ปัญหาที่ ๑๒
พระเจ้ามิลินท์ตรัสถามว่า ดูก่อนพระนาคเสน ก็สติเล่ามีลักษณะอย่างไร พระนาคเสนทูลตอบว่า ขอถวายพระพร มีลักษณะให้นึกได้และถือไว้
ม. ให้นึกได้อย่างไร ถือไว้อย่างไร
น. อันสติเมื่อเกิดขึ้น ย่อมให้นึกถึงบุญบาปทั้งหลาย เช่น ให้นึกว่าศีลมีลักษณะอย่างนั้น ศรัทธามีลักษณะอย่างนั้น เป็นต้น
ม. เธอจงหาตัวอย่างมาเปรียบ
น. ขอถวายพระพร เหมือนเจ้าพนักงานคลังพระเจ้าจักรพรรดิ์ทำบัญชีพระราชทรัพย์ถวายเพื่อให้ทรงทราบว่า ช้างม้ามีอยู่เท่านั้น พลรบมีอยู่เท่านั้น แก้วแหวนเงินทองมีอย่างละเท่านั้นๆ เมื่อพระเจ้าจักรพรรดิ์ได้ทอดพระเนตรบัญชีแล้วจะได้ทรงระลึกถึงบุญบารมีที่ได้ทรงสั่งสมมา ซึ่งเป็นเหตุให้ได้ราชสมบัตินั้น ๆ ถวายพระพร สติก็ย่อมเป็นเช่นนั้นแหละเมื่อเกิดขึ้นย่อมให้นึกถึงว่า นี่ดี นี่ชั่ว มีคุณและโทษเป็นอย่างนั้นๆ
ม. ก็สติที่มีลักษณะถือไว้นั้นเป็นอย่างไรเล่า
น. ขอถวายพระพร สติเมื่อเกิดขึ้นย่อมให้เลือกถือเอาว่า นี่ดีมีคุณควรประพฤติ นี่ชั่วให้โทษควรละ
ม. เธอจงเปรียบให้ฟัง
น. เหมือนนายพระทวารย่อมมีหน้าที่ตรวจตราดูผู้เข้าออก ถ้าเห็นสมควรจึงอนุญาตให้เข้า ถ้าเห็นพิรุธเกรงว่าจะเป็นคนทุจริตก็ห้ามไม่ให้เข้าขอถวายพระพร สติก็เป็นอย่างนั้นแหละ ย่อมคอยเกียดกันสิ่งที่ชั่วมิให้เข้ามาประจำใจ เลือกเฟ้นไว้เฉพาะสิ่งที่ดีกระทำไว้ในใจ
ม. เธอว่านี้ฟังได้
จบสติลักขณปัญหา
