เป็นคำละตินที่อาจารย์แหววถามมานานแล้ว แต่เพิ่งจะค้นคว้ามามีความหมายดังนี้ค่ะ...

     JUS DISPOSITIVUM เป็นภาษาละติน แปลว่ากฎหมายไม่บังคับตายตัวหรือกฎหมายอันเกิดจากความยินยอม เป็นคำที่มีความหมายตรงข้ามกับคำว่า JUS COGENS ที่ได้เคยเสนอไว้แล้ว

     jus dispositivum ตาม BLACK'S LAW DICTIONARY(2004)ได้ให้ความหมายว่า"(n)[Latin"law subject to the disposition of the parties"] International Law : A norm that created by the consent of participating nations, as by an international ageement , and is binding only on the nations that agree to be bound by it" jus dispositivum ดังกล่าวนี้ เป็นคำศัพท์ที่ใช้ในทางกฎหมายระหว่างประเทศ แปลว่าหลักเกณฑ์ที่ถือปฏิบติโดยความยินยอมในการเข้าร่วมทำความตกลงระหว่างประเทศและผูกพันเฉพาะกับรัฐที่ตกลงหรือยอมรับที่จะผูกพันตามข้อตกลงดังกล่าว โดย jus dispositivum นี้เป็นเรื่องความตกลงระหว่างประเทศหรือใช้หลักความยินยอมจึงจะผูกพัน

     ซึ่งต่างจาก jus cogens ที่เป็นกฎหมายบังคับเด็ดขาด(Compelling Law or Peremptory Norm) อันเป็นกฎเกณในหลักกฎหมายทั่วไปที่ได้รับการยอมรับและได้รับความเห็นชอบในประชาคมระหว่างประเทศ ในฐานะกฎเกณฑ์ที่ถือปฏิบัติที่ไม่อาจมีกฎเกณฑ์ใดมาขัดหรือแย้งหรือยกเลิกกับหลัก jus cogensซึ่งมีลักษณะเป็นกฎเกณฑ์อันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน(Public Orders) เช่น การค้าทาส การฆ่าล้าเผ่าพันธุ์มนุษย์ เป็นต้น อย่างไรก็ตาม jus cogens อาจถูกแก้ไขโดยกฎหมายที่เกิดขึ้นภายหลัง(กฎหมายใหม่ยกเลิกกฎหมายเก่า)โดยมีเงื่อนไขว่ากฎหมายที่เกิดขึ้นภายหลังต้องมีลักษณะเป็นและองค์ประกอบฐานะเป็น jus cogens เช่นกันจึงจะสามารถยกเลิกหรือแก้ไข jus cogens ที่มีอยู่เดิมได้

      นอกจากความต่างในเรื่องของค่าบังคับของกฎหมายแล้ว jus cogens ยังมีลักษณะบังคับเป็นการทั่วไป(erga omnes) กล่าวคือบังคับทุกรัฐแม้รัฐนั้นจะไม่ได้ยอมรับจากความตกลงก็ตาม ก็มีความผูกพันเป็นการทั่วไป เนื่องจากเป็นกฎหมายบังคับเด็ดขาดและเป็นกฎเกณฑ์อันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยดังกล่าว ซึ่งต่างจาก jus dispositivum ที่ผูกพันเฉพาะรัฐภาคีที่เข้าร่วมทำความตกลงระหว่างประเทศเท่านั้นไม่มีผลผูกพันเป็นการทั่วไป