Appreciative Inquiry เพื่อองค์กรแห่งการเรียนรู้ (ตอนที่ 32)

เคยติดตามดูประวัติของเจงกิสข่าน  เจงกิสข่านเป็นนักการทหารที่เก่งและโหดเหี้ยมที่สุดในโลก ดินแดนของอาณาจักรมงโกลกว้างใหญ่ไพศาลจากทะเลญี่ปุ่นจนจรดเยอรมันตะวันออกครับ ตามมุมมองของผู้เขียนนั้นถ้าเจงกิสข่านไม่ตายก่อน คงจะเหลือแค่นกเพนกวินที่ขั้วโลกเท่านั้น ที่จะไม่ถูกพิชิต ครับหากเราดูหนังประวัติศาสตร์ก็จะเห็นแต่ภาพความกล้าหาญ และการล้างแค้นครับ แต่ดูให้ดีครับก่อนที่เจงกิสข่านจะขึ้นมาเป็นใหญ่ ท่านปฏิวัติอะไรหลายอย่างครับ อย่างแรกๆที่ทำเลยคือ การปฏิวัติธรรมเนียมประพณีครับ ประเพณีของมงโกลนั้น คนที่จะเป็นแม่ทัพได้นั้น จะจำกัดอยู่แค่ชนชั้นสูงเท่านั้นครับ ต้องเป็นลูกหลานเชื้อพระวงศ์เท่านั้น แต่เจงกิสข่านกลับคิดใหม่ทำใหม่ครับ ด้วยการมองที่สติปัญญาและความสามารถ ทำให้คนมงโกลเห็นกับตาเลยครับว่าแม่ทัพคู่ใจของท่านนั้น เดิมเป็นแค่เด็กในคอกม้าเท่านั้นครับ แม่ทัพคนนี้กลายเป็นผู้มีบทบาทในการขยายอาณาจักรของท่านจนถึงรุ่นลูกเลยครับ การใช้คนตามสติปัญญาความสามารถนั้นกลายเป็นพลังขับเคลื่อนที่สำคัญที่สุดของอาณาจักรมงโกลครับ

ตัดภาพแค่ตรงนี้นะครับยังไม่ต้องพูดถึงการปฏิวัติด้านอื่นๆ เช่นการทหารซึ่งผมจะพูดต่อในด้านนวัตกรรมภายหลัง เราคงเคยได้ยินคำว่า "วุฒิ" ใช่ไหมครับ คำนี้ถ้าไล่ดูให้ดีเราจะเห็นว่า "วุฒิ" ปรากฏอยู่ในคำหลายคำเช่น วุฒิการศึกษา ส่วนผม ผมได้ยินอยู่สี่คำครับคือ

ชาติวุฒิ หมายถึงชาติกำเนิด

คุณวุฒิ  หมายถึง ยศ วุฒิการศึกษา

วัยวุฒิ หมายถึง อายุมากกว่า

ปัญญาวุฒิ หมายถึง การรู้จักคุณ โทษ และทางออก อะไรดีไม่ดี (ทำนองว่า EQ+IQ)

อาณาจักรมงโกลกลายเป็นอาณาจักรที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ เพราะผู้นำปฏิวัติธรรมเนียมประเพณี ด้วยการยกเอาปัญญาวุฒิให้เหนือกวาสิ่งอื่นใดครับ ทำให้คนในอาณาจักรตื่นตัว ค้นพบความเป็นไปได้ เลยอยากเรียนรู้ (Learning) เพราะโอกาสเติบโต (Growth) เปิดแล้ว

องค์กรอมตะอย่างพุทธศาสนา ก็ทำเรื่องนี้ตั้งแต่โบราณกาลแล้วครับ คุณจะเห็นว่าพระพุทธเจ้าแต่งตั้งเอกทัคคะตั้ง 80 รูป ผู้เป็นเลิศด้านต่างๆ เช่นพระสาลีบุตรเป็นเลิศด้านปัญญา เพราะฉะนั้นผู้เขียนมองว่า ใครถูกจริตกับะอกทัคคะด้านใด ก็จะเข้าไปสำนักนั้น เช่นพวกชอบสายปัญญาก็จะเข้าสำนักพระสาลีบุตร ชอบอิทธิฤทธิ์ก็จะเข้าสำนักของพระโมคคัลลา ด้วยเหตุนี้พระพุทธศาสนาจึงไปได้กับคนที่มีจริตหลายหลายประเภท เข้าข่ายเป็นองค์กรสำหรับพหุปัญญา (Multiple Inteligence) ครับ คนไม่ว่าจะในกรอบ นอกกรอบปานใดก็จะรู้สึกอยากเรียนรู้ในศาสนา และเข้ามามีส่วนร่วม (Learning) เพื่อเติบโต ไปสู่การบรรลุธรรม (Growth) ในที่สุด ทำให้ศาสนาพุทธเผยแพรไปในชนทุกหมู่เหล่า เติบโตมาถึงทุกวันนี้ครับ (เป็นทัศนะส่วนตัวของผู้เขียนครับ ถูกไม่ถูกน้อมรับคำชี้แนะครับ)

องค์กรสมัยใหม่เช่น 3M ก็ให้ความสำคัญเรื่องนี้ครับ จึงกลายเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม

ใช่ว่า "วุฒิ" ด้านอื่นไม่สำคัญครับ แต่ต้องใช้ให้ถูก จะเป็นประโยชน์ยิ่งครับ แล้วผมจะเขียนมาเล่าต่อไปครับ