ผมหายไปนานด้วนสาเหตนานัปการ ตอนนี้เพิ่งกลับมาจากไปประชุมคณะกรรมการที่เรียกว่า world commision on Ethics in Sciences and Technology มีชื่อเรียกย่อๆว่า COMEST ตั้งโดย ผู้อำนวยการใหญ๋ UNESCO ซึ่งตอนนี้เป็นคนญี่ปุ่น ชื่อ Dr. Matsuda เพื่อให้มาช่วยกันดูว่าควรจะมีการกำหนดการดำเนินงานทางด้านจริยธรรมเกี่ยวกับวิทยาการสมัยใหม่ยังไง
จะว่าคณะกรรมการชุดนี้มุ่งพูดเรื่องจริยธรรมของเทคโนโลยีสมัยใหม่ ก็อาจจะไม่ค่อยถูกต้อง เพราะเทคโนโลยีบางอย่างไม่ใหม่ แต่พอมนุษย์เอาไปใช้แบบใหม่ๆก็ทำให้เห็นแง่มุมทางจริยธรรมได้เหมือนกัน และบางทีมันก็เป็นการพูดถึงจริยธรรม โดยไม่ได้เอาเทคโนโลยีเป็นตัวตั้ง แต่เอาปัญหา หรือเป้าหมายการพัฒนาเป็นตัวตั้ง อย่างที่ผมเพิ่งไปประชุมมาเขาก็พูดถึงจริยธรรมเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม Environmental ethics ซึ่งพอดูเข้าไปจริงๆมันไม่ได้เกี่ยวเฉพาะกับ เรื่องความรู้ และเทคโนโลยีเท่านั้น แต่เกี่ยวกับการเอาความรู้ไปใช้มากกว่า
มองในมุมของ UNESCO ก็คือว่า ถ้าจะพูดถงึเรื่องจริยธรรม ก็ต้องพูดถึงจริยธรรมของคนหลายกลุ่ม ไม่ใช่แค่จริยธรรมของนักวิทยาศาสตร์ หรือนักวิชาการเท่านั้น แต่รวมไปถึงจริยธรรมของภาคธุรกิจ และนักการเมือง รวมทั้งของชุมชนที่เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมด้วย
ผมเองก็เพิ่งเคนได้ยินคำว่า environmental ethics เป็นครั้งแรกเลยได้รู้ว่ามันครอบคลุม หรือหมายถึงอะไรบ้าง
ปัญหาใหญ่ที่มีการพูดกันมากคือ UNESCO พูดเรืองจริยธรรมทีไรก็พูดแต่มาตรฐานจริยธรรมที่ควรเป็น ซึ่งพูดทีไรก็ไม่ค่อยมีใครเถียงเพราะไม่รู้จะเถียงยังไง ด้วยมันมักจะพูดถึงมาตรฐานที่พึงประสงค์ แต่คนส่วนใหญ่ก็ทำไม่ได้ตามมาตรฐานที่ควรเป็นสักที คราวนี้ UNESCO เลยไม่เสนอแค่มาตรฐานจริยธรรมที่ควรเป็น แต่เสนอด้วยว่าประเทศต่างๆควรทำอะไรบ้าง เป็นตัวอย่างเกี่ยวเนื่องกับมาตรฐานจริยธรรมต่างๆ
ตอนท้ายการประชุม ทางคณะกรรมการช่วยกันเสนอว่ามีเรื่องอะไรที่น่าจะมีการวิเคราะห์ และทำข้อเสนอทางจริยธรรมที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีสมัยใหม่บ้าง
ปรากฏว่ามีการเสนอเรื่องราวหลายเรื่องที่น่าสนใจ อย่างเช่นเทคโนโลยีที่เกี่ยวกับเรื่องของสมอง เทคโนโลยีการสื่อสาร และโทรคมนาคม ซึ่งนับวันจะเข้าไปรุกลำ้ความเป็นส่วนตัวของผู้คนมากขึ้น แต่ก็เข้าไปช่วยเพิ่มความสะดวกสบายพร้อมๆกันไปด้วย แล้วยังมีการพูดถึงเทคโนโลยีการตรวจส่วนต่างๆของร่างกาย (ที่มีเป้าหมายสำคัญในการรักษาความปลอดภัย) เช่นการตรวจม่านตา หรือ body scan
ที่ญี่ปุ่นเขากำลังฮือฮากับเทคโนโลยสารพัดอย่างที่จะเอามาใช้เพื่อสร้างความปลอดภัยให้กับประชาชน โดยเฉพาะคือการป้องกันการก่อการร้าย แต่ภาคประชาชนก็ไม่แน่ใจว่าบรรดาเทคโนโลยีที่เอามาใช้ักันนั้นมันควรจะมีข้อจำกัดในกาีรใช้ หรือมาตรฐานในการเอามาใช้ยังไง
ไม่รู้ว่าพวกเราที่อ่านเรื่องนี้แล้วหันมามองเมืองไทย เห็นเทคโนโลยีอะไรที่น่าเป็นห่วง และควรต้องมาช่วยกันกระตุ้นให้มีการกำหนดมาตรฐานจริยธรรมในการใช้ หรือแม้กระทั่งมาตรฐานจริยธรรมของการลงไปวิจัย หรือพัฒนาเทคโนโลยีเหล่านั้น บ้างไหม
บางทีเราๆท่านๆที่สนใจ หรือมีความเป็นห่วง หรือไม่แน่ใจว่าจะดีหรือเปล่าถ้าเกิดมีการวิจัย หรือพัฒนาเทคโนโลยี หรือแม้กระทั่งเอาเทคโนโลยีบางอย่างมาใช้ ก็๕วรจะได้แสดงความเห็น ความเป็นห่วงกันบ้าง คนที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องจะได้ไม่คิดจะทำก็มองจากมุมตนเองแต่ฝ่ายเดียว
ใครมีความคิด ความเห็นยังไง จะแลกเปลี่ยนจะเขียนใน post นี้ก็เชิญเลยนะครับ
น่าสนใจค่ะ ถ้ารวบรวมคนทำงานด้านเทคโนโลยีเพื่อสังคมมาคุยกันได้ ก็คงจะดีค่ะ
มีใครสนใจไหมครับ อย่างที่ อจ แหววแนะนำ
ในฐานะ กก COMEST คนเดียว (สงสัยจะเป็นคนแรกด้วย) จากเมืองไทย ผมคิดว่าเรื่องแบบนี้น่าจะมีกลุ่มคนในเมืองไทยที่สนใจ และมาช่วยกันดูว่ามีเรื่องอะไรทีน่าจะมาช่วยกันวิเคราะห์ หรืออย่างน้อยก็แลกเปลี่ยนความเห็นกับผู้เกี่ยวข้อง
ผมเสนอให้ทางกระทรวงวิทย์ เป็นเจ้าภาพ ประสานกับทาง UNESCO เมืองไทยด้วย เผื่ิสิ่งที่คุยกันจะได้มีช่องทางส่งต่อไปยังผู้เกี่ยวข้องได้ด้วย
ไม่รู้ว่าดีหรือเปล่าครับ หรือว่าน่าจะชวนมาคุยกันอย่างไม่เป็นทางการก่อน แล้วค่อยเชื่อมเข้าไปในระบบ
ตาม อ.อิทธิพล มาอ่านบันทึกของคุณหมอแล้วค่ะ
งานของอ.โก๋ (อิทธิพล) ที่เรียกว่า Quality Rating Sysytem ก็เป็นการสร้างกลไกทางจริยธรรมสำหรับสังคมมนุษย์บนเทคโนโลยีสื่อสาร
เขากำลังอ่านบันทึกคุณหมอค่ะ
นัดเลยค่ะ ตามคุณวันฉัตร ผดุงรัตน์ คุณสมบัติ บุญงามอนงค์ คุณสมา โกมลสิงห์ คุณปรเมศวร มินศิริ คุณจอห์น นูโว คิดเรื่องประมาณนี้อยู่แน่นอน
อีกท่าน คุณอนุสิษฐ์ คุณากร แห่ง สมช.
ลืมไม่ได้ ดร.สมพงษ์ จิตระดับ ผศ.สุรวุธ กิจกุศล
ใช่ค่ะ คนกลุ่มนี้คิดถึงเรื่องนี้มาหลายปี
น่าจะจัดเวทีพูดคุยและแลกเปลี่ยนถึงการสร้างงานวิจัยและพัฒนาที่เกี่ยวกับการพัฒนาสังคมเทคโนโลยีให้เป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้
รวมไปถึงการตรวจอุณหภูมิที่เป็นปัญหาอันเกิดจากเทคโนโลยีในยุคปัจจุบันและมาร่มกันแสวงหาแนวทางในการแก้ไขอย่างเป็นระบบ
ตอนนี้ประเด็นวัฒนธรรมของการใช้เทคโนโลยีผ่านโทรศัพท์มือถือ ที่นำพาเอาเนื้อหาที่ไม่เหมาะสมกำลังคืบคลานมาใกล้ตัว และมีทีท่าว่าจะรุนแรงขึ้น
เป็นเวลาที่เหมาะที่จะสร้างความรู้ในการใช้เทคโนโลยีในเชิงสร้างสรรค์
แต่ปัญหาก็คือ จุดเร่มต้นของการทำงาน เราเร่มกันเลยดีมั้ยครับ
เสนอให้ อ.โก๋เอา Quality Rating Criteria ไปทดลองกับคุณหมอวิจารณ์ และคุณหมอสมศักดิ์
นักวิจัยรุ่นใหม่ ก็จะมีหลายคนนะครับ เช่น
สุดารัตน์ แก้วงาม ที่ศึกษา เรื่องของความมั่นคงของมนุษย์บนโลกอินเทอร์เน็ต
มณฑณา สีตสุวรรณ ศึกษาเรื่อง การกระทำของมนุษย์บนอินเทอร์เน็ต
ปุณสิรีย์ ฉัตรจินดา ศึกษาประเด็น การจัดการเทคโนโลยีโทรศัพท์มือถือ
ขวัญใจ ธนพงศ์สุชาติ ศึกษาประเด็น การจัดการปัญหาเกมคอมพิวเตอร์
รุ่งรัตน์ ธนบดีธาดา ศึกษาประเด็น E Learning
ยังมีอีก ๔-๕ คน เดี๋ยวขอค้นก่อนนะครับ
น่าจะร่วมก๊วนคุยกันนะครับ
ยินดีเป็นอย่างยิ่งครับ
งานที่ต้องเร่มต้นก็คือ เราจะต้องรู้ให้ได้ว่า เนื้อหาอย่างใดเป็นเนื้อหาในเชิงสร้างสรรค์ หรือ ไม่สร้างสรรค์
หลังจากนั้น กระบวนการในการจัดการเพื่อส่งเสริม ปราบปราม หรือ ควบคุม ก็จะตามมา
หากคุณหมอ คิดว่าน่าจะเร่มต้นจากจุดนี้ ผมจะประสานกับคุณหมอเพื่อสร้างห้องทดลองเชิงปฏิบัติการเรตติ้ง ได้เลยครับ
อยากรู้เรื่อง quality rating ว่าแปลว่าอะไรเหมือนกันครับ อจ อธิบายคร่าวๆหน่อยสิครับ
เรื่องจับกลุ่มคุยกัน ดูท่าจะมีแววนะครับ ผมจะลองวางแผนดูนะครับ อาจจะชวนมาเจอกันหน่อยที่ มสช เพื่อดูว่าใครทำอะไรหรือคิดอะไรอย และจะมาทำประสานกันมากขึ้นได้ยังไง
ดูท่าเรื่องเทคโนโลยีสื่อสารจะมาแรง จุดสำคัญคงต้องระวังไม่ให้กลายเป็นการสร้างค่านิยมกลุ่มเฉพาะที่จะกลายเป็นคุณพ่อ(คุณแม่) รู้ดี แบบที่คุณแม่บางคนชอบแสดงออกตอนนีู้่
ถ้าจะรบกวนขอที่อยู่ ที่ติดต่อท่านที่กล่าวนามมาจะได้ลองเชิญมาคุยกันดูดีไหมครับ
เกี่ยวกับ Quality Rating ที่คิดกันนะคะ
http://gotoknow.org/blog/archangoh
ตอนแรก คิดสำหรับอินเทอร์เน็ต ต่อมา เอาไปทำในเรื่องทีวี แล้วก็เกมคอมพิวเตอร์ค่ะ ......
บางจุดก็ยังคิดกันค่ะ ยังไม่ทะลุในหลายจุด เรื่องของจริยธรรม มันเป็นปัญหาคุณภาพ เรทติ้งในเชิงปริมาณ ง่ายกว่า
ต้องทดลองวัดด้วยจริยธรรมของกลุ่มที่มีสัดส่วนที่เหมาะสม ถ้ากลุ่มคุณแม่วัยดึกมาเอง ก็จะไม่ได้ Rating Criteria ที่ยอมรับได้โดยกลุ่มคุณแม่วัยซนค่ะ
อ.โก๋ยังไม่ได้เขียนถึงประสบการณ์ของเราที่มีในการสร้าง Rating Criteria ในแต่ละสังคมย่อยๆ เขียนยาก เพราะตีความยาก
อจ แหวว ผมรบกวนให้ชื่อ และที่ติดต่อขอคนที่น่าเชิญมาคุยกันให้หน่อยสิครับ ผมจะให้เลขาผมลองโทรติดต่อ ถ้าเขาสนใจจะได้มาคุยกันดูสักที ผมก็ไม่แน่ใจว่า quality rating ที่ใช้กับเทคโนโลยีจะเป็นเครื่องมือหนึ่งในการทำให้มีการใช้เทคโนโลยอย่างเหมาะสม กับหลักการทางจริยธรรมหรือไม่ แต่เป้าหมายใหญ่อาจอยู่ที่การทำให้เกิดการใช้เทคโนโลยอย่างเหมาะสมกับการพัฒนาสังคม ซึ่งอาจมองจากหลายมุมมากว่าแค่ จริยธรรมในความหมายแคบๆ
ได้ค่ะ คุณรุ่งรัตน์ เลขา ของ อ.แหววจะส่งรายชื่อไปให้ในอีเมลล์ของคุณหมอค่ะ
อ.โก๋ช่วยอกแรงดีไหม
เรียน คุณหมอสมศักดิ์
ดิฉันยินดีที่จะรวบรวมรายชื่อที่อ.แหวว ได้เกรินเอาไว้ และยินดีที่จะเป็นคนช่วยประสานงานให้คะ
ขอบคุณครับ ผมได้รับข้อมูลที่ส่งมาแล้ว เราจะจัดกันยังไงดีครับ
ดูท่าเป็นทีมใหญ่ทำงานกันมานาน มีความรูจากงานวิจัย้แยะ
มีใครศึกษามาตรฐานหรือกติกา ต่างประเทศไหมครับ หรือมีใคร review มาตรฐานสากลว่าด้วยเรื่องนี้ (การใช้และการกำกับดูแลการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีIT หรือแคบลงก็แค่ internet)
ทางทีมทำอะไรไปแล้วบ้างครับ เราจะได้กำหนดเป้าหมายและวัตถุประสงค์การคุยกันให้ชัด
ผมเองเดิมเข้าใจว่ามีแค่คนสนใจจะคิดและเสนอเรื่องนี้ แต่ถ้าถึงขั้นมีผลการวิจัย และถ้าเรามีตัวอย่างของต่างประเทศ (จะได้ไม่หาว่ากลุ่มที่ทำกันอยู่เป็นพวกก้าวไม่ทันเทคโนยี) เราอาจจะถึงขั้นนำเสนอนโยบายสาธารณะในรูปแบบต่างๆ (ซึ่งผมไม่รู้ว่าคนที่ทำวิจัยไปแล้วเขาไปเคลื่อนไหวในแง่นี้ไปถึงไหนแล้ว
ตอนนี้ คิดอะไรไม่ออกเลยค่ะ
ต้องเอาสมองมาคิดทำให้กรมการปกครองและรัฐบาลเข้าใจปัญหาของอาจารย์อายุ
คุณหมอทราบไหมคะว่า ยังมีนักวิชาการไร้รัฐในประเทศไทย
จะออกนอกเรื่องไหมคะเนี่ยที่จะขอตัวไปคืดเรื่องเทคโนโลยีเพื่อการต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน
แทนที่จะมาทำงานเรื่องจริยธรรมในเทคโนโลยี ซึ่งดิฉันเดาว่า คุณหมออยากทำเรื่องการสร้างเกณฑ์จริยธรรมในสังคมมนุษย์ที่เกิดบนเทคโนโลยีต่างๆ เดาผิดไหมคะ
ในส่วนที่ทำไปแล้ว ที่น่าจะนำมาตั้งวงคุยกันก็คือเรื่องของเรตติ้งสื่อ โดยเฉพาะอินเทอร์เน็ต เพราะว่า เรื่องนี้จะเป็นจุดตั้งต้นถึงการคุยกันถึงเรื่องจริยธรรมในการใช้อินเทอร์เน็ต และเทคโนโลยีในสังคมไทยครับ
อาจารย์โก๋
อจ แหวว คงเดาไม่ผิดเท่าไรหรอกครับ สิ่งที่ควรทำคือเกณฑ์บางอย่างที่มองจากมุมทางจริยธรรม ที่จะทำให้สังคมไทย (คนทั่วไป และผู้มีอำนาจ)มาร่วมกันทำให้สังคมได้ประโยชน์ และหลีกเลี่ยงโทษจากเทคโนโลยีใหม่ๆ
เห็นด้วยกับ อจ โก๋ว่าเราเริ่มี่เรื่องใดเรื่องหนึ่งก่อน แต่ที่กำลังสงสัยคือจะมีคนอยากมองมันจากมุมจริยธรรม แค่ไหน หรืออยากมองแค่ มาตรการที่พึงมี หรือไม่ก็แค่นโยบายที่พึงมี ซึ่งเป็นการมองในอีกสองระดับที่แตกต่างจากการมองจากมุม จริยธรรม
ในวงที่นั่งคุยกันมาหลายๆ ปี มีวันที่เราคุยกันถึง "มาตรฐานของจริยธรรม" ที่เป็นๆ กันในอินเทอร์เน็ตเหมือนกันนะคะ ซึ่งสำหรับใน e-society นั้น สภาวะการณ์มัน "ดิบ" มาก
เคยคุยกันว่า ถ้าไม่ทำอะไรเลย ? ก็อันตรายสำหรับมนุษย์อยู่มาก ในมุมที่คุณหมอไปประชุมก็น่าจะกังวลกันในเรื่องนี้อยู่นะคะ (เดา)
เทคโนโลยีตัวอื่นๆ นั้น อาจ "ป่วน" มาตรฐานทางจริยธรรมได้บ้าง แต่การใช้ social control นั้น ยังพอเอากันอยู่
แต่เรื่องของอินเทอร์เน็ตนะคะ ยากอยู่ ยิ่งอินเทอร์เน็ตไปผสมกับมือถือแล้ว ก็อย่างที่เราเห็นวันนี้ในประเทศไทย
ในส่วนเกี่ยวกับจริยธรรม วงคุยกันนั้น จะว่ากันระดับไหน ก็คงพอไหวนะคะ แต่วงที่จะ "ทำ" นั้น ไม่กล้ารับปากค่ะ
คุณหมอว่า มาแล้วกันค่ะ หรือให้เลขาคุณหมอคุยกับเลขาของดิฉันก็ได้ค่ะ
ปัญหาของเรา คงอยู่ที่แสวงหาเวลาที่ตรงกัน มังคะ