ทำร้อยครั้งแม้กับคนกลุ่มเดียวกัน แต่ละครั้งก็ไม่เหมือนกัน
ทำไมจัดประชุมแบบมีส่วนร่วมไม่สำเร็จ
หลายครั้งที่เราได้เข้าร่วมกระบวนการดีๆ แล้วอยากมาทำในที่ทำงานของเรา แล้วผลที่เกิดขึ้น มันไม่สำเร็จตามที่คาดหวังไว้ เพื่อนร่วมงานของผมมาเล่าให้ฟังถึงปัญหาที่เกิดขึ้นหลังจากที่ทดลองนำการประชุมแบบมีส่วนร่วมไปใช้ในการทำงานจริงๆและเมื่อไม่สำเร็จก็เกิดความไม่เชื่อมั่นในกระบวนการที่ได้เรียนรู้มา
ทำไมจึงไม่ประสบความสำเร็จเหมือนใน workshop
- กลุ่มผู้เข้าร่วมมีความแตกต่างกัน ถ้าเป็น workshop ที่มีการเสียเงินลงทะเบียน ผู้เข้าร่วมมักจะเปิดใจเรียนรู้ได้ง่าย ในขณะที่การทำงานจริง ผู้เข้าร่วมไม่ได้มีความศรัทธาต่อกระบวนการดังกล่าว คุ้นเคยกับรูปแบบการประชุมแบบเดิมๆ ที่ใครพูดเก่งที่สุดจะเป็นที่ยอมรับ ในขณะที่การประชุมแบบมีส่วนร่วมเน้นที่การฟังเป็นหลักก่อน
- ช่วงที่เหมาะสมในการโยนประเด็นที่อ่อนไหวหรือสุ่มเสี่ยงลงไปในวงการเรียนรู้ ในการจัดกระบวนการ เรื่องราวที่อ่อนไหวมักจะถูกจัดไว้ในวันกลางๆหรือท้ายๆซึ่งเป็นช่วงที่เกิดความไว้วางใจมากพอ หรือถ้ามีเวลาสั้นๆก็มักจะพูดถึงแง่ดี ชื่นชมหรือด้านสว่างก่อนพูดในแง่ลบ วิพากษ์ วิจารณ์
- การเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมพูดระบายในสิ่งที่ค้างคาใจก่อน เหมือนกับถังน้ำ ถ้ายังเต็มหรือล้นอยู่ แล้วไม่ได้ระบายออก จะเติมน้ำเข้าไปก็ลำบาก ฉะนั้นถ้าคิดว่าผู้เข้าร่วมยังมีสิ่งที่ค้างคาใจ อาจจะเปิดโอกาสให้ระบายกันก่อน
- การตั้งเป้าหมายของกระบวนกร ที่บางครั้งก็เผลอไปตั้งธงไว้ว่า ต้องตกลงกันให้ได้ ต้องทำให้สำเร็จภายในระยะเวลาที่กำหนด ทำให้ลืมเป้าหมายที่แท้จริงของวงไป หรือพยายามให้วงมีข้อตกลงหรือข้อยุติในเวลาที่ไม่เหมาะสม
- ประสบการณ์น้อย ไม่รู้ว่าถ้าเจอสถานการณ์แบบต่างๆ จะแก้ไขปัญหาได้อย่างไร การทำบ่อยๆจะช่วยสอนว่า ทำร้อยครั้งแม้กับคนกลุ่มเดียวกัน แต่ละครั้งก็ไม่เหมือนกัน
- ความรู้ เรารู้ Know how รู้ว่าต้องทำอย่างไร แต่ไม่เข้าใจ Know why ว่าทำไมถึงต้องทำอย่างนั้น
แล้วจะทำอย่างไร เราจึงจะพัฒนาได้
- ทำแล้ว ต้องมีการทบทวน feedback กันและกัน ระหว่างผู้จัดกระบวนการด้วยกันด้วยกัน รวมถึงเสียงสะท้อนจากผู้เข้าร่วมได้ ตั้งแต่ความรู้สึกของผู้จัดและผู้เข้าร่วมเป็นอย่างไร ใช้แนวคิดอะไรในการนำพาวงไปพูดคุย อะไรบ้างที่ทำได้ดี และอะไรบ้างที่ควรเพิ่มเติม
- หาครูที่เป็นเซียนเพื่อเป็นที่ปรึกษาเวลาที่เกิดติดขัดระหว่างการทำกระบวนการ
ผมยังจดจำคำพูดของพี่เล็ก ปรีดา เรืองวิชาธร ได้ดีว่า การเรียนรู้แบบนี้ ไม่สามารถเรียนรู้ได้เพียงคนเดียว ต้องอาศัยการเรียนรู้ร่วมกัน เหมือนกับการเล่นดนตรีที่เราเล่นคนเดียว ซ้อมคนเดียว ฝีมือก็ไม่พัฒนา แต่ถ้าตั้งเป็นวง ฝีมือจะพัฒนาได้รวดเร็ว
แล้ววันนี้ มีวงกันยังครับ