มาสโลว์กับสังคมไทย

       หลักจิตวิทยาที่ผมชอบ  และ นำมาใช้ในเรื่องการแก้ปัญหาและพัฒนาเด็ก     ผมชอบหลักจิตวิทยาของมาสโลว์ ครับ   มีอยู่ว่า

 

         ความต้องการของมนุษย์ตามแนวความคิดของมาสโลว์ (Maslow)
มาสโลว์ ได้แบ่งความต้องการของมนุษย์ออกเป็น 5 ขั้นเรียงตามลำดับ ดังนี้
 

        ขั้นที่ 1 ความต้องการทางกาย (Physiological Needs) คือความต้องการปัจจัยพื้นฐานในการดำรงชีวิต

 

         ขั้นที่ 2 ความต้องการความ มั่นคงปลอดภัย (Safety and Security Needs) คือความต้องการที่จะมีชีวิตที่มั่นคง ปลอดภัย

 

        ขั้นที่ 3 ความต้องการความรักและการเป็นที่ยอมรับของกลุ่ม (Love and Belonging Needs) มนุษย์เมื่อเข้าไปอยู่ในกลุ่มใดก็ต้องการให้ตนเป็นที่รักและยอมรับในกลุ่มที่ตนอยู่

 

        ขั้นที่ 4 ความต้องการได้ รับการยกย่องจากผู้อื่น (Self -Esteem Needs) เป็นความต้องการในลำดับต่อมา ซึ่งความต้องการในชั้นนี้ถ้าได้รับจะก่อให้เกิดความภาคภูมิใจใจตนเอง

 

       ขึ้นที่ 5 ความต้องการในการเข้าใจและรู้จักตนเอง (Self-Actualization Needs) เป็นความต้องการชั้นสูงของมนุษย์ ซึ่งน้อยคนที่จะประสบได้ถึงขั้นนี้ 

 

         มาสโลว์ได้กล่าวเน้นว่า ความต้องการต่าง ๆ เหล่านี้ต้องเกิดเป็นลำดับขั้น และจะไม่มีการข้ามขั้น ถ้าขั้นที่ 1 ไม่ได้รับการตอบสนอง ความต้องการในลำดับขั้นที่ 2-5 ก็ไม่อาจเกิดขึ้นได้ การตอบสนองที่ได้รับในแต่ละขั้นไม่จำเป็นต้องได้รับทั้ง 100% แต่ต้องได้รับบ้างเพื่อจะได้เป็นบันไดนำไปสู่การพัฒนาความต้องการในระดับที่สูงขึ้นในลำดับขั้นต่อไป

 

         หลักมาสโลว์ทั้งห้าข้อ  ผมว่านำมาใช้ได้ดีในการพัฒนาเด็กทั้งที่โรงเรียนและที่บ้านครับ     แต่จากประสบการณ์ของผมที่ผ่านมา  ผมว่าวัฒนธรรมในสังคมไทยส่วนใหญ่จะสวนทางกับมาสโลว์ครับ    ผมมีตัวอย่าง

 

         ผมเคยนำมาใช้ที่โรงเรียน  ตอนเป็นผู้บริหารโรงเรียน  ผมก็นำเนื้อหาจิตวิทยามาสโลว์ดังกล่าวมาอ่านให้ครูฟังทีละบรรทัด ทีละข้อ  ข้อ 1  ก็ผ่านไปด้วยดี ครับ พอถึงข้อสอง เรื่อง ความปลอดภัย  แค่ผมบอกว่า  ขอร้องให้คุณครูอย่าดุอย่าด่าเด็ก เพราะเด็กจะเกิดความกลัว  ให้ลองพูดกับเขาดีๆดูบ้าง  เท่านั้นละครับ เป็นเรื่อง  คุณครูก็เถียงมาทันทีว่าถ้าไม่ให้เขาดุเขาด่าเด็ก  รับรองว่าเด็กจะนิสัยเสียหมด  เด็กเดี๋ยวนี้ พูดดีๆไม่รู้เรื่อง    ครับ แค่ขั้นสองก็ไม่ผ่านแล้วละครับ    ในโรงเรียน

 

        ทีนี้มาถึงที่บ้าน   ส่วนใหญ่ก็มักจะเจอการเลี้ยงดูแบบ  "จับผิด" ครับ  เด็กทำอะไรก็ไม่เคยถูกต้อง และ ถูกใจ   แม้กระทั่งการพูดของเด็กก็ผิดไปหมดครับ    สิ่งนี้  จะทำให้เด็กมีนิสัยที่ไม่มั่นใจในตัวเอง   ไม่กล้าพูด  เพราะพูดอย่างไรก็ผิด   ไม่กล้าแสดงออก  เพราะจะต้องถูกจับผิด    สุดท้าย ก็ต้องหาทางออกด้วยการพึ่งพา หรือ  แสดงความโดดเด่นในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง

 

       เรื่องการจับผิด ทั้งคำพูด และ การกระทำ นี่ ที่โรงเรียนก็เป็นมากครับ  คือ นอกจากไม่ยอมรับ แล้ว ยังจับผิด อีก

 

       ปัญหาเด็กจึงหมักหมม   เพราะสังคมใช้แต่อำนาจครับ

 

       มาสโลว์ คือ ใคร   ไม่รู้จัก