วันนี้เราได้เรียนรู้อะไรบ้าง ? จาก ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช อาจารย์ได้ให้ข้อคิดว่าวัฒนธรรมการเรียนรู้ในระดับปริญญาเอกควรเรียนแบบการแลกเปลี่ยนเรียนรู้มากกว่าการที่จะมานั่งฟังอาจารย์บรรยายแล้วจดตาม (Lecture) วัฒนธรรมการเรียนแบบเป็นกลุ่มทำให้ง่ายขึ้น ได้ปฏิสัมพันธ์ (participate) กับเพื่อนที่เรียนด้วยกัน ให้เรียนจากจุดแข็งอย่าเรียนจากจุดอ่อนของคนอื่น และเป้าหมายสูงสุดในการเรียนคือเรียนวิธีการเรียนรู้ สังคมในปัจจุบันเป็นระบบที่ซับซ้อน (Complex System) มีการซ้อนทับกันหลายชั้น จะนำเอา System Theory มาวิเคราะห์ไม่ได้ซึ่งน่าจะเหมาะกับการวิเคราะห์พวก materiel มากกว่า หรือเกี่ยวข้องกับการกระบวนการผลิต ในการทำงานของคนเราหากใช้ SWOT มากไปทำให้เราไม่กล้าคิดอะไรใหม่ ๆ ความรู้จากเกษตรกร จังหวัดพิจิตร ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง อาจเป็นเพราะนโยบายในการหาเสียง การคิดของคนส่วนใหญ่มักจะคิดตามตำรา ไม่ได้คิดจากชีวิตจริง DVD ต้องการโชว์ กระบวนการหรือขั้นตอนในการจัดการความรู้ (KM) ซึ่งในสื่อเสนอแต่ปัจจัยด้านบวกส่วนด้านลบไม่ได้นำเสนอ ซึ่งการนำเสนอเฉพาะปัจจัยด้านบวกอาจจะมีเหตุผลอะไรที่ลึกซึ้งกว่านั้น จากกรณีตัวอย่างทีดู DVD ทั้งสองแห่ง กล่าวถึงการเป็นผู้นำคนอื่นที่ดีนั้น ผู้นำจะต้องปฏิเสธเป็น และตาแหลมพอในการมองหรือเลือกรับ ซึ่งในสังคมปัจจุบันถ้าผู้นำตาไม่แหลมพอก็จะตกเป็นเหยื่อของโลกาภิวัตน์ ( กระแสภายนอกมอมเมา ) สังคมไม่ใช่เป็นเส้นตรง Non line never System) เป็น Organic System เป็นระบบใหญ่ สังคมใหญ่ จะคิดเป็นทางเดียวหรือเส้นตรงไม่ได้ Line System ( วิเคราะห์ระบบเล็ก ) การเรียนรู้วัฒนธรรมหรือพูดถึงวัฒนธรรมอย่าหยุดอยู่แค่ในอดีต ให้มองถึงวัฒนธรรมในปัจจุบันและในอนาคตด้วย กระบวนการใช้วัฒนธรรมเชิงพัฒนานำไปใช้ในชีวิตจริงไม่มีสิ่งใดที่จะครบถ้วนโดยบริบูรณ์ ( เข้าใจมายา ) สรุป สำหรับการเรียนรู้ของผมในวันนี้อาจจะได้ไม่มากนัก อย่างที่อาจารย์ได้คาดหวังในตัวผม อุตส่าห์นั่งเครื่องลงมาสอน ไม่ใช่ว่าอาจารย์สอนไม่ดีนะครับ อาจารย์สอนดีมากๆ ครับ แต่ผมคิดตามไม่ค่อยทัน ตื่นเต้นที่ได้เป็นลูกศิษย์อาจารย์ เพราะอาจารย์เป็นปราชญ์ท่านหนึ่งของเมืองไทย แต่คิดว่าในเวลา ๓-๔ ชั่วโมง ที่อาจารย์ได้พูดคุยกับพวกเราให้ ข้อคิดเกี่ยวกับการจัดการความรู้ กับการเข้าใจพลวัตของสังคมวัฒนธรรมในสังคมจริงๆ ไม่อยากให้เน้นหรือยึดติดทฤษฎีมากจนเกินไป เพราะสังคมปัจจุบันเติบโตอย่างไร้ระเบียบ