ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ULibM กับการประยุกต์เทคโนโลยีเว็บ 2.0+ เพื่อระบบห้องสมุดและชีวิตประจำวัน

โปรแกรมระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ULibM ในปัจจุบันกำลังจะเปิดตัวเวอร์ชัน 6.0 ซึ่งตั้งแต่แรกเริ่มนั้น แนวทางการพัฒนาพัฒนาขึ้นมาโดยยึดมาตรฐานของห้องสมุด โดยสนับสนุน MARC ISO 2709 เต็มรูปแบบมาตั้งแต่เวอร์ชัน 3 หรือตั้งแต่เมื่อประมาณ 5 ปีที่แล้ว

ผมเป็นหนึ่งในผู้พัฒนาโปรแกรมนี้ก็ยังยึดหลัก "ยึดมาตรฐาน แต่ไม่ยึดติด" คือ ถึงแม้จะยึดมั่นในมาตรฐาน แต่เมื่อผมจัดทำห้องสมุดเล็ก ๆ ส่วนตัวของผมเอง ก็ได้มองเห็นปัญหา และแทรกเสริม เพิ่มฟังก์ชันต่าง ๆ ที่สามารถช่วยอำนวยความสะดวกในการช่วยงานห้องสมุดในด้านต่าง ๆ เข้าไปเสมอ

อย่างเช่น ด้านการลงรายการ ก็มีการเพิ่มตัวช่วยสำหรับกรอกเลขเรียก ทั้ง DC LC เพื่อช่วยให้การหาหมวดหมู่เลขเรียกในการแค็ตตาล็อค และเครื่องมือสำหรับค้นหาหัวเรื่องใกล้เคียง สำหรับช่วยส่งเสริมความขี้เกียจความสะดวกสบายของแค็ตตาล็อกเกอร์ รวมไปถึงการทำเลข Running อัตโนมัติสำหรับเลขหมู่ของทรัพยากรบางประเภท และเลขทะเบียน

ด้านสมาชิก ตั้งแต่เวอร์ชัน 5.5 (เปิดตัวไปเมื่อปีที่แล้ว) ก็ได้เพิ่มฟังก์ชันการถ่ายภาพสมาชิกจากกล้องเว็บแคม เข้าไป ก็มีเสียงตอบรับกลับมาดี นอกจากนั้นยังมีระบบเครดิต หรือเงินในระบบ คล้าย ๆ กับค่าบริการแบบ pre-paid แต่ยังมีหน่วยงานไม่มากนักที่นำฟังก์ชันนี้เข้าไปใช้

===================

จนวันหนึ่ง ผมเข้าไปยังหน้าแสดงรายการบรรณานุกรม หลังจากเข้าไปคอมเมนท์ชื่อหนังสือที่ผมเพิ่งอ่านจบ (ULibM มีระบบคอมเมนท์หนังสือ และหนังสือเล่มโปรด) ผมพบว่า ถ้าหากผู้ใช้บริการต้องการหาชื่อหนังสือเล่มเดิมอีกครั้ง ก็จะต้องทำรายละเอียดบางส่วน เช่นชื่อหนังสือหรือชื่อผู้แต่งให้ได้ จึงจะหาหนังสือเล่มนั้นเจอ ก็นึกได้ว่า ตามเว็บบล็อกต่าง ๆ จะมีตัวช่วยในการทำบุ๊คมาร์คไปยังหลากหลายเว็บไซต์ที่ผู้เยี่ยมชมเว็บไซต์เป็นสมาชิกอยู่

บวกกับข้อเท็จจริงอีกเรื่องหนึ่งคือ ผู้ใช้บริการทุกวันนี้ 99% ย่อมคุ้นเคยกับการใช้อินเทอร์เน็ต และเข้าเว็บไซต์อื่น ๆ นอกจากเว็บไซต์ห้องสมุดอยู่แล้ว ผมจึงได้เสริมตัวเลือกอีกตัวหนึ่งเข้าไปในโปรแกรม ULibM คือ ในรายการทรัพยากรต่าง ๆ ผู้เยี่ยมชม สามารถทำบุ๊คมาร์ค URL ของทรัพยากรนั้น แบบออนไลน์ เพื่อให้สามารถโพสท์ URL นั้นไปยังบล็อก หรือที่อื่น ๆ ของตนได้

หากนึกภาพไม่ออก ก็สามารถลองเข้าไปดูได้ที่ลิงค์นี้นะครับ

http://www.ulibm.net/ULIB5/dublin.php?ID=96391

=======================

จากเหตุการณ์นี้ ผมได้เห็นแนวโน้มที่สำคัญที่สุด ซึ่งอาจจะเป็นการต่อยอดจากคำว่า "ห้องสมุดมีชีวิต" ก็คือ ห้องสมุดจะต้องสามารถแทรกตัวเข้าไปในชีวิตของผู้ใช้บริการให้ได้ โดยเราสามารถใช้สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นมาซึ่งก็คือ Internet 

ในอนาคต คนจะใช้อินเทอร์เน็ตกันมากขึ้นเป็นทวีคูณและเป็นสาธารณูปโภคพื้นฐาน ดังนั้น อินเทอร์เน็ตก็เปรียบเสมือนอาวุธอันทรงพลังที่จะทำให้ชาวห้องสมุดมีอาวุธหรือเครื่องมือใหม่ ๆ ในการพัฒนาระบบการให้บริการ

=====================

พูดถึงเรื่องเครื่องมือใหม่ ๆ ผมก็อยากจะขอกล่าวถึงโปรแกรมใหม่ที่เพิ่งออกมาของ Google คือ Google Wave ครับ ถ้าใครยังไม่คุ้นกับผลิตภัณฑ์ตัวนี้ก็ไม่ต้องตกใจว่าตนเองถอยหลังตกคลองแล้วหรือยัง เพราะผลิตภัณฑ์นี้ยังไม่เปิดให้บริการแบบเต็มตัว แต่เปิดให้ผู้สนใจสมัครทดลองใช้ได้บางส่วนเท่านั้น ซึ่งผมก็ได้เข้าไปลองใช้สักระยะแล้ว และแน่ใจว่า เทคโนโลยีของเรานั้นเข้าใกล้ Web 3.0 เข้าไปอีกก้าวแล้ว

เครื่องมืออย่าง Google Wave นั้นนอกจากจะปฏิวัติแนวคิดในการใช้อีเมล์และโปรแกรมจำพวก MSN แล้ว ข้อดีที่สุดของ Google Wave คือ สามารถให้เราเขียนโปรแกรม เพื่อนำเสนอเนื้อหาเข้าไปใน Google Wave หรือ ดึงเนื้อหา สื่อสารข้อมูลกับตัว  Google Wave ได้ ด้วยความเร็วที่ค่อนข้างน่าทึ่งสำหรับผม (ดังนั้นไม่ต้องแปลกใจ หากเห็นว่า โปรแกรม ULibM นั้นมีช่องทางให้นำรายการทรัพยากรสารสนเทศ เข้าไปแปะใน Google Wave ได้แล้วเช่นเดียวกัน) ดังนั้นถ้าหากรอนานเกินไป จึงหันมาสนใจ Google Wave เราอาจจะกลายเป็นคนที่มองหน้าจอเว็บเบราเซอร์อย่างงงๆ แล้วพูดกับตัวเองว่า "นี่หน้าจอเว็บไซต์มันทำแบบนี้ได้แล้วเหรอ" ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้านะครับ

=====================

ท้ายนี้ ผมอยากจะขอกล่าวว่า ห้องสมุดยังคงจะมีอิทธิพลต่อสังคมไทยและสังคมโลกต่อไปตลอด คำกล่าวที่ว่า "คนยุคนี้ไม่อ่านหนังสือ อ่านแต่จากหน้าจอ" ย่อมไม่จริงทั้งหมด ถึงแม้จะมี e-paper, ebook-reader เกิดขึ้นมามากเพียงใดก็ตาม คนก็ยังย่อมจะอ่านหนังสือ หรือ! ถึงแม้ ต่อให้หนังสือหมดไปจากโลกจริง เหลือเพียงแต่ e-book ห้องสมุดก็ย่อมจะมีแนวทางและวิธีการที่จะวิวัฒน์ระบบการให้บริการเพื่อที่จะจัดการหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เหล่านั้นได้อย่างแน่นอน

เพราะเรื่องการจัดการทรัพยากรและการให้บริการ ไม่มีใครทำได้ดีเท่าเรา ชาวห้องสมุดครับ

===ลิงค์ที่เกี่ยวข้อง

http://www.ulibm.net/ULIB5/webpage.wiki.php?title=Internet%20Social%20Network