รายการแรกของการประชุม ท่านผู้อำนวยการศูนย์อนามัยที่ 7 อุบลราชธานี นายแพทย์ดนัย ธีวันดา ค่ะ มากล่าวเปิดการประชุม บอกเล่าเรื่องราวของการประชุมในครั้งนี้ ...

การประชุมวันนี้ เป็นส่วนหนึ่งของการที่อยากให้เห็นภาพการทำงานที่เป็นลักษณะบูรณาการจริงๆ ในพื้นที่ เพราะว่า ในการประชุมหลายๆ ครั้งที่เกิดขึ้น บางครั้งเราจะให้ความสำคัญกับกลุ่มเฉพาะ แต่เวลาที่เราทำงานจริงๆ ไม่ได้ทำเฉพาะส่วนใดส่วนหนึ่ง ไม่ได้ทำเฉพาะทีมงานด้านสาธารณสุข ไม่ได้ทำเฉพาะกลุ่มวัย ไม่ได้ทำเฉพาะทีมงานของพื้นที่แต่เพียงอย่างเดียว แต่ทั้งหมดจะต้องมีความรู้ความเข้าใจที่เป็นภาพรวมร่วมกัน

องค์ประกอบของผู้เข้าร่วมประชุมในวันนี้ จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะเห็นเป็นภาพที่เป็นองค์ประกอบ เป็นต้นแบบของสาธารณสุข คือ เป็นต้นแบบของจังหวัดเพื่อที่จะขยายผลต่อไป ... ชมรมผู้สูงอายุที่มาในวันนี้ ได้รับการคัดเลือกมาเป็นกลุ่มตัวอย่างที่เป็นเหมือนแกนนำที่จะเป็นต้นแบบให้กับชมรมผู้สูงอายุในเขตจังหวัดของตัวเอง

กระบวนการทำงานที่ผ่านมา ลักษณะงานหลายอย่าง ที่แต่ละกรม กองฯ ได้นำงาน หรือพยายามเติมเต็มงานต่างๆ ลงไปในเรื่องของผู้สูงอายุนั้น ก็ด้วยความปรารถนาดี ที่อยากให้สิ่งต่างๆ ลงไปถึงกลุ่มของผู้สูงอายุได้จริงๆ ... ตรงนี้คือ ส่วนหนึ่งที่ศูนย์ฯ มองเห็น โอกาสสำคัญ ที่อยากให้แต่ละหน่วยได้มีความเข้าใจว่า เราต้องพยายามดึงเอาส่วนที่ดีของส่วนกลางที่ได้พยายามนำงานต่างๆ เหล่านี้ลงมา ที่พวกเรา

ประเด็นงานที่เกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุ ทุกท่านได้ทราบกันเป็นอย่างดี หลายท่านมีประสบการณ์สูง เพราะว่า ท่านอาจเป็นข้าราชการมาก่อน แม้ว่าอาจจะไม่ได้อยู่ในระบบสาธารณสุข หรือสุขภาพ หรือเคยอยู่ในวงการสุขภาพมาก่อน ก็คงจะมีความรู้ ความเข้าใจ และความต่อเนื่องในการทำกิจกรรมตรงนี้

การที่ผู้สูงอายุขณะนี้มีจำนวนมากขึ้น และคนที่ต้องดูแลกันเอง เป็นความสำคัญที่จะต้องมีความรู้ ความเข้าใจในประเด็นต่างๆ แต่คนปฏิบัติงานก็จะยังไม่มีประสบการณ์ เพราะว่า ยังมีอายุไม่ถึง 60 ปี ทำให้ความรู้ความเข้าใจว่าผู้สูงอายุจะเป็นแบบไหน ก็คงเป็นเรื่องที่ยาก ที่จะให้เข้าใจในความรู้สึกของผู้สูงอายุได้เต็มร้อย

หลายสิ่งหลายอย่างที่เกิดขึ้นในวันนี้ จึงเป็นส่วนหนึ่งที่ทีมผู้จัดมุ่งหวังอยากจะได้ความรู้ ความเข้าใจซึ่งกันและกัน ด้วยตัวของท่านเองมาร่วมกันเป็นต้นแบบที่จะนำมาวางแผน หรือมาต่อยอดการไปดำเนินงานต่อในภาพรวม โดยอาศัยประเด็นของการส่งเสริมสุขภาพช่องปากเป็นตัวสำคัญ เพราะว่า โดยเนื้อหาสาระของกลุ่มผุ้สูงอายุที่มีสมรรถภาพร่างกายที่เริ่มที่จะไม่เหมือนสมัยหนุ่มสาว และเรื่องสุขภาพช่องปากที่เป็นปัญหาสำคัญในลักษณะที่เริ่มมีการสูญเสียหลายๆ สิ่ง หลายๆ อย่าง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของฟันที่อาจจะยังอยู่ไม่ครบ หรือเริ่มที่จะหลุดไป ความแข็งแรงของกระดูก กล้ามเนื้อ กราม เหงือก และสิ่งต่างๆ ที่จะมีปัญหา เพราะการใช้งานมานาน และบางครั้ง เราอาจบำรุงรักษาไม่ดีพอ ก็อาจประสบผลถึงตอนนี้

ตอนนี้ เราใช้ประเด็นเรื่องสุขภาพช่องปากเป็นตัวตั้ง ในการที่จะเป็นตัวนำให้ทุกท่านได้ทำความรู้ ความเข้าใจร่วมกัน เพราะว่า สุขภาพช่องปากมีความสำคัญต่อการทำให้สุขภาพร่างกายแข็งแรง สมบูรณ์ ซึ่งเป็นเรื่องของการรักษาด้วย

มองในมุมของทันตฯ อาจมองว่า เป็นเรื่องของการส่งเสริมสุขภาพช่องปาก แต่ถ้ามองในมุมของการดูแลสุขภาพในภาพรวม มันเป็นเรื่องของการส่งเสริมสุขภาพ เพราะว่า ปากเป็นช่องทางสำคัญของการได้มาซึ่งวัตถุดิบ ที่จะทำให้ร่างกายของเรามีสุขภาพแข็งแรง สมบูรณ์ต่อไป เป็นช่องทางหนึ่ง และเป็นช่องทางใหญ่ด้วย

แม้ว่าจะมีอีกช่องทางหนึ่ง คือ เรื่องของลมหายใจ เรื่องของจมูก ปอด ที่รองรับอากาศบริสุทธิ์เข้าไป แต่อากาศบริสุทธิ์ตรงนั้น ก็เป็นเรื่องของการทำให้ประสิทธิภาพของร่างกายราบรื่น การไหลเวียนของโลหิต หรือลักษณะของการบำรุงในเรื่องของสมองดี แต่ตัวที่จะมาป้อนจริงๆ ในเรื่องของการเป็นแหล่งพลังงาน หรืออื่นๆ ก็จะผ่านทางช่องปาก

ถ้าช่องทางที่จะรับเข้ามาในร่างกายไม่ดีพอ สิ่งที่มีปัญหาก็คือ อาหารที่เรารับเข้าไป แม้ว่าจะมีประโยชน์เท่าไรก็ตาม ก็ย่อมที่จะทำให้เกิดปัญหาว่า เราไม่ได้ใช้อาหารนี้มาบำรุงร่างกายของเราได้ดีพอ

สิ่งที่จะขยายงานไปในผู้ที่เกี่ยวข้องทุกระบบ ตั้งแต่ในกลุ่มเด็กเล็ก เด็กวัยเรียน วัยทำงาน และผู้สูงอายุ ในการที่จะดูแลสุขภาพช่องปาก ทุกท่านที่เป็นสมาชิกชมรมผู้สูงอายุท่านอาจเสียโอกาสที่ตอนสมัยเด็กๆ ไม่มีโอกาสได้ขูดหินปูน ไม่ได้ทำ sealant หรือไม่ได้เคลือบฟลูออไรด์ เหมือนสมัยนี้ แต่สิ่งหนึ่งที่ปรากฏให้เห็นชัดแล้วว่า แม้จะไม่ได้ทำตรงนั้น แต่ท่านก็ไม่ได้สูญเสียไปมากมาย เนื่องจากว่า เมื่อ 60 ปีที่แล้ว สภาพอาหารการกิน สภาพแวดล้อมต่างๆ ที่เป็นบริบทของสังคมสมัยนั้น ไม่ได้รุนแรงเหมือนทุกวันนี้ หมายความว่า ถึงท่านจะไม่ได้ขูดหินปูน ไม่ได้รับการดูแลสุขภาพช่องปาก เหมือนเด็กวัยเรียนสมัยนี้ ท่านก็ยังสามารถที่จะใช้องค์ประกอบของธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอาหารการกิน หรืออะไรต่างๆ ในการที่จะดูแลตัวเองได้ดี ... หลายท่านเองก็ยังมีฟันที่มีความแข็งแรงสมบูรณ์อยู่ ตรงนี้คือ ส่วนหนึ่งที่เราไม่อยากให้องค์ความรู้ต่างๆ ที่มีอยู่ในตัวของท่าน ไม่สูญหายไป ... องค์ประกอบของการจัดประชุมวันนี้ จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่อยากจะได้องค์ความรู้ต่างๆ จากทุกท่านที่มีประสบการณ์ว่า ท่านได้ทำอย่างไรมา ตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงปัจจุบัน จึงได้เป็นแบบนี้

ในส่วนเจ้าหน้าที่ ไม่ว่าจะเป็น ใน รพ.สต., สอ., รพ., สสจ. ก็จะเป็นส่วนที่ท่านจะได้นำความรู้มาต่อยอด เพื่อที่จะนำความรู้ต่างๆ ไปประยุกต์ใช้ นำเอาสิ่งต่างๆ ไปขยายผลในชมรมฯ อำเภอ หรือพื้นที่อื่นๆ กันต่อไป

รวมเรื่อง ไปร่วม ลปรร. กับศูนย์ฯ 7 อุบลฯ