แนะนำหนังสือ
โดย สุภัชฌาน์ ศรีเอี่ยม
กลยุทธ์การสอนตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา
ไพฑูรย์ สินลารัตน์ เขียน
อำนวยการผลิต โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
พิมพ์ครั้งที่
1 สิงหาคม 2553, 172 หน้า, ราคา 120 บาท
หนังสือเล่มนี้ได้ถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์ของผู้เขียน จากการทำงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาและจากการได้รับเชิญเป็นวิทยากรให้กับหน่วยงานการศึกษาตามที่ต่างๆ เพื่อบรรยายในเรื่องเกี่ยวกับกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ ผู้เขียนจึงได้รวบรวมหลักการและแนวคิดที่ได้จากการทำงานวิจัยและการบรรยายในเรื่องดังกล่าว โดยผู้เขียนได้กล่าวถึงเป้าหมายสุดท้ายของกรอบมาตรฐานคุณวุฒิก็คือ คุณลักษณะของบัณฑิตที่เราต้องการ ดังนั้นในหนังสือเล่มนี้จึงประกอบด้วยเนื้อหาที่น่าสนใจจำนวน 7 บท ดังนี้
โดยบทแรก ปรัชญาอุดมศึกษาไทย5 กลุ่มที่สำคัญ ได้แก่ กลุ่มอุดมคตินิยม กลุ่มปัญญานิยม กลุ่มชุมชนนิยม กลุ่มปฏิบัตินิยมและกลุ่มเทคโนโลยีนิยม เพื่อให้เห็นถึงลักษณะบัณฑิตที่แต่ละกลุ่มต้องการ รวมถึงความคิดลักษณะบัณฑิตบางส่วนที่มีความซ้ำซ้อนกันอยู่ด้วย
: แนวทางการผลิตบัณฑิต 5 รูปแบบ เป็นการเสนอภาพรวมของแนวคิดที่เกี่ยวกับคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค์ตามพื้นฐานปรัชญาการศึกษาของไทย จากจำนวน
บทที่
2
กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของไทย (TQF): จากแนวคิดสู่การปฏิบัติ เป็นการกล่าวถึงความสำคัญที่นำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของไทยมาใช้เพื่อให้กระบวนการเรียนการสอนในหลักสูตรมีความชัดเจนเป็นระบบคุณภาพให้เป็นที่ยอมรับในระดับสากล ซึ่งในประเทศอื่นๆ จำนวนมากได้จัดทำไปแล้ว ทั้งในสหภาพยุโรป อเมริกา และแอฟริกาใต้ รวมถึงประเทศในเอเชีย เช่น มาเลเซีย ฟิลิปินส์และสิงคโปร์ จากนั้นก็ได้กล่าวถึงองค์ประกอบทั้ง 5 ด้าน ตามที่ สกอ. ได้กำหนดคุณลักษณะบัณฑิตของไทยไว้ ได้แก่ ด้านคุณธรรม จริยธรรม ด้านทักษะทางปัญญา เน้นที่ความคิดเป็นหลัก ด้านทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ ซึ่งมีความสำคัญในการทำงาน สุดท้ายด้านทักษะการวิเคราะห์เชิงตัวเลข จากนั้นผู้เขียนได้อธิบายถึงลายแทง 7 ฉบับ หรือแนวการจัดทำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิอุดมศึกษา (มคอ.) 1-7 ซึ่งเป็นกระบวนการเพื่อให้บรรลุตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของไทย โดยเน้นไปที่ มคอ. 3, มคอ. 4,มคอ. 5 และมคอ. 6 เนื่องจากเป็นสิ่งที่อาจารย์จำเป็นต้องจัดทำในรายวิชาที่สอน พร้อมทั้งผู้เขียนได้เสนอแนวคิดในการสอนให้สอดคล้องกับสภาพสังคมในปัจจุบัน เช่น แนวคิดต้มยำกุ้งโมเดล คือจัดการศึกษาให้มีลักษณะเป็นนานาชาติและสอดคล้องกับสังคมไทย แนวคิด CCPR โมเดล ที่เน้นแนวทางการสอนเพื่อให้สอดคล้องกับลักษณะของคนรุ่นใหม่ ซึ่งมีรายละเอียดอยู่ในบทที่ 4 และที่น่าสนใจอีกแนวคิดหนึ่งคือ สัตตวิธี: กระบวนทัศน์ใหม่ของการสอน ที่เน้นบทบาทของอาจารย์ให้เป็นผู้เอื้อความรู้ ซึ่งมีรายละเอียดอยู่ในบทที่ 5
สำหรับบทที่ 4 ด้าน ได้แก่ หลักสูตร การสอน กิจกรรม และสิ่งแวดล้อม จากนั้นผู้เขียนได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการสอนในรูปแบบต่างๆ ที่สอดคล้องกับคุณลักษณะของบัณฑิตไทยทั้ง 5 ด้าน โดยชี้ให้เห็นความสำคัญของการสอนไว้ว่า "กรอบมาตรฐานคุณวุฒิทำให้อาจารย์ทุกท่านต้องมีหมวก 2 ใบ หมวกใบแรกคือผู้เชี่ยวชาญในสาขา ...และหมวกใบที่2 คือหมวกในฐานะผู้เชี่ยวชาญผู้สอน "
3 กลยุทธ์การสอน: ตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ ผู้เขียนได้กล่าวถึงปัจจัยที่ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ ประกอบด้วย
ส่วนบทที่
4-5 ผู้เขียนได้กล่าวถึง แนวคิดเกี่ยวกับการเรียนการสอนด้วยการเปลี่ยนให้ผู้เรียนมีบทบาทมากขึ้นในการจัดการเรียนการสอน โดยบทที่ 4 สัตตวิธีของครูผู้เอื้อความรู้: การสอนใหม่เพื่อผู้เรียนใหม่ในระดับอุดมศึกษา ผู้เขียนกล่าวถึง วิธีการสอนที่เน้นให้ผู้เรียนเกิดการคิดวิเคราะห์และสร้างความรู้ขึ้นมาเองโดยอาจารย์เป็นผู้ให้คำติชมมากกว่าที่จะเป็นผู้บอกความรู้ให้กับผู้เรียน และบทที่5 CCPR MODEL: การเรียนการสอนเชิงสร้างสรรค์และผลิตภาพ เป็นการกล่าวถึงแนวคิดของการสอนเพื่อให้สอดคล้องกับสังคมในปัจจุบัน ได้แก่ C (Critical Mind)- คิดวิเคราะห์, C (Creative Mind)- คิดสร้างสรรค์, P (Productive)- มีผลผลิตที่สร้างสรรค์ และR (Responsible Mind)- รับผิดชอบต่อสังคม
สุดท้ายบทที่
6-7 ผู้เขียนได้กล่าวถึงงานวิจัยเกี่ยวกับกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา เพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกรอบมาตรฐานคุณวุฒิทั้งในประเทศและต่างประเทศเพิ่มเติม โดยบทที่ 6 กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของประเทศไทย: ข้อเสนอจากงานวิจัย กล่าวถึงงานวิจัยที่ผู้เขียนและคณะได้ร่วมวิจัยเพื่อเสนอให้กับสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาในปี พ.ศ. 2548 ก่อนที่จะมีการประกาศใช้กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของไทย และบทที่ 7 กรอบมาตรฐานคุณวุฒิแห่งชาติ: กรณีศึกษาของต่างประเทศ ผู้เขียนได้วิเคราะห์ผลลัพธ์การเรียนรู้ของกรอบมาตรฐานคุณวุฒิแห่งชาติของต่างประเทศ เช่น สหภาพยุโรป อังกฤษ ออสเตรเลีย เป็นต้น เพื่อให้เห็นถึงความสอดคล้องและความแตกต่างของแต่ละประเทศ และแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการกำหนดกรอบมาตรฐานคุณวุฒิแห่งชาติ
จากเนื้อหาของหนังสือกลยุทธ์การสอนตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา จะเห็นได้ว่า มีความเหมาะสมกับผู้ที่เกี่ยวข้องกับในระบบอุดมศึกษา ทั้งผู้บริหารจะได้วางนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการเรียนการสอนให้มีความชัดเจนมากขึ้น คณาจารย์ ได้แนวทางในการจัดการเรียนการสอนเพื่อให้สอดคล้องกับกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ รวมถึงนิสิตนักศึกษาที่อยู่ในระดับอุดมศึกษาได้ทราบถึงแนวทางในการปฏิบัติตนเพื่อให้สำเร็จการศึกษาไปเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศ ดังนั้นหนังสือเล่มนี้จึงมีส่วนช่วยให้ผู้เกี่ยวข้องได้เห็นวิธีการและการจัดการในการพัฒนาการเรียนการสอนระดับอุดมศึกษาให้สอดคล้องกับกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ เพื่อให้การศึกษาในระดับอุดมศึกษาของไทยมีคุณภาพทัดเทียมกับนานาชาติ
