การแจกนามศัพท์ด้วยวิภัตติต้องแจกไปตามลิงค์และการันต์ของศัพท์นั้น ๆ

ศึกษาภาษาที่ใช้จารึกคัมภีร์ของพระพุทธศาสนาเถรวาท  ( ต่อ )

วิภัตติคือศัพท์ประกอบหลังนามศัพท์เพื่อช่วยสังเกตลิงค์  วจนะง่ายขึ้น  มี 14 ตัว  เป็นเอกวจนะ 7 ตัวคือ สิ อํ  นา  ส  สฺมา  ส  สฺมึ  พหุวจนะ 7 ตัวคือ  โย  โย  หิ  นํ  หิ  นํ  สุ

อายตนิบาต  คือคำแปลประจำหมวดวิภัตติทั้ง 14 ตัวดังนี้

ฝ่ายเอกวจนะ

ปฐมาที่ 1 ลง...สิ...วิภัตติแปลว่า อันว่า

ทุติยาที่ 2 ลง...อํ...วิภัตติแปลว่า ซึ่ง  สู่  ยัง  สิ้น  ตลอด  กะ  เฉพาะ

ตติยาที่ 3 ลง...นา...วิภัตติแปลว่า  ด้วย  โดย  อัน  ตาม  เพราะ  มี  ด้วยทั้ง

จตุตฺถีที่ 4 ลง...ส...วิภัตติแปลว่า แก่  เพื่อ  ต่อ

ปญฺจมีที่ 5 ลง...สฺมา...วิภัตติแปลว่า  แต่  จาก  กว่า  เหตุ

ฉฏฺฐีที่ 6 ลง...ส...วิภัตติแปลว่า  แห่ง  ของ  เมื่อ

สตฺตมีที่ 7 ลง...สฺมึ...วิภัตติแปลว่า  ใน  ใกล้  ที่  ครั้นเมื่อ  ในเพราะ  เหนือ  บน

        อาลปนะ( แถม ) ลง...สิ...วิภัตติแปลว่า  แน่ะ  ดูก่อน  ข้าแต่ 

ฝ่ายพหุวจนะ

        อย่างปฐมาที่ 1 ลง...โย...วิภัตติแปลว่า อันว่า...ทั้งหลาย...คือเติมทั้งหลายต่อท้ายเวลาแปลทางฝ่ายนี้ทั้งหมด

การันต์  คือ  สระอยู่สุดศัพท์ในปุงลิงค์มี 5 ตัวคือ อ  อิ  อี  อุ  อู  ในอิตฺถีลิงค์มี 5 ตัวคือ อา  อิ  อี  อุ  อู  ในนปุงสกลิงค์มี 3 ตัวคือ อ  อิ  อุ  การแจกนามศัพท์ด้วยวิภัตติต้องแจกไปตามลิงค์และการันต์ของศัพท์นั้น ๆ

ศัพท์ภาษาบาลีสระ อะไร้รูปแต่ต้องอ่านว่า อะ  อา  อิ  อี  อุ  อู  เช่น  ปุริส ( อ่านว่าปุริสะ ) กญฺญา  ( อ่านว่ากันยา )  มุนิ  ( มุนิ )  เสฏฺฐี ( เศรษฐี ) ครุ ( ครุ ) วิญฺญู  ( วินยู ) เป็นต้นดังนี้แล.

 

............................................

 

อ้างอิงนี้โปรดอ่านเพิ่มเติมใน...พระมหานิยม  อุตฺตโม . มปป. หลักสูตรย่อบาลีไวยากรณ์. สำนักเรียนวัดธาตุ  เมืองเก่า  อ.เมือง จ. ขอนแก่น.