แนวคิดการทำให้ “กศน.ตำบล”หรือ “ศูนย์การเรียนชุมชน”เป็น กองบัญชาการรบหรือฐานปฏิบัติการการเรียนรู้ในชุมชนนี้ นับเป็นเรื่องสำคัญ ซึ่งจะทำให้การส่งเสริมและการจัดการศึกษาตลอดชีวิตในชุมชนเป็นไปได้อย่างสมบูรณ์และมีประสิทธิภาพ โดยเทียบเคียงกับการปฏิบัติการทางทหาร ซึ่งมักจะมี “WARROOM” หรือ “ฐานข้อมูล” หรือ “องค์ความรู้” หรือ “เครื่องมือ/สื่อการเรียนรู้” ซึ่งจะช่วยทำให้ชนะการรบได้ อย่างที่เรียกว่า “รู้เขา รู้เรา รบร้อยครั้ง ชนะร้อยครา” ทำนองนั้น
กศน.ตำบล ก็เช่นเดียวกัน ควรมีการเตรียมพร้อมเรื่อง “ข้อมูลชุมชน”และ”การวิเคราะห์และแปลความหมายข้อมูลชุมชน” โดยการค้นหา “ปัญหา” และ”ศักยภาพของชุมชน” เพื่อนำ”ข้อมูลสารสนเทศ”นั้นมาใช้ในการวางแผนจัด”กิจกรรมการเรียนรู้”เพื่อการแก้ไขปัญหาและพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น สิ่งเหล่านี้ เรียกว่าเป็น “การจัดการความรู้ในชุมชน” หรือ “การวิจัยชุมชน” โดยมีเป้าหมายทำให้”คนในชุนชน”และ “ชุมชน”เจริญก้าวหน้า
การเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ รวมทั้งการวิเคราะห์ข้อมูล และการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ เป็นกระบวนการที่สำคัญ ซึ่งครู กศน.จึงควรมีความรู้เรื่องเหล่านี้เพื่อนำไปใช้ในการปฏิบัติการการเรียนรู้ในชุมชน ผมเชื่อว่า”กระบวนการเรียนรู้ที่ดี ทำให้เกิดการพัฒนาขึ้นได้” ทำให้สามารถแก้ไข”ปัญหา”ที่เกิดขึ้นในชุมชนได้และพัฒนาชุมชนให้มีความเจริญก้าวหน้าได้
การประชุมสัมมนา หรือ การจัดเวทีชุมชน เป็นอีกแนวทางหนึ่งที่จะทำให้คนในชุมชนได้เข้ามาร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน รวมทั้งร่วมมือกันในการแก้ไข”ปัญหาชุมชน”ที่เกิดขึ้นได้ การพูดคุย พบปะสนทนา และแสดงความคิดเห็นจะนำไปสู่การสร้างความเข้าใจในเรื่องนั้นๆ การมองเห็นช่องทางในการแก้ไขปัญหา และการรับผิดชอบต่อการแก้ไขปัญหาดังกล่าว
ผมอยากเห็น “กศน.ตำบล”ที่มีศักยภาพ และเป็นศูนย์กลางการปฏิบัติการการเรียนรู้เพื่อแก้ไข”ปัญหาชุมชน”หรือ พัฒนาคุณภาพชีวิตคนในชุมชนให้ดีขึ้น ซึ่งบทบาทนี้ “กศน.ตำบล”จะต้องมีความพร้อมในเรื่อง...(1) ข้อมูลชุมชน และแผนที่ชุมชน (2)อาคารสถานที่สำหรับจัดประชุมสัมมนาพร้อมอุปกรณ์เครื่องมือการบันทึก (3)มีศูนย์อินเตอร์เน็ต และห้องสมุดที่มีหนังสือ สื่อการเรียนรู้ สำหรับการศึกษาค้นคว้าหาทางแก้ไขปัญหาและการพัฒนาเรื่องนั้นๆ (4)คณะกรรมการฯหรือ ผู้รู้ในชุมชนที่จะเข้ามาร่วมทำงานกัน (5)ผู้รู้หรือผู้เชี่ยวชาญภายนอกชุมชนจากมหาวิทยาลัย หรือผู้นำหน่วยงานสำคัญ (6)ศูนย์สาธิตและแหล่งการเรียนรู้ที่มีกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ ได้แก่ ภูมิปัญญา ปราชญ์ชาวบ้าน ฯลฯ
กศน.ตำบล จึงควรจะเป็น ตัวกลางเชื่อมโยงให้ คนในชุมชน ผู้รู้ในชุมชน และผู้เชี่ยวชาญในเรื่องนั้น ได้มาพบกันและเข้ามาร่วมปฏิบัติการการเรียนรู้ร่วมกันเพื่อการแก้ไขปัญหาและการพัฒนาชุมชน และในที่สุด “กศน.ตำบล”จะเป็นสถานที่สำคัญ เป็นศูนย์การเรียนชุมชนที่แท้จริง
...และ นี่คือเรื่อง ความพร้อมของ กศน.ตำบล ที่จะเป็นกองบัญชาการในการจัดการเรียนรู้ หรือเป็นศูนย์กลางการปฏิบัติการการเรียนรู้ในชุมชน
ครู กศน.ต้องเก็บรวบรวมข้อมูลชุมชน