ก่อนที่การเรียนรู้ในภาคสนามจะสิ้นสุดลง เราพากันมานั่งใต้ร่มไม้ ที่มองกลับไปเห็นองค์พระที่นั่งจักรีตั้งเด่นเป็นสง่าอยู่  ดิฉันหยิบถุงแดงใบหนึ่งออกจากกระเป๋า แล้วถามนักเรียนว่าเห็นอะไร มีเด็กคนหนึ่งตอบว่า “ถุงแดง” ตอนนั้นเป็นช่วงของเทศกาลตรุษจีนพอดี ดิฉันถามต่อว่า “มีใครได้รับเงินอั่งเปาบ้าง” หลายคนยกมือ

 

“แล้วมีใครรู้บ้างว่า ผู้ใหญ่ที่มอบเงินอั่งเปาให้เรา ท่านตั้งใจจะให้เรานำเงินนี้ไปใช้อะไร”

 

ตามธรรมเนียมแล้ว เงินอั่งเปาเป็นเงินที่พ่อแม่หามาได้จากการทำงานทั้งปี เป็นเงินออมทีของท่านที่กันส่วนออกมาให้เราปีละเล็กละน้อย เท่าที่ท่านพอจะให้ได้ เพื่อให้เราเก็บเอาไว้ใช้ตั้งตัวเมื่อเราเติบโตขึ้น ไม่ได้มีไว้ให้เราใช้ในทางที่ไม่เกิดประโยชน์

 

แผ่นดินไทยก็มีเงิน “เงินถุงแดง” ที่พระบาท สมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ ทรงเก็บออมกำไรจากการค้าสำเภาเอาไว้ โดยทรงนำเงินเหรียญทองใส่ในถุงแดง แยกเป็นถุงๆ ถุงละ ๑๐ ชั่ง ทรงกันเงินถุงแดงไว้ต่างหากจากเงินพระคลังมหาสมบัติ ไม่โปรดฯ ให้นำออกมาใช้จ่าย ด้วยทรงต้องการรักษาไว้เป็นทุนสำรอง เพื่อความมั่นคงและสงบสุขของแผ่นดิน ทรงรับสั่งว่า“ส่วนหนึ่งให้เก็บไว้เพื่อเป็นทุนสำหรับสร้างและทำนุบำรุงวัดวาอารามต่างๆ ทั้งในและนอกพระนคร อีกส่วนหนึ่งยกให้แผ่นดินเก็บรักษาไว้ใช้ในยามจำเป็น”

 

เหตุการณ์การเสียดินแดนในปี ร.ศ. ๑๑๒  ทำให้รัชกาลที่ ๕  ต้องทรงนำเงินถุงแดงที่สะสมไว้นี้ออกมากู้แผ่นดิน เหรียญทองที่บรรทุกไว้ในรถเข็น ต้องขนออกไปขึ้นเรือที่ท่าราชวรดิษฐ์ ทั้งกลางวันกลางคืน จนกระทั่งล้อรถบดกับถนนในพระบรมมหาราชวังเป็นรอยลึก ทุกคนเสียสละทรัพย์ที่ตนมี เพื่อมาหลอมละลายทองไปจ่ายค่าปรับให้กับประเทศฝรั่งเศสที่กำหนดเส้นตายเอาไว้ว่าหากไทยหาค่าปรับไม่ได้ตามจำนวนที่กำหนดประเทศเราคงต้องสูญสิ้นเอกราชเป็นแน่แท้

 

บรรพบุรุษของเราต้องสูญเสียชีวิตเลือดเนื้อ กำลังกาย กำลังทรัพย์ และกำลังสติปัญญาไปมากมากมาย เพื่อรักษาแผ่นดินผืนนี้ไว้ให้เรา ที่เรามาภาคสนามครั้งนี้กันก็เพราะเหตุนี้ เรามาเพื่อทำความรู้จักกับมรดกของบรรพบุรุษ มารู้จักกับรากเหง้าของเรา เพื่อที่ว่านับจากวันนี้ เราทุกคนจะได้มีเป้าหมายในชีวิตในการเป็น“คนไทยที่ดี” ตามแต่กำลังปัญญาและความสามารถที่เราแต่ละคนจะทำได้

 

สุดท้าย ขอให้ทุกคนหันกลับไปที่พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท และกราบขอบคุณบรรพบุรุษที่ได้มอบแผ่นดินนี้ไว้ให้แก่เรา