หากงานนี้จะวัดกันที่สติปัญญาแข่งค้นหาผู้แพ้ ผู้ชนะ มันก็เป็นชัยชนะที่เจ็บปวด เพราะถึงแม้เราจะชนะเหตุผลเขาได้ แต่ก็ไม่ทำให้เขารู้สึกเข้าใจและเข้าถึงการใช้กฎหมายอย่างเป็นธรรม

นานมากทีเดียวที่ไม่ได้เขียนบันทึกทบทวนตัวเอง  ทั้งที่ในชีวิตประจำวันก็ได้ทบทวนตัวเองอยู่เสมอ    มาวันนี้  ข้อค้นพบที่เราได้เห็น มันทำให้อึ้ง จนต้องลุกขึ้นมาเขียน  เหตุเกิดจากการเขียนความเห็นต่อข้อสัญญาโต้ตอบกันไปมาเสมือนเด็กเล่นขายของ หากว่าเป็นเด็กทะเลาะกัน ไม่กี่วันก็คืนดีกัน  แต่ทว่าเป็นผู้ใหญ่ที่มีวุฒิภาวะกันแล้ว มีอคติต่อกัน ย่อมไม่มีวันให้อภัยกันได้ เพราะสำหรับบางคนแล้ว เขาอาจจะรู้สึกเสียหน้ามากที่ต้องจนด้วยเหตุผล

 

การขียนบันทึกนี้เพื่อเป็นข้อเตือนสติสำหรับบางคนที่หวังจะใช้ข้อสัญญาหรือข้อกฎหมายบางข้อมาตีความเพื่อให้เป็นไปตามธงในใจของตนเอง ซึ่งอาจจะเสี่ยงต่อการเกิดความไม่เป็นกลางและไม่เป็นธรรม  ข้อเท็จจริงมีว่าได้มีการอ้างเงื่อนไขบางข้อที่เป็นเรื่องการให้ความเห็นชอบในเอกสารแผนการดำเนินงานและเป็นเงื่อนไขที่อยู่ในขั้นตอนที่เกิดขึ้นระหว่างการคัดเลือกคู่สัญญามาใช้เป็นข้ออ้างในการตีความหมายรวมถึงการให้ความเห็นชอบในเอกสารการออกแบบ ซึ่งเป็นขั้นตอนการดำเนินการหลังการลงนามสัญญา เพื่อให้เกิดอำนาจในการอนุมัติแบบ ประหนึ่งว่าสัญญาซื้อขายซึ่งมีวัตถุประสงค์มุ่งที่การส่งมอบของได้กลายเป็นสัญญาว่าจ้างทำของที่มุ่งผลสำเร็จของงาน

 

การตีความสัญญาโดยไม่ได้มีความรู้พื้นฐานทางกฎหมายเกี่ยวกับลักษณะสัญญาว่าสัญญามีรูปแบบอย่างไรเป็นปัญหาประการหนึ่ง   อีกประการหนึ่งคือการแปลภาษาอังกฤษผิดพลาดอย่างร้ายแรงโดยแปลความคำว่าผู้เสนอราคาเป็นคู่สัญญาเนื่องจากการใช้ชื่อที่แตกต่างกัน ย่อมบ่งบอกสถานะของผู้ปฏิบัติตามเงื่อนไขนั้น ๆ ไม่เหมือนกัน จึงเป็นการนำเงื่อนไขที่อยู่ในขั้นตอนหนึ่งมาใช้อ้างอิงในอีกขั้นตอนหนึ่งโดยปราศจากความเข้าใจในเจตนารมณ์ของสัญญาอย่างแท้จริง  ทั้งนี้ เจตนารมณ์ของเงื่อนไขแต่ละข้อที่ถูกร่างขึ้นมาก็เพื่อวัตถุประสงค์ใดวัตถุประสงค์หนึ่งเท่านั้น มิใช่ว่าจะนำมาใช้อ้างเป็นการทั่วไปจนทำให้ผิดเจตนารมณ์ของลักษณะสัญญานั้น ๆ

 

กฎหมายโดยตัวเองมีความเป็นธรรมอยู่แล้ว  สิ่งที่มักจะพบเจอคือผู้ใช้กฎหมายต่างหากที่มักปรับใช้กฎหมายผิดเจตนารมณ์ 

 

การเขียนความเห็นโต้แย้งออกไปไม่ว่ากรณีใด ๆ คงไม่ได้มีเจตนารมณ์ที่จะไปทำลายความน่าเชื่อถือของผู้แสดงความคิดเห็นที่ผิดพลาดดังกล่าว แต่อยากให้ใช้ความระมัดระวังว่าขณะที่กำลังหาข้อสัญญาใด ๆ มาปรับใช้กับข้อเท็จจริง ลองวางใจให้เป็นกลาง ยกธงที่ตั้งไว้ลงมา สำรวจจิตใจตนดูว่า "กำลังค้นหาอะไร" ความถูกต้อง  ความยุติธรรม  ความเป็นกลาง ความเป็นธรรม หรือ "การเอาชนะ"  เพราะหากว่าเป็นความถูกต้อง เป็นธรรม  เป็นกลางแล้ว มันไม่ต้องใช้ ความพยายามค้นหา...มันมีอยู่แล้ว

 

เกิดกรณีนี้ นึกถึงกลอนบทสุดท้ายของศรีปราชญ์

                         ธรณีนี่นี้ เป็นพยาน                      

                          เราก็ศิษย์ มีอาจารย์ หนึ่งบ้าง

                         เราผิด ท่านประหาร เราชอบ   

                         เราบ่ผิด  ท่านมล้าง ดาบนี้คืนสนอง 

 

  

หากงานนี้จะวัดกันที่สติปัญญาแข่งค้นหาผู้แพ้ ผู้ชนะ มันก็เป็นชัยชนะที่เจ็บปวด เพราะถึงแม้เราจะชนะเหตุผลเขาได้  แต่ก็ไม่ทำให้เขารู้สึกเข้าใจและเข้าถึงการใช้กฎหมายอย่างเป็นธรรม