สมานฉันท์ กับ แผนการสอน เอ...ไปกันได้ไง?

จากการพูดคุยกับคุณครูคนหนึ่ง ผมได้ Tacit knowledge ที่มากมาย และ ได้พูดคุยเรื่องดีๆ ที่จะนำมาเขียนบันทึกให้ทุกท่านได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้         

คุณครู เล่าเรื่องแผนการเรียนการสอน “แบบรับภาษาเขา ภาษาเรา” ซึ่งย้อนไป สมัยที่คุณครูทำงานปีแรกๆ (ประมาณปี ๓๗) และสอนนักเรียนกลุ่มชาติพันธุ์บนดอย มีแผนการเรียนการสอนที่น่าสนใจที่คุณครูได้นำไปใช้ในพื้นที่ คือ “แผนการเรียนแบบรับภาษา”   

แค่ชื่อก็น่าสนใจแล้วนะครับ มาดูรายละเอียดกัน         

แผนการสอนนี้ใช้ในการจัดกระบวนการเรียนรู้แก่เด็กปฐมวัย มีเนื้อหาเกี่ยวกับการใช้ภาษา ...ครับ ก็คือ สอนภาษาโดยใช้วิธีการเทียบเคียงภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์ กับภาษาไทยกลาง ...แล้ว ทำอย่างนี้เพื่ออะไร? อาจารย์ Handy ท่านลุกถามขึ้นมา...ทันใด!!!

ผมก็ขอเรียนดังนี้ครับ...เพื่อ(ผ่านคำบอกเล่าของครู)

·         ให้การเรียนการสอนภาษาสนุก สนาน ไม่น่าเบื่อ เพราะมีการเทียบเคียงภาษาชนเผ่ากับภาษาไทยกลาง เด็กๆจะสนุกเพราะเป็นภาษาของเขา

·         เมื่อเด็กสนุกสนาน เด็กไม่เบื่อ กระบวนการเรียนรู้ก็เกิดขึ้น อย่างเป็นธรรมชาติ

·         ได้การมีส่วนร่วม ได้ความผูกพันกับชาวบ้าน เพราะครูต้องออกไปเก็บข้อมูล คำศัพท์จากชาวบ้าน ถือโอกาสไปเยี่ยมบ้านนักเรียนด้วย

·         เด็กๆ และชุมชน มีความภาคภูมิในในอัตลักษณ์ของชาติพันธุ์ (อันนี้สำคัญมาก)

·         ลดช่องว่างของ เชื้อชาติ ศาสนา และวัฒนธรรม 

ลองมาดูตัวอย่างการเทียบเคียงภาษาไทยกลาง กับ ภาษาลีซอ กันดูนะครับ (ใช้คำง่ายๆ สำหรับเด็กปฐมวัยกลุ่มชาติพันธุ์)

ขอบคุณ = โปโม๊ะ

พ่อ= อาปะ

แม่ = อามะ

กินข้าว= หยะหย่า

ครูผู้หญิง = ครูมะ

ครูผู้ชาย = ครูผะ          

ในกระบวนการเรียนการสอนแบบนี้ เด็กๆน้อยบนดอยสูงก็ได้เรียนภาษา โดยแผนการสอนแบบ “รับภาษา” ภาษาเขา+ภาษาเรา รวมเป็น “ภาษาของเรา” ครับ และพัฒนาเป็นสื่อท้องถิ่นเพื่อใช้ในโรงเรียนต่อไปเห็นมั้ยครับ ว่า นวัตกรรมดีๆ(Innovation) ในวงการศึกษามีมากมาย แต่น่าเสียดาย คุณครูบอกว่า แผนการสอนแบบนี้ที่แม่ฮ่องสอน `ได้ถูกยกเลิกไปแล้ว”

แต่ผมคุยกับครูว่า ถึงจะถูกยกเลิก  แต่หากใช้ได้ดี มีประโยชน์แบบที่ครูเล่ามา ก็ควรจะส่งเสริมให้ครูที่อยู่ในระบบ นอกระบบ ได้เรียนรู้กระบวนการแบบนี้และนำไปใช้ด้วย

...มองเป้าหมายที่เดียวกันคือ “การสร้างกระบวนการเรียนรู้ที่เอื้อต่อการเรียนรู้ของผู้เรียน” ที่สำคัญ ประเด็นหนึ่งที่เหมาะสมกับสภาวะปัจจุบัน ก็คือ “ความสมานฉันท์” ครับ...

(เรื่องแบบนี้ละเอียดอ่อนนะครับ)