อุบาสกนิรนาม : ได้เรียบเรียงแนวทางปฏิบัติธรรมของพระราชวุฒาจารย์ (หลวงปู่ดูลย์  อตุโล) ซึ่งเป็นศิษย์รุ่นแรกของพระอาจารย์มั่น ภูริภัตโต  ท่านได้นำหลักธรรมคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้ามาแสดงว่า  การสอนศิษย์นั้น  ควรเลือกเฟ้นกลั่นกรองนำมาสอนให้ถูกกับจริตของศิษย์แต่ละคนเท่านั้น   ใครดูจิตได้ท่านก็สอนให้ดูจิตหรือพิจารณาจิต  ใครไม่สามารถดูจิตได้ท่านก็สอนให้ดูกายหรือพิจารณากาย 

       ความสำคัญของการดูจิต  เพื่อให้รู้และเข้าใจได้ด้วยการศึกษาจิตของตนเอง เพราะทุกข์นั้นเกิดมาจากสมุทัยคือตัณหา (ความทะยานอยากของจิต)  และความพ้นทุกข์ก็เกิดจากความสิ้นไปของตัณหา แม้แต่มรรค ๘ จึงถูกย่อลงเป็นศีล สมาธิ ปัญญา เป็นเรื่องที่เกิดจากจิตทั้งนั้น สมาธิคือการตั้งมั่นของจิต ปัญญาคือความรอบรู้ของจิต ท่านจึงกล่าวว่า พระธรรมทั้งปวงสามารถเรียนรู้ได้ที่จิตของตนเอง 

     วิธีดูจิต  ขั้นการเตรียมความพร้อมของจิต  เนื่องจากจิตที่จะเจริญวิปัสสนาได้นั้น  ต้องมีสมาธิหรือความสงบตั้งมั่นของจิตเป็นฐานเสียก่อน  ด้วยการเจริญพุทธานุสติบริกรรม"พุทโธ" หรือควบคู่กับการทำอาณาปานสติคือการกำหนดลมหายใจเข้าบริกรรมพุทธ หายใจออกบริกรรมโธ 

        การแยกจิตผู้รู้กับอารมณ์ที่ถูกจิตรู้  เนื่องจากความสงบเป็นเพียงสิ่งที่ถูกรู้เท่านั้น  จิตคือตัวผู้รู้  การที่จะช่วยให้จิตสงบง่าย ๆ ก็คือให้รู้คำบริกรรมหรือกำหนดลมหายใจไปเรื่อย ๆ ตามสบายไม่ควรอยากหรือจงใจให้จิตสงบ  เพราะธรรมชาติของจิตจะไปบังคับให้สงบไม่ได้  จะยิ่งฟุ้งซ่านหนักเข้าไปอีก  เมื่อจิตสงบแล้ว  จิตจะทิ้งคำบริกรรม  ก็ไม่ต้องนึกหาคำบริกรรมอีก แต่ก็ให้รู้อยู่ตรงที่ความสงบนั้นจนกว่าจิตจะถอนออกมาสู่ความเป็นปรกติด้วยตัวของจิตเอง 

      บางคนไม่สามารถทำความสงบได้ด้วยการบริกรรม หรือด้วยกรรมฐานอื่นใด  แต่อาจใช้วิธีอื่นเช่นการนึกถึงพุทโธหรือบทสวดมนต์บทใดที่จำและคุ้นเคย   แล้วเฝ้ารู้การสวดมนต์ที่จำอยู่ในสมองของตนเองไป  จากนั้นจึงแยกว่าบทสวดนั้นถูกรู้ ผู้รู้มีอยู่ต่างหาก หรืออาจจะสังเกตความคิดของตนเองแล้วเห็นว่าความคิดนั้นถูกรู้  จิตผู้รู้มีอยู่ต่างหาก 

      การรู้ความเคลื่อนไหวของร่างกายไปเรื่อย ๆ หรือความรู้สึกเป็นทุกข์ เป็นสุข หรือเฉย ๆ ไปเรื่อย ๆ คือรู้อะไรก็ให้รู้ต่อเนื่องและสังเกตว่าสิ่งนั้น ๆ คือสิ่งที่ถูกรู้  จิตผู้รู้มีอยู่ต่างหาก 

       พระอาจารย์เทสก์ เทสก์รังสี ศิษย์อาวุโสของพระอาจารย์มั่นอีกรูปหนึ่ง  ท่านลองให้กลั้นลมหายใจชั่วขณะ แล้วสังเกตดูความรู้สึกที่นิ่ง ๆ ว่าง ๆ นั้นแล้วทำสติอยู่ตรงนี้เรื่อย ๆไปเป็นต้น  เมื่อแยกจิตผู้รู้กับอารมณ์ที่ถูกได้แล้ว ให้เจริญสติสัมปชัญญะต่อไป

       คำสอนของหลวงปู่ดูลย์  อตุโล  ได้สรุปอริยสัจจ์แห่งจิตว่า  จิตส่งออกนอกเป็นสมุทัย  ผลอันเกิดจากจิตเป็นทุกข์  จิตเห็นจิตอย่างแจ่มแจ้งเป็นมรรค ผลอันเกิดจากจิตเห็นจิตอย่างแจ่มแจ้งเป็นนิโรธ

      ธรรมะสวัสดีค่ะ