ถ่ายภาพ : ณัฐพัชร์ ทองคำ
                                        กล้อง : Canon Powershot S5IS Ultrasonic

ผู้หาญกล้าสร้าง "หมู่บ้านประวัติศาสตร์มอญ" : พระครูอาทรพิพัฒนโกศล
อำเภอบางปะอิน
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
พฤศจิกายน ๒๕๕๒

 เล่าขาน มอญ/เม็ง/รามัญ  

มีโอกาสได้กราบนมัสการพระอาจารย์สุทัศน์ (พระครูอาทรพิพัฒนโกศล) เจ้าอาวาส แห่งวัดทองบ่อ พระนครศรีอยุธยา ป้าภูมิ (ชาวไทยเชื้อสายมอญ) อาโปย (ชาวมอญ) (อาโปยในภาษามอญแปลว่า "เณร") เพื่อขอสัมภาษณ์ประวัติความเป็นมาของชุมชนมอญ พระนครศรีอยุธยา และนำชมพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดทองบ่อและศูนย์ศึกษาชุมชนชาวมอญ

อาโปย บอกว่า เดิมหากเรียกพวกเขาว่า "มอญ" จะไม่พอใจ เหมือนกับชาวจีน ที่ไม่ชอบให้ใครไปเรียกเขาว่า "เจ๊ก" จึงควรเรียกพวกเราว่า "รามัญ" แต่พระอาจารย์สุทัศน์บอกว่า “ชอบให้คนอื่นเรียกอาจารย์ว่า มอญ สะใจดี ทำให้เราได้สำนึกถึงความเป็นมอญมากขึ้น”

เหมือนพิมพ์ สุวรรณกาศ ได้กล่าวถึงคนมอญสองฝั่งริมปิง ทำให้ได้ทราบว่าคนมอญมิได้อาศัยอยู่แต่เฉพาะภาคกลางเท่านั้น อ.ป่าซาง จ.ลำพูน และที่ อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่ แต่มอญทางตอนเหนือจะถูกเรียกกันว่า “เม็ง” ซึ่งในอดีตหากพูดคำว่าเม็งแก่ชาวมอญจะถือว่าเป็นการดูถูก ......

------------------------------------------------------------------
(๑) เสียงรามัญ ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๑๙ มกราคม-มีนาคม ๒๕๕๒
(๒) เหมือนพิมพ์ สุวรรณกาศ, บันทึกจากท้องถิ่น มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ ๒๕๕๒ : ๑๗