ตอนนี้ผ่านเวลาของการเก็บรวบรวมข้อมูลมาหลายรอบแล้วครับ และที่สำคัญข้อมูลที่ได้เริ่มจะเหมือนๆ กันทุกครั้งไป ผมใช้เวลาเกือบๆ เดือนสำหรับเรียนรู้่ว่าอะไรคือความผิดพลาดในอดีต เพื่อจะบอกว่า "เราจะข้ามผ่านมันไปได้"

เมื่อวานเป็นการเปิดหูฟังเสียงจากภายนอก ซึ่งเป็นเสียงหนึ่งที่มีคุณค่ามากมายครับ วันนี้ผมเลยใช้โอกาสที่มีถามคนที่ได้เข้าฟังว่าได้ข้อสรุปอะไรจากที่ฟังไปบ้าง มีหลายคำตอบครับ เช่น "ฟังจนชินแล้ว เหมือนๆ กันทุกรอบแหละครับ แต่สุดท้ายเราก็ทำไม่สำเร็จ" อันนี้ไม่ต้องเดานะครับว่า เป็นคำพูดของใคร อันนี้คำพูดของคนที่ัรับผิดชอบงานในอดีต อีกคำพูดหนึ่งบอกว่า "ได้ข้อสรุปแล้วว่ามันตรงกับที่อาจารย์บอกในหลายครั้งที่ผ่านมา ซึ่งเราจะแก้ไขได้แน่ๆ"

ฟังจากเวทีเดียวกันครับ แต่ได้ข้อสรุปต่างกันมากเลย ความจริงมันเหมือนกัน แต่มีเงื่อนไขว่า เราเข้าใจความล้มเหลวที่ผ่านมากอย่างลึกซึ้งแล้วยัง ทำไมคนหลายคนเห็นทางออก เชื่อมัยครับว่า คนที่เห็นทางออกสำหรับปัญหาปัจจุบันนี้คือคนที่มองมาจากมุมนอก แต่คนที่ไม่เห็นทางออกคือคนที่อยู่และมองจากมุมเดิมๆ มุมแห่งความล้มเหลวเดิมเพียงมุมเดียวครับ

คำพูดหนึ่งของ อ.กูมัจดีน จาก มร.ยะลา เมื่อวานสรุปได้น่าฟังครับว่า "ปัญหาที่เราเจอตอนนี้ ก็เหมือนกับที่คนอื่นเจอ ไม่ใช่ว่าที่อื่นไม่เป็นเหมือนเรา เพียงแต่มันต้องหาวิธีการที่มีประสิทธิภาพสำหรับการแก้ไขปัญหานี้ครับ"

สำหรับผม จากหลายๆ กระบวนการที่ผ่านไปมันทำให้ผมมั่นใจว่า เราจะผ่านปัญหานี้ไปได้ ที่สำคัญเราจะเข้มแข็งมากขึ้นภายหลังจากปัญหานี้ถูกขจัดไป เหมือนกับที่ ผศ.จีระพันธ์คุยกับผมก่อนที่จะแยกย้ายกันกลับบ้านว่า "ต้อบขอบคุณอัลลอฮ์ที่ทำให้ได้เจอปัญหานี้ เพราะมันจะทำให้เราได้ทบทวนตัวเองและก้าวต่อไปข้างหน้าได้อย่างมั่นใจ"

ถ้าคุณอยู่บนความถูกต้อง คุณจะท้อและยอมแพ้ได้อย่างไร?