ในการประชุม Franco-Thai Seminar on University Governance เมื่อวันที่ ๒๓ - ๒๔ พ.ย. ๕๒ ผมนั่งฟังทีมฝรั่งเศสคนแล้วคนเล่า ขึ้นมานำเสนอเรื่องราวของสถาบันอุดมศึกษาในแง่มุมต่างๆ   แล้วสรุปกับตัวเองว่า คนในวงการอุดมศึกษาของเขาไม่ได้อยู่กันตามสบาย   แต่ต้องอยู่กันอย่างดิ้นรน   ต้องแสดงหลักฐานต่อสังคม ต่อนักการเมือง และต่อกลไกควบคุมต่างๆ ว่า อุดมศึกษาได้ทำงานก่อผลดีต่อบ้านเมืองคุ้มกับเงินที่ใช้ไป
  
          เขาต้องหากลไกต่างๆ มาประเมินตนเอง ประเมิน impact ประเมินภาพใหญ่   เพื่อชี้ให้เห็นว่าประเทศต้องลงทุนต่ออุดมศึกษารูปแบบต่างๆ   มิฉนั้นก็จะทำให้ประเทศล้าหลัง
 
          แค่นั้นยังไม่พอ วงการอุดมศึกษาฝรั่งเศสยังถูกท้าทายจากการรวมยุโรปอีกด้วย   แล้วสหภาพยุโรปก็กำหนดข้อตกลงต่างๆ ที่ทำให้อุดมศึกษาของประเทศสมาชิกต้องปรับตัวอย่างมากมาย
 
          ฟังเขาแล้วหันมาดูที่บ้านเรา   ผมรู้สึกว่า เราสบายกว่าเขามาก   แรงบีบคั้นของเราดูจะไม่มากเท่าเขา
 
          นี่กระมัง สาเหตุที่ทำให้เราไม่ค่อยก้าวหน้า
 
วิจารณ์ พานิช
๑๑ ธ.ค. ๕๒