ไม่ว่าจะอยู่ในกลุ่มใด สถาบันอุดมศึกษาต่างก็ต้องเป็นมหาวิทยาลัย “เรียนรู้และวิจัย” ตัวตัดสินผลสำเร็จและความเป็นเลิศของมหาวิทยาลัยจึงอยู่ที่ความสามารถในการเรียนรู้และวิจัย ตามเข็มมุ่งหรือโฟกัสที่ตนกำหนด
          นโยบายและมาตรการสำคัญอย่างหนึ่งของอุดมศึกษาในปี ๒๕๕๒ – ๒๕๕๓   คือการทำให้แต่ละสถาบันโฟกัสจุดมุ่งหมาย (mission) ของตนเอง    คือจะบอกว่าเป็นสถาบันอุดมศึกษาหรือเป็นมหาวิทยาลัย ไม่เพียงพอ    ต้องบอกว่าเป็นมหาวิทยาลัยที่เน้นภารกิจหรือจุดมุ่งหมายอะไร    จะได้มุ่งมั่นสร้างความเป็นเลิศทางวิชาการตามโฟกัสของตนได้
          มหาวิทยาลัยใด โฟกัสจุดมุ่งหมายของตนไม่ได้    ซึ่งอาจเกิดจากผู้บริหารไม่เอาไหน  หรือสภามหาวิทยาลัยไม่เอาไหน  หรือเพราะขาดความสามัคคีภายใน  หรือเพราะเหตุอื่นๆ    มหาวิทยาลัยนั้นจะก้าวหน้ายาก   สู้กับกระแสการแข่งขันยาก    นี่คือหลักของการบริหารจัดการ

          จะเข้มแข็งได้ ต้องสามารถโฟกัสเป้าหมายของตนได้    ต้องทำให้เป้าหมายชัด ชัดในระดับคุณค่า และเข้าใจ พร้อมใจร่วมกันภายในองค์กร   แล้วเปิดโอกาสให้แต่ละหน่วยย่อยทำงานเพื่อบรรลุเป้าหมายนั้น โดยทำงานเสริมแรงกัน และมีอิสระ ยืดหยุ่น ในการบรรลุเป้าหมายในส่วนที่ตนรับผิดชอบ
          ที่ร้ายกว่านั้น คือเลือกเป้าหมายผิด เลือกเป้าหมายที่ตนไม่ถนัด หรือเป็นเป้าหมายที่ตนไม่มี comparative advantage   ก็จะทำให้ตนเองแข่งขันไม่ได้  ไม่บรรลุความเป็นเลิศที่แท้จริง
          ผมเคยได้ยินผู้บริหาร มรภ. บางแห่ง พูดว่า จะให้เลือกกลุ่มมหาวิทยาลัย ว่าเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่น ก็ทำใจไม่ได้   คล้ายๆ กับว่า การเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่นเป็นเรื่องต่ำต้อยน้อยหน้า    ซึ่งเป็นเรื่องที่ผมมองว่าเป็นมายาคติ

          ความเป็นเลิศไม่ได้อยู่ที่จัดตนเองอยู่ในกลุ่มไหน    แต่อยู่ที่สร้างผลงานเป็นเลิศในกลุ่มนั้นได้จริงหรือไม่    ผลงาน และการทำคุณประโยชน์แก่สังคมเป็นตัวตัดสิน
          ไม่ว่าจะอยู่ในกลุ่มใด สถาบันอุดมศึกษาต่างก็ต้องเป็นมหาวิทยาลัย “เรียนรู้และวิจัย”   ตัวตัดสินผลสำเร็จและความเป็นเลิศของมหาวิทยาลัยจึงอยู่ที่ความสามารถในการเรียนรู้และวิจัย ตามเข็มมุ่งหรือโฟกัสที่ตนกำหนด 

          โฟกัสเป้าหมาย แล้วปฏิบัติหน้าที่ตามเป้าหมายนั้น โดยมีการเรียนรู้และวิจัยเป็น “ยาดำ” แฝงอยู่ในทุกอณูของกิจกรรม

          นั่นคือหนทางแห่งความเป็นเลิศของสถาบันอุดมศึกษา
 
 
วิจารณ์ พานิช
๒๗ ธ.ค. ๕๒