สมศ.ได้ดำเนินการประเมินคุณภาพภายนอกรอบแรก (พ.ศ.2544-2548) ซึ่งเป็นการประเมินคุณภาพภายนอกโดยไม่มีการตัดสินผลการประเมิน แต่เป็นการประเมินเพื่อยืนยันสภาพจริงของสถานศึกษา ขณะเดียวกันถือเป็นการสร้างความเข้าใจกับสถานศึกษาเพื่อให้ปฏิบัติได้ถูกต้องตามหลักการประกันคุณภาพการศึกษา และรอบสอง (พ.ศ.2549-2553) เป็นการประเมินตามวัตถุประสงค์ของ สมศ. ที่ระบุไว้ในพระราชกฤษฎีกาของการจัดตั้งสำนักงานโดยให้นำผลการประเมินคุณภาพรอบแรกมาใช้ในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา รวมทั้งประเมินผลสัมฤทธิ์ที่เกิดขึ้นเพื่อการรับรองมาตรฐานคุณภาพการศึกษา และ สมศ. จะประเมินคุณภาพภายนอกรอบสาม (พ.ศ.2554-2558) ซึ่งเป็นการประเมินเพื่อยกระดับมาตรฐานคุณภาพการศึกษา โดยพิจารณาจากผลผลิต ผลลัพธ์ และผลกระทบมากกว่ากระบวนการ โดยคำนึงถึงความแตกต่างของแต่ละสถานศึกษา
ชุมชนคนการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาทุกระดับก็ควรจะทำความเข้าใจกับวัตถุประสงค์ของการประเมินคุณภาพภายนอกของ สมศ.ในแต่ละรอบให้ดีว่า สมศ.จะประเมินอะไร โดยเฉพาะโรงเรียนที่ไม่ผ่านรับรองการประเมินภายนอกรอบสอง ยิ่งจะต้องมีความตระหนักให้มากที่จะต้องนำข้อเสนอแนะของ สมศ.จากการประเมินรอบแรกและรอบสองมาวางแผนพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาให้มีคุณภาพ เพื่อให้ผลผลิต ผลลัพธ์ และผลกระทบที่เกิดขึ้นมีคุณภาพเพื่อรองรับการประเมินภายนอกรอบสาม ให้ได้รับการรับรองคุณภาพจาก สมศ.ด้วยความมั่นใจ
