เด็กต้องการเพื่อน ต้องการ “เพื่อนที่รู้ใจ” และต้องการ “เพื่อนที่ไว้ใจ” ต้องการบรรยากาศที่ตนรู้สึกปลอดภัย รู้สึกเป็นมิตร รู้สึกว่าตนเป็นส่วนหนึ่ง รู้สึกว่าตนเป็นบุคคลสำคัญ เมื่อไรก็ตามที่เด็กรู้สึกเช่นนี้ต่อโรงเรียน และต่อชั้นเรียน เด็กจะเรียนรู้ได้ดี
ตอนที่ ๑

ตอนที่ ๒

          เด็กต้องการเพื่อน ต้องการ “เพื่อนที่รู้ใจ” และต้องการ “เพื่อนที่ไว้ใจ”   ต้องการบรรยากาศที่ตนรู้สึกปลอดภัย รู้สึกเป็นมิตร รู้สึกว่าตนเป็นส่วนหนึ่ง รู้สึกว่าตนเป็นบุคคลสำคัญ    เมื่อไรก็ตามที่เด็กรู้สึกเช่นนี้ต่อโรงเรียน และต่อชั้นเรียน   เด็กจะเรียนรู้ได้ดี 
          “ครูเพื่อศิษย์” จะต้องมีศาสตร์และศิลป์ด้านนี้    ครูที่รักเด็ก จะมีเสน่ห์ต่อเด็กในเรื่องนี้เป็นพิเศษ    Jonathan Kozol เล่าไว้ในจดหมายฉบับที่ ๒ ชื่อเรื่อง Establishing a Chemistry  ซึ่งน่าจะถอดความเป็นพากษ์ไทยได้ว่า “สร้างความถูกโฉลก”    คือครูที่ดีจะต้องมีวิธีให้เด็กรู้สึกว่าตนถูกโฉลกกับครู และไว้วางใจครู
          Kozol บอกว่า เด็กๆ จะมีจิตนาการหรือความฝันมาก   และถือหลายเรื่องเป็นความลับของตน    เมื่อไรก็ตามเด็กบอกว่า นี่เป็นความลับระหว่างเรา ๒ คนนะ    แสดงว่าเด็กไว้ใจคนนั้นแล้ว    ผมไม่แน่ใจว่าเรื่องบอกความลับแบบเด็กๆ นี้ในสังคมไทยเป็นอย่างไร  
          ครูท่านใดมีเคล็ดลับในการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจของศิษย์ โดยเฉพาะนักเรียนชั้นประถม  และนักเรียนวัยรุ่น    เอามาเล่า ลปรร. กัน ก็น่าจะเป็นประโยชน์มากครับ   โดยขอเชิญชวนให้ใส่ keyword ว่า trust ไว้    จะได้ค้นง่าย 
          Kozol เล่าประสบการร์สอนชั้นประถมของตนไว้ว่า    ตนบอกนักเรียนว่า ถ้าอยากได้อิสระหลายๆ อย่างในชั้นเรียน   นักเรียนต้องร่วมมือกับครูในหนึ่งข้อ   คือเมื่อออกนอกห้องเรียนต้องทำตัวเรียบร้อย ไม่เอะอะมะเทิ่งตอนขึ้นลงบันได และที่อื่นๆ นอกห้องเรียน    เด็กๆ เข้าใจทันทีและร่วมมืออย่างดี จนครูใหญ่เข้ามาชมในห้องเรียน    และหลังจากครูใหญ่ออกไป เด็กส่งซิกยกนิ้วรูปตัววี (V) ให้ครู Kozol “เราชนะแล้ว”   แสดงว่านักเรียนรู้สึกว่าครู Kozol เป็นพวกเดียวกันกับเขา     
วิจารณ์ พานิช
๗ ธ.ค. ๕๒