพาะภายในวัด โดยเรียนเรื่องราวของพุทธศาสนา ศาสนพิธีกรรม และการท่องสวดมนต์ สูตรสำเร็จของที่นี้คือบวชเรียนแล้วเป็นเจ้าอาวาสหรือไม่ก็ลาสิกขาเป็นปู่อาจารย์ (มรรคนายก)
แต่ถ้าพระภิกษุสามเณรรูปใดต้องการเรียนให้สูงขึ้นไปต้องเดินทางเข้าไปเรียนที่ประเทศพม่า โดยมากจะเป็นภาษาบาลี และพระอภิธรรมปิฎก ซึ่งอภิธรรมปิฎกนี้มีคนจบน้อยมากเพราะการเรียนต้องใช้วิธีท่องจำเป็นหลัก แต่ในยุคปัจจุบันมีโรงเรียนพระปริยัติธรรมที่เปิดทำการเรียนการสอนในระดับมัธยมปีที่ ๖ จนถึงระดับปริญญาตรี พระภิกษุสามเณรจึงนิยมไปเรียนที่คุณหมิ่ง อันเป็นเมืองหลวงของมณฑลยูนาน
การไปเรียนที่คุณหมิ่งนั้นต้องไปเรียนร่วมกันระหว่างพระภิกษุสามเณรสายเถรวาท+สายมหายาน+สายธิเบต ซึ่งเป็นสถาบันการศึกษาทางพระพุทธศาสนาหนึ่งเดียวในมณฑลยูนานที่เน้นศาสนา โดยมีชื่อทางการว่าโรงเรียนพระปริยัติธรรมมณฑลยูนาน แม้เมืองสิบสองปันนาจะพยายามเปิดเป็นสาขาโดยสร้างวัดชื่อว่าวัดหลวงไตลื้อราชสัณฐานรองรับแล้วก็ตาม แต่ปัญหาอยู่ที่บุคคลากร ซึ่งกำลังส่งมาเรียนที่มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา รุ่นแรก ๑๐ รูป ตอนนี้ขึ้นอยู่ชั้นปีที่ ๔ จำนวน ๖ รูป และเป็นความหวังของเมืองสิบสองปันนาที่จะได้อาจารย์ ๖ รูปนี้ไปสอน
เนื่องจากว่าจีนไต้คงนี้ มีวัฒนธรรมผสมระหว่างไตลื้อจีนกับพม่า จารีตต่าง ๆ จึงนำเข้าจากพม่าแทบทั้งหมด คงคล้าย ๆ กับสิบสองปันนาที่ได้รับอิทธิพลจากเมืองไทยอะไรประมาณนั้น ไม่ว่าจะเป็นภาษา-พิธีกรรม-อักษรบาลีการออกเสียงต้องเป็นสำเนียงพม่า
แม้แต่สินค้าแทบจะเรียกได้ว่าส่วนใหญ่นำเข้าจากพม่าแทบทั้งหมด กรณีสินค้าไทยต้องผ่านทางสิบสองปันนาเข้าไปซึ่งมีส่วนน้อยกว่ามาก
ส่วนที่แตกต่างระหว่างใต้คงกับสิบสองปันนาคือ "ไต้คง-มีวัดมากกว่า สิบสองปันนา แต่มีพระภิกษุสามเณรน้อยกว่ามาก" ด้วยเหตุหลายประการเช่น ไม่มีผู้คนใคร่บวช เท่าใดนักอาจเป็นเพราะความเป็นอยู่ที่มีกฏเกณฑ์มากกว่า ในข้อนี้พระถุนนา ชาวเมืองเมาเล่าให้ฟังว่า วัดเจต์เก่า อำเภอเมืองเมา จังหวัดไต้คง เมื่อบวชมาใหม่ ๆ ต้องสอนภาษาจีนให้กับเจ้าอาวาส ซึ่งเป็นคนไตมาจากฝั่งพม่า แลกกับการที่ท่านจะได้เรียนภาษาไตลื้อและภาษาพม่า เนื่องจากที่ไต้คงมีการใช้ภาษาราชการอยู่ ๓ ภาษาคือภาษาจีนและภาษาพม่า ส่วนภาษาที่สามคือภาษาไตลื้อเรียงตามลำดับ
อย่างไรก็ตามผู้เขียนขอเอาใจช่วยพระใจสิงห์เหล่านี้ เมื่อจบการศึกษาไปแล้ว สำเร็จวิทยายุทธแล้ว หวนกลับไปพัฒนาบ้านเกิดเพื่อฟื้นฟูพระพุทธศาสนาให้ยืนยงมั่นคงสถาพรสืบต่อไปตราบนานเท่านานตลอดกาลเทอญ
