ในภาคเรียนวิมังสานี้ช่วงชั้นที่ ๑ ได้ดำเนินการโครงการ “รักอ่าน” มาถึงช่วงของการมุ่งสร้างให้การอ่านคือการคิด (Reading is Thinking) ทางระดับชั้น ๒ จึงได้มีเวทีวันพุธไว้ให้คุณครูมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้วิธีส่งเสริมให้นักเรียนรักการอ่าน และวิธีการส่งเสริมการอ่านเพื่อการคิด โดยจะใช้เวลาช่วงเช้าหลังเคารพธงชาติคราวละประมาณ ๓๐ นาที
สัปดาห์นี้เป็นการคิดใคร่ครวญเรื่องของคุณธรรม คุณครูกุ้ง และ คุณครูโต้ง อาสามาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับกลุ่มครูชั้น ๒ ที่มีอยู่ด้วยกันทั้งหมด ๑๒ คน
What : การเล่านิทานเพื่อส่งเสริมอุปนิสัยรักการอ่าน และสร้างเสริมคุณธรรมของนักเรียน ชั้น ๒
คุณครูกุ้ง - รุ่งนภา หมีปาน
นิทาน เรื่อง ลิงยอดกตัญญู ซึ่งเป็นหนังสือพุทธประวัตินิทานธรรมะ ที่กล่าวถึงพระชาติหนึ่งของพระพุทธเจ้าที่มาเกิดเป็นลิงชื่อ “มหานันทิยะ” เป็นนิทานสร้างคุณธรรมเรื่องความกตัญญู และการเล่านิทานครั้งนี้มุ่งสู่การสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์ “ความกตัญญู” และเพื่อสร้างให้เด็กได้ฝึกคิดจากเรื่องที่อ่านไปพร้อมกัน
Why :
- เลือกนิทานเรื่องนี้มาเล่าเพราะเป็นนิทานที่มีคำราชาศัพท์ ด้วยการเรียนรู้จากนิทาน และได้สร้างความเข้าใจในคำศัพท์โดยอาศัยบริบทของเนื้อเรื่อง
- นักเรียนชั้น ๒ ยังต้องการการเรียนรู้คุณธรรมด้วยการซึมซับผ่านเรื่องเล่า
How :
๑. นอนฟังนิทานเป็นวง ก่อนเริ่มเล่านิทานเปิดเพลงเบา ๆ ระยะหนึ่งก่อนเป็นการสร้างสมาธิในการฟัง
๒. ครูนิทานด้วยน้ำเสียงที่นุ่มนวล เน้นตรงเนื้อเรื่องที่สำคัญของตัวละครแต่ละตัว ออกเสียงตัวควบกล้ำ ร ล อย่างชัดเจน
๓. ให้นักเรียนลุกขึ้นนั่ง ครูตั้งประเด็นคำถามจากฟัง รวมถึงให้นักเรียนตั้งคำถามและสรุปเรื่องราวจากการฟัง
๔. ครูเปิดเวทีให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นว่ามีใครคิดอย่างไรกับเรื่องที่ได้ฟัง และหากนักเรียนเป็นตัวละครตัวนั้นจะคิดทำอย่างไร
ผลการประเมินนักเรียนจากการฟังนิทาน
๑. นักเรียนนั่งฟังอย่างมีสมาธิ และกระตือรือร้น ติดตามอย่างจดจ่อต่อเนื่องว่าเรื่องราวจะเป็นอย่างไร
๒. นักเรียนจำชื่อตัวละครได้หมด ทั้งที่เป็นชื่อยาก
๓. นักเรียนเรียกร้องอยากฟังเรื่องอื่นๆ อีก
๔. นักเรียนอาสาจะเล่านิทานคุณธรรมที่ตนเคยอ่านให้เพื่อนฟัง
ปัจจัยแห่งความสำเร็จ
๑. บรรยากาศที่อบอุ่น ปลอดภัย สงบ สบาย
๒. น้ำเสียงของครูที่ชวนฟัง
๓. แรงบันดาลใจจากเรื่องเล่าของครู ทำให้นักเรียนอยากนำนิทานของตนมาเล่าต่อ
คุณครูโต้ง – ธัช จดหมายลักษณ์
นิทานเรื่องเสือ เป็นนิทานพื้นบ้านของบาหลีที่สอนเรื่องความกตัญญู สรุปเรื่องคือ แม้แต่สัตว์ยังมีความกตัญญู เกิดเป็นคนควรมีคุณธรรมเรื่องนี้ประจำใจเช่นกัน
ครูโต้งนิทานเรื่องนี้นำมาทดลองเล่าให้เพื่อนครูฟังก่อนที่จะนำไปเล่าให้นักเรียนฟัง โดยมีสื่อประกอบคือตัวตุ๊กตาไม้รูปเสือ และใช้มืออีกข้างแทนคน
Why :
- เลือกเรื่องนี้มาเล่าเนื่องจากนิทานเรื่องนี้เนื้อหาที่สนุก ตื่นเต้น มีส่วนที่ตลกชวนหัว ไม่น่าเบื่อ สามารถจบเรื่องราวด้วยคติสอนใจได้อย่างน่าประทับใจ
- เลือกวิธีการนี้มาเล่าเนื่องจากกระตุ้นให้ผู้ฟังเกิดจินตนาการตามได้ง่าย โดยใช้สื่อน้อย และใช้เสียงของผู้เล่าเป็นหลัก และทำให้ทั้งผู้เล่าและผู้ฟังมีสมาธิกับเรื่องเล่าได้อย่างเต็มที่
How :
๑. เกริ่นถึงตัวละครให้ผู้ฟังเห็นถึงพื้นฐานนิสัยของตัวละคร แล้วพูดถึงนายพรานและครอบครัว
๒. การดำเนินเรื่อง ใช้สื่อแทนการเคลื่อนไหวของตัวละครในเรื่อง และใช้เสียงที่แตกต่างแทนตัวละครแต่ละตัว
๓. เน้นการใส่อารมณ์ในการเล่าเรื่อง โดยผู้เล่าสวมบทบาทตัวเองเป็นตัวละครตัวนั้นๆ จริงๆ
๔. เมื่อเล่าจบให้ถามความรู้สึกที่ได้จากการฟัง และคติสอนใจที่ได้จากเรื่องจากมุมมองของแต่ละคน
เพื่อนครูร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้
๑. ผู้เล่าเล่าประหนึ่งว่าเป็นตัวละครในเรื่อง
๒. มีอุปกรณ์ในการเล่าเพื่อสร้างจินตนาการ
๓. น้ำเสียงที่ใช้ช่วยในการคล้อยตาม ช่วยสร้างให้เกิดภาพในใจ ทำให้ติดเรื่องราวได้ตั้งแต่ต้นจนกระทั่งจบ
๔. เป็นเรื่องที่มีคติสอนใจ
๕. ลำดับเรื่องราวได้ดี มีหลายอารมณ์ เริ่มตั้งแต่ตื่นเต้น ตลกขบขันทำให้ผู้ฟังตื่นตัวอยากรับฟังต่อ ช่วงของความซาบซึ้ง และจบด้วยฉากสะเทือนใจ ทำให้ผู้ฟังเก็บสิ่งที่ได้ฟังไปทบทวนไตร่ตรองสะท้อนตัวเองได้อย่างดี
ครูหนึ่ง - ศรัณธร แก้วคูณ บันทึก
