ในบรรดาเรื่องราวของคนเบาหวาน สิ่งที่นับว่ายากสำหรับการดำรงตนก็ไม่พ้นเป็นเรื่องของการกิน การอยู่ในแต่ละวัน หลายๆเรื่องราวของเรื่องเล่า มีตัวอย่างของการอยู่มาเล่าบ้างแล้ว คราวนี้ก็มาถึงคราวเรื่องการกินกันหน่อย
เรื่องราวในบันทึกนี้ เป็นเรื่องการทำงานของผู้ให้บริการในร.พ.แห่งหนึ่ง ซึ่งน้องอุบล(สาว) พยาบาลชำนาญการเธอนำมาเล่าให้ฟังค่ะ
"ที่ร.พ.ตรัง จะพบคนไข้เบาหวานที่มีทั้งน้ำตาลสูงและน้ำตาลต่ำ ทั้งมีอาการอ่อนเพลียกินไม่ได้ หรือ น้ำตาลต่ำจนเป็นลมมาเยอะ มานอนร.พ.กันบ่อย เดือนๆหนึ่งคนละครั้งสองครั้ง
โภชนากรเข้าไปให้ความรู้กันรายตัว รายกลุ่ม ทั้งกับคนไข้แล้วก็ครอบครัว
เวลาเจอคนไข้เบาหวานที่จัดอาหารให้ตัวเองกินไม่เหมาะสม ปริมาณที่กินกับกิจกรรมประจำวันไม่เหมาะกัน ก็จะนำมาเข้ากลุ่มๆละ 7-8 คน ญาติที่เข้าร่วมกลุ่มจะเลือกจากคนที่ดูแลคนไข้เป็นประจำ
ใช้ตัวอย่างอาหารแลกเปลี่ยน ชุดตัวอย่างอาหารสำเร็จรูปเป็นเครื่องมือ ใช้หน่วยช้อน ถ้วย จานในการเปรียบเทียบปริมาณหน่วยนับ
หอผู้ป่วยเขาช่วยเลือกคนมาเข้ากลุ่มให้ เวลาเข้ากลุ่มจะคุยกันเรื่องแต่ละมื้อกินอะไรเท่าไร แล้วให้เปรียบเทียบกับจำนวนหนึ่งคนกินที่ตำราบอกไว้ ถามแบบจำนวนช้อน ถ้วย จาน อย่างนี้ใช่ไหม และบอกให้รู้ว่าอะไรบ้างที่กินแล้วเหมือนกินข้าวเข้าไป เช่น ข้าวกับข้าวโพด ที่กินเข้าไปแล้วได้สารอาหารเหมือนๆกัน
คุยกับคนไข้แล้วก็รู้ว่า คนไข้ไม่คุ้นกับอาหารแลกเปลี่ยน ก็เลยพากันกินอย่างที่กินกันอยู่ อย่างเช่น คนตรังจะชวนกันกินขนมจีน ข้าวเหนียวสังขยา บะจ่าง ข้าวเหนียวปิ้ง
เวลาให้ความรู้ก็เลยต้องคุยให้รู้จักว่า กินเงาะ 3 ผล ส้ม 3 กลีบนั้นมีผลอย่างไร หลังจากให้ความรู้แล้วก็ติดตามดูระดับน้ำตาล เพื่อช่วยปรับเปลี่ยนสัดส่วนอาหารและเลือกเมนูอาหารให้
แล้วใช้ถามจำนวนครั้งของการออกไปกินอาหารนอกบ้านดูนะว่าเป็นกลุ่มเสี่ยงหรือเปล่า ถ้าสัปดาห์หนึ่งกินอาหารนอกบ้านเกิน 4 ครั้ง แสดงว่าคนนั้นเป็นกลุ่มเสี่ยงจะเป็นโรคพวกนี้แล้วละ..."
เรื่องราวนี้เมื่อน้องสาวนำมาเล่าในตลาดนัดฯให้ได้ฟังกัน ผู้คนในกลุ่มชอบใจนะคะ รู้สึกดีๆกับเทคนิคที่เธอนำมาใช้
ขอบคุณน้องสาวมากๆค่ะ ที่นำเรื่องของประสบการณ์ทำงานมาแบ่งปันกัน
สำหรับท่านๆที่ไม่รู้จักอาหารแลกเปลี่ยน ขอเพิ่มเติมความรู้เอาไว้สักหน่อยว่า
เขาใช้หลักของพลังงานที่อาหารนั้นๆให้มาเปรียบเทียบแล้วใช้แทนกันค่ะ เขาก็เลยใช้คำว่า "แลกเปลี่ยน" ซึ่งมีที่มาจากภาษาปะกิตว่า "exchange"
หน่วยที่ใช้เปรียบเทียบ เรียกว่า "ส่วน" ค่ะ
เวลาที่เขาจะเลือกแลกเปลี่ยน เขาจะเลือกแลกเปลี่ยนอาหารในหมวดอาหารเดียวกันค่ะ
อย่างเช่น หมวดแป้ง ข้าว ซึ่งต้องการกินเพื่อให้ได้สารอาหารคาร์โบไฮเดรตมาใช้งานให้พลังงาน ก็ใช้แลกเปลี่ยนระหว่าง ข้าว กับ ผลิตภัณฑ์จากข้าว เช่น ก๋วยเตี๋ยว ขนมจีน
คือว่า ถ้าจะไม่กินข้าว ก็ใช้กินก๋วยเตี๋ยว หรือ ขนมจีนกินแทน เป็นต้น
หรือว่าถ้าต้องการสารอาหารโปรตีน ก็แลกเปลี่ยนระหว่าง เนื้อสัตว์ ถั่ว หรือนม เลือกกินตามแต่จะต้องการแค่ไหนระหว่างกลุ่มนี้ จะลดอะไร จะงดอะไร กินอะไรแทน อะไรอย่างนี้แหละที่เรียกว่า "แลกเปลี่ยน"
ท่านใดที่สนใจจะเรียนรู้ด้วยตัวเองเชิญได้เลยที่นี่นะคะ
21 พ.ย.2552
แวะเข้ามารับฟังเรื่องราวดีๆค่ะ"คุณหมอเจ๊"
ผู้ป่วยที่รพ.บางคนมองไม่ออกเลยว่าเป็นเบาหวาน
เค้าบอก..มีความสุขกับสิ่งที่เป็น..
สวัสดีคะได้ความรู้ดีมากคะ