การปฐมพยาบาลตนเองหรือการรักษาอาการเจ็บป่วยของตนเอง ด้วยตนเองนั้น จะต้องหมั่นพึงสังเกตอาการของตนเอง "รู้จักวิจัยชีวิตของตนเอง" คือ ต้องอ่านตนเองตลอด

การนวดเคลียร์เส้นบริเวณต้นคอนั้นจากการที่ผมได้มีโอกาสเรียนรู้จากคุณหมอหวน สังพรามหณ์ และจากการที่ทดลองและประยุกต์ใช้ด้วยตนเองนั้นสามารถทำได้ 2 ท่าครับ คือท่านั่งและท่านอนตะแคง

1. ท่านั่ง

ท่าแรกถ้าเกิดเรานั่งอยู่ ก็ให้ก้มหัวลงจนคางเกือบติดกับหน้าอก จากนั้นก็ใช้นิ้วกลาง นิ้วชี้ และนิ้วนางวางเป็นบริเวณที่ใกล้ ๆ กับก้านคอด้านหลังทั้งซ้ายและขวา จากนั้นก็ค่อย ๆ ใช้นิ้วทั้งสามกดลงไปเบา ๆ แล้วก็ค่อย  ๆ ดึงหรืออาจจะเรียกว่า "รีด" ก็คือ กดลงไปแล้วก็ค่อย ๆ รีดจากข้างในออกไปข้างนอกครับ

รีดข้างซ้ายข้างขวาสลับกันไปสัก 5-10 ครั้ง จากนั้นเราลองสังเกตุว่า เวลาที่เรากดลงไปใกล้ ๆ บริเวณก้านคอนั้นเส้นข้างซ้ายหรือข้างขวา ข้างไหนดึงกว่ากัน หรืออาจจะสังเกตุความเจ็บก็ได้กว่าข้างไหนเมื่อมือเรากดลงไปโดนแล้วเจ็บกว่ากัน ถ้าข้างซ้ายเจ็บมากกว่าก็เคลียร์เส้นข้างนั้นให้มากหน่อยครับ

จากนั้นเราก็ค่อย ๆ นวดสูงขึ้นไปเรื่อย ๆ จากต้นคอให้ไปทั่วศรีษะเลย ข้างใดข้างหนึ่งก่อนก็ได้ หรือจะเน้นข้างที่ปวดมากกว่าก็ได้

การนวดศรีษะนี้ก็จะต้องรีดเหมือนกันครับ แต่ถ้าจะให้ดีที่สุดนั้นก็จะต้องรีดออกทั้งสี่ทิศทาง คือ บน ล่าง ซ้าย ขวา รีดให้ทั่ว ๆ หัว โดยอาจจะเริ่มรีดไปทางซ้ายก่อนจนทั่ว จากนั้นก็มารีดไปทางขวา แล้วก็ต่อด้วยรีดขึ้นบนจนทั่วศรีษะแล้วก็มารีดลงล่างจนทั่วศรีษะอีกครั้งหนึ่ง

จากนั้นก็ค่อย ๆ มาคลึงที่ขมับเบา ๆ คลึงวนโดยเริ่มต้นจากขมับแล้วค่อย ๆ เรื่อยขึ้นไปจนกระทั่งถึงข้างบนใบหู

จากนั้นเราก็ใช้นิ้วกลางมากดบริเวณหว่างคิ้วไว้สักพักหนึ่ง แล้วก็ค่อย ๆ รีดออกไปจนกระทั่งถึงหางตา รีดออกจากระหว่างคิ้วถึงหางตาประมาณ 3-5 ครั้ง จากนั้นก็มาทำแบบเดียวกันที่ข้างล่างตา โดยเริ่มจากใต้เปลือกตาบริเวณที่ติดสันจมูก โดยกดและรีดออกไปบริเวณหางตา 3-5 ครั้งเช่นเดียวกัน

บรรเทาอาการมึนหัวจากน้ำในหูไม่เท่ากัน

และถ้าหากใครมีอาการมึนหัวทั้งสองข้างบ่อย ๆ หรือมีปัญหาอาการน้ำในหูไม่เท่ากัน ก็ให้ใช้นิ้วกลางกดที่ใบหูให้สนิท (หรือใช้นิ้วที่มือแรงมากที่สุด) นิ้วใดก็ได้ แต่ที่สำคัญก็คือต้องกดใบหูปิดให้สนิท พยายามไม่ให้มีลมหรือเสียงอะไรเล็ดรอดเข้าไปได้ จากนั้นก็อ้าปากให้กว้างที่สุดแล้วค้างไว้อย่างนั้นประมาณ 5 นาที เวลาอ้าปากก็ให้เงยหน้าขึ้นสักนิดหน่อยครับ จะได้กันน้ำลายไว้ไม่ให้ไหล

เมื่อครบห้านาทีแล้วก็ค่อย  ๆ คลายนิ้วออกจากใบหูแล้วค่อย ๆ หุบปากลง

จากนั้นก็ใช้นิ้วมือดึงหูออก ดึงไล่ขึ้นไล่ลงให้ทั่วทั้งใบหูสักสองถึงสามรอบ อาการมึนหัวก็จะโล่งขึ้นมากครับ

ที่จริงการเคลียร์เส้นเพื่อให้คลายอาการมึนหัวนี้ จะต้องมีการกดจุดที่บ่าร่วมด้วยอีก 9 จุด ซึ่งสามารถทำด้วยตนเองได้ แต่ก็ต้องใช้อุปกรณ์ซึ่งเป็นไม้กลม ๆ ช่วยด้วยอีกสักนิดหนึ่ง

ไม้ที่ใช้สำหรับกดจุดต้นคอด้วยตนเอง

และให้ดีถ้ามีการเคลียร์เส้นหลังด้วยก็จะยิ่งทำให้เส้นที่พันกัน ทับกัน หรือขี่กันอันเนื่องจากการนั่ง การเดิน โดยเฉพาะความเครียดนั้น ได้หลุด ๆ ออกจากกันไปบ้างก็จะยิ่งดีครับ การเคลียร์เส้นหลังนี้ทำเองก็ได้ครับ ไม่ต้องพึ่งหมอนวดเสมอไป โดยสามารถหามุมโต๊ะ เดินเข้าไปหรือหันหลังพิงแล้วก็ค่อย ๆ ใช้มุมโต๊ะนั้นเขี่ยเส้นบริเวณด้านข้างกระดูกสันหลังทั้งซ้ายและขวา โดยเขี่ยจากข้างในออกข้างนอกลำตัวเช่นเดียวกัน หรือการทำท่านี้ก็มีอุปกรณ์ช่วยเช่นเดียวกันครับ ซึ่งเป็นอุปกรณ์พื้นบ้านที่มีลักษณะคล้าย ๆ เต้านมที่มีขายตามร้านขายของฝาก

นมไม้

ที่มา : http://ittm.dtam.moph.go.th/data_articles/mssg_equ/mssgequ05.htm

เวลาใช้ก็ให้นำไปติดไว้วางติดไว้กับกำแพงให้ได้ระดับพอดีกับหลังออกเราในเวลายืน จากนั้นก็ค่อย ๆ ดันหลังให้แน่นกับปลายแหลมอุปกรณ์มากขึ้นแล้วค่อย ๆ แล้วก็โยกหลังออกไปทางซ้ายและทางขวาก็จะสามารถเคลียร์เส้นหลังที่วิ่งขึ้นไปถึงต้นคอให้เลือดและลมสามารถเดินได้อย่างสะดวก...

2. ท่านอน

ซึ่งท่านอนนวดต้นคอนี้ผมเพิ่งได้เทคนิคโดยบังเอิญมาจากอาการมึนหัวเมื่อวันก่อนนี้ (ซึ่งบันทึกไว้ที่ ปฐมพยาบาลเมื่อมีอาการ "ปวดหัวข้างเดียว") ซึ่งการนอนนวดคอนี้จะทำได้โดยการนอนตะแคงข้างที่ไม่มีการปวดลงไปด้านล่าง และให้ใช้นิ้วทั้งสามนิ้วคือ นิ้วชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนาง รีดเส้นบริเวณก้านคอจากในออกนอกเหมือนในท่านั่ง

ซึ่งท่านอนนี้ถ้าหากเราหนุนหมอนที่มีความสูงพอเหมาะ จะช่วยให้เส้นคอที่ตึงอยู่หย่อนลงมาจนทำให้เรานวดได้ง่ายขึ้นและทำให้อาการมึนหัวลดลงได้รวดเร็วมากขึ้นด้วย

ถ้าหากเรานวดโดยใช้การนอนตะแคง ให้เราพยายามใช้นิ้วกดเป็นในจุดที่เป็นร่องบุ๋มข้าง ๆ ก้านคอซึ่งสูงกว่าท้ายทอยเล็กน้อย ซึ่งหากถ้าเรากดตรงจุดจะสัมผัสได้ถึงอาการปวดบริเวณนั้นค่อนข้างมาก เมื่อเจอเส้นหรือจุดแล้วก็ขอให้แล้วค่อย ๆ คลึงและใช้นิ้วมือรีดเบา ๆ จากข้างในออกข้างนอกสัก 4-5 ครั้งจากนั้นจึงค่อย ๆ เลื่อนต่ำลงไปถึงท้ายทอย

ทำเช่นนี้สักพักก็จะทำให้อาการมึนหัวทุเลาลงไปได้ ซึ่งจะสามารถผ่อนคลายความดันโลหิตที่ถูกทับหรือถูกกดไว้ซึ่งทำให้ร่างกายต้องเพิ่มความดันโลหิตให้มากขึ้นเพื่อให้เลือดสามารถผ่านจุดนั้นได้

ถ้าหากเราไม่เคลียร์เส้นหรือจุดที่มีปัญหานั้นออก ความดันเลือดก็จะสูงขึ้น บางครั้งในบางคนก็อาจจะทำให้ความดันโลหิตสูงจนกระทั่งทำให้เส้นฝอยในสมองแตกได้ ซึ่งนั่นจะตามมาด้วยโรคอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือกระทั่งถึงเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันการณ์

การปฐมพยาบาลตนเองหรือการรักษาอาการเจ็บป่วยของตนเอง ด้วยตนเองนั้น จะต้องหมั่นพึงสังเกตอาการของตนเอง "รู้จักวิจัยชีวิตของตนเอง" คือ ต้องอ่านตนเองตลอด ต้องพิจารณาตัวเองตลอดว่าหากเรามีพฤติกรรมแบบนี้ เช่น เกิดอาการเครียดแล้ว ร่างกายของเราจะเปลี่ยนไปอย่างไรบ้าง

หากคุณหมอให้กินยาแล้ว ยาตัวไหนดีขึ้น ยาตัวไหนทำให้ร่างกายเปลี่ยนไปอย่างไร และถ้าหากใช้การนวดคลายเส้นด้วยตนเองแล้วมีอาการเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร หมั่นสังเกตุตัวเอง เพื่อที่จะรู้จักช่วยเหลือตนเองในเวลาที่คับขัน ซึ่งจะทำให้ชาตินี้ที่ได้เกิดมาเป็นมนุษย์นั้นคุ้มค่าเพราะจะได้อยู่และมีเวลาที่จะสร้าง "ความดี..."