ความคาดไม่ถึงทำให้ความเจ็บไข้ที่รักษาได้ไม่ยาก ทำอันตรายเกือบถึงแก่ชีวิต 

น้ำท่วมอย่างนี้ ในอดีตนั้นเป็นเรื่องปรกติธรรมดามาก ทว่า ปัจจุบันนี้ ก็อาจจะต้องเป็นสถานการณ์และเงื่อนไขชีวิตที่จำเป็นต้องเรียนรู้บางแง่มุมใหม่ๆอยู่บ้างเหมือนกัน เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ผมมีอันต้องได้ไปยี่ยมเพื่อนรุ่นน้องคนหนึ่งซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ค่อนข้างอาวุโสแล้วของมหาวิทยาลัยมหิดล เขาต้องเข้าห้อง ICU และเพิ่งผ่านพ้นขั้นวิกฤติ เปลี่ยนมาอยู่ภายใต้การเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดจากแพทย์ ขณะที่ผมไปเยี่ยมนั้น เขาอยู่ในสภาพที่หมอห้ามลงจากเตียง ห้ามแปรงฟัน ห้ามเคลื่อนไหวที่อาจเป็นอันตราย ลื่นล้มและกระทบกับวัตถุ

สาเหตุเกิดจากเป็นไข้เลือดออก...!!!!! เกล็ดเลือดลดฮวบฮาบเหลืออยู่นิดเดียว หากไม่ถึงมือหมอหรือไปเกิดอุบัติเหตุเปิดแผลให้เลือดออกได้เพียงนิดเท่านั้น ก็จะต้องเจอกับอาการเลือดไหลไม่หยุดเพราะเกร็ดเลือดไม่พอทำให้เลือดแข็งตัวและหยุดไหลได้ หากไม่เสียชีวิตก็ต้องเจอกับอาการโคม่าและเจ็บป่วยสาหัสแน่นอน แต่เขาเกิดความสังหรณ์ใจและขอให้หมอเจาะเลือดมาตรวจจนค้นพบสาเหตุเสียก่อน เลยรอดไปหวุดหวิดเพราะทั้งเขาเองและหมอก็คาดไม่ถึงว่าจะเป็นไข้เลือดออก

  ความคาดไม่ถึงทำให้ความก้าวหน้าและความพร้อมทุกด้านหมดความหมาย 

ก่อนหน้านี้ไม่กี่ปี นายกเทศมนตรีของเทศบาลตำบลศาลายา ซึ่งผมพอจะรู้จักคุ้นเคยพอสมควรและเป็นที่รักของคนท้องถิ่นทุกกลุ่ม วันหนึ่งท่านไปทำบุญและรับส่งพระผู้ใหญ่ที่จังหวัดกาญจนบุรี กลับถึงบ้านก็เป็นไข้ปวดหัว ก็เลยไปหาหมอที่โรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ อาการไข้กำเริบมากขึ้น หมอก็พยายามรักษาตามอาการและตรวจด้วยเทคโลยีอย่างทันสมัยครอบจักรวาลไปทุกอย่างแต่มองข้ามโรคจากสิ่งแวดล้อมพื้นๆอย่างมาลาเรีย เพราะก่อนหน้านี้ประเทศไทยและคนรุ่นใหม่ ซึ่งรวมทั้งแพทย์และบุคลากรสุขภาพของบ้านเราต่างก็เชื่อว่าประเทศไทยสามารถควบคุมและจำกัดการระบาดของมาลาเรียและไข้เลือดออกไปได้แล้ว จึงชะล่าใจและลืมหยิบยกขึ้นมาตั้งข้อสันนิษฐานเพื่อหาสมุฏฐานของโรค

ผลก็คือ หลังจากนั้นไม่กี่วัน นายกเทศมนตรีท่านดังกล่าวของอำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม ซึ่งอยู่ใกล้ๆกับเมืองหลวงของประเทศ มีความเจริญก้าวหน้าทางด้านการแพทย์และสาธารณสุขอย่างที่สุดของประเทศ ก็กลับต้องมาเสียชีวิตอย่างคาดไม่ถึงด้วยไข้มาลาเรีย ซึ่งเป็นโรคบ่งชี้ความล้าหลังของสิ่งแวดล้อม ระบบนิเวศวิทยาสุขภาพชุมชน และการจัดการทางด้านสุขภาพ หลายอย่าง

  สังคมและสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนไปมากจนเรื่องเล็กน้อยอาจกลายเป็นวิกฤติใหญ่โต 

นอกจากนี้ เมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมา ในหน้าฝนและมีน้ำเจิ่งนองอย่างนี้ แม่ผมได้เดินไปดูแลผลหมากรากไม้อยู่ในบริเวณบ้าน ซึ่งก็เป็นปรกติของชาวบ้านเช่นกันที่มักอยู่เฉยไม่ได้ ยิ่งเจอฝนก็มักจะต้องออกไปดูแลต้นไม้ต้นไร่เหมือนออกไปดูแลอาหารการกินและความเป็นอยู่ของลูกหลานเลยทีเดียว ระหว่างที่เดินไปบนดินโคลนด้วยเท้าเปล่านั้น ช่วงหนึ่งแม่ก็เดินไปเหยียบหนาม คมหนามสะกิดและเกิดแผลนิดเดียว นิดเดียวจนแม่ไม่ต้องมองเพราะก็เป็นเรื่องเล็กน้อยมากของชาวบ้านซึ่งอยู่กับดินกับน้ำมาตลอดชีวิต แต่หลังจากนั้นสองสามวัน ขาแม่ผมก็กลับบวมแดงและปวดแสบปวดร้อนอย่างรุนแรง อีกทั้งไข้ขึ้นจนเหมือนกับเจ็บปวดอย่างสาหัส ทำให้ต้องไปหาหมอ ซึ่งก็ต้องตามมาด้วยฉีดยาป้องกันบาดทะยัก ให้ยาแก้ปวดควบคุมอาการ และต้องนอนให้หมอรักษาตัวอยู่ครู่หนึ่ง

ต่อมา ก็เจอยิ่งกว่านี้อีก ผมเล่าสิ่งที่เจอกับแม่ตนเองอย่างนี้ให้เพื่อนร่วมงานซึ่งเป็นคนอีสานฟัง เขาก็บอกว่ามีญาติกำลังเจ็บป่วยสาหัสด้วยสาเหตุคล้ายกันแล้วก็ต้องนำมารักษาต่อที่กรุงเทพฯ เพราะก่อนหน้านั้น ได้มีญาติที่ชนบทภาคอีสานที่เป็นอย่างเดียวกันคือเริ่มจากโดนหนามและของแหลมทิ่มตำเพียงเล็กน้อยแล้วก็กลายเป็นล้มเจ็บจนถึงแก่ชีวิตไปแล้วถึง ๒ คน เมื่อแรกโดนหนามและของแหลมทิ่มตำแล้วก็รักษาแผลอย่างทั่วๆไป แต่หลังจากนั้นแผลก็บวม ปวดแสบปวดร้อน กระทั่งบวมทั้งตัว ต่อมาก็กลายเป็นบวมและหนังลอกทังตัวเหมือนดักแด้ ต้องรักษาวันละเป็นแสนๆ แต่ที่สุดก็เสียชีวิต คราวนี้เลยต้องรีบพาไปกรุงเทพฯและรักษาเต็มที่อย่างไม่ประมาทอีกแล้ว

  ตั้งตนบนความไม่ประมาทด้วยการป้องกันและดูแลสุขภาพที่ดีให้ตนเอง 

สิ่งที่กำลังจะบอกผ่านการยกตัวอย่างรอบตัวมาเป็นอุทาหรณ์นี้ก็คือในขณะที่น้ำท่วมหนองบัวและอีกหลายแห่งของประเทศนี้ อยากบอกกล่าวกันให้มองไปข้างหน้าถึงเมื่อตอนน้ำลดและเริ่มงวดลง เพื่อให้ดูแลสุขภาพตนเองในสภาพแวดล้อมและเงื่อนไขจำเพาะนี้ คือ

  • โรคที่มามักจะมากับยุง แมลง และพาหะนำโรคที่มากับน้ำท่วม โดยเฉพาะไข้เลือดออก มาลาเรีย โรคฉี่หนู
  • โรคภัยจากมลพิษและสิ่งปนเปื้อนในน้ำ ซึ่งเมื่อน้ำงวดลงก็จะเข้มข้นมากกว่าปรกติ สามารถเข้าสู่ร่างกายและทำอันตรายได้ทั้งต่อสุขภาพและชีวิต

สิ่งเล็กน้อยเหล่านี้ แต่กับสำหรับสภาพการณ์ ณ เวลานี้ ก็อาจจะกลายเป็นเคราะห์ซ้ำกรรมซัดขึ้นมาได้อย่างไม่น่าเชื่อ ป้องกันและดูแลตนเองไว้ก่อนก็จะดีนะครับ

 

หลานๆน้องๆและชาวบ้านแถวบ้านผมที่หนองบัวเล่าให้ฟังว่าน้ำท่วมปีนี้ปลาที่มากับน้ำเยอะมาก แต่เป็นปลาตัวเล็กๆจำพวกปลาแขยงและลูกปลากด การเจอปลาพวกนี้เยอะๆและขาดความหลากหลายจากปลาอื่นๆโดยเฉพาะปลาซิว ปลาที่กินผักหญ้า ไส้เดือนและสิ่งที่ลอยมากับน้ำระดับผิวหน้าจำพวกปลาขาว ปลาหมอ เหล่านี้ เป็นสัญญาณบ่งชี้หลายอย่างครับ

ประการแรก บ่งบอกว่า ในน้ำที่หลากมานี้ไม่มีสัตว์เล็กๆและผักหญ้าอุดมสมบูรณ์พอที่จะเป็นอาหารให้ปลาชนิดอื่นๆเจริญเติบโตอย่างหลากหลายมากับน้ำ ขณะเดียวกัน พวกปลาแขยงและลูกปลากดนั้น ก็เป็นปลาจำพวกหากินหน้าดินในน้ำค่อนข้างลึก ทั้งสององค์ประกอบนี้พอจะบอกได้อย่างหนึ่งว่า น้ำที่หลากมาส่วนใหญ่นี้มีบางสิ่งที่พืชและสัตว์เล็กๆที่พอจะเป็นอาหารปลา ไม่สามารถก่อเกิดและอยู่รอดได้ดีนัก หากเป็นสิ่งปนเปื้อนและมลพิษ เมื่อน้ำลดและงวดลง ก็ยิ่งมีความเข้มข้นและไม่เป็นผลดีต่อสุขภาพ

  เป็นนักสร้างสรรค์สุขภาวะชุมชนและเอื้อต่อความมีสุขภาพดี ด้วยตัวเราเอง  

ดังนั้น จึงควรระมัดระวัง ป้องกันตนเอง และดูแลรักษาตนเองตลอดจนคนรอบข้างไว้บ้างก็จะดีนะครับ หากบ้านไม่มีมุ้งลวดก็ควรนอนกางมุ้ง คว่ำภาชนะและขจัดแหล่งน้ำขังอันเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุง เมื่อมีไข้ก็หมั่นสังเกตอาการตนเอง หากโดนหนามและเกิดบาดแผลจากของมีคม รวมทั้งได้ย่ำน้ำด้วย ก็ควรล้างด้วยสบู่และทำให้ส่วนนั้นของร่างกายได้รับการชะล้างด้ายน้ำกับสบู่ให้มากที่สุด

ไม่ควรทายาหม่องเพื่อปิดปากแผลก่อน เพราะยาหม่องจะกลายเป็นตัวทำให้บาดแผลเป็นที่เก็บสิ่งที่เป็นพิษให้เกิดอันตรายแก่ร่างกายได้มากเข้าไปอีก.