สุขศึกษาน่ะไม่ใช่ counseling

เกลือ เสพติดแล้วถึงตาย


ภก.ศุภรักษ์ ศุภเอม1

จากการทำงาน มานานปีของข้าพเจ้า พบว่า การติดบุหรี่ และสุรา จะทำให้เกิด โรคตับแข็ง โรคมะเร็ง ในผู้ป่วยชาวอีสานมากมาย ในแต่ละปี พบว่า มีผู้ป่วยต้องตายเพราะบุหรี่และสุราปีละหลายหมื่นคน ที่อุบลรัตน์ การสูบบุหรี่ และดื่มสุรา พบได้จนเป็นเรื่องปกติ ของผู้ชาชาวอีสาน แต่อย่างไรก็ตาม ยังมีสารเสพติดชนิดหนึ่ง ที่หลายคนมองข้ามไป นั่นก็คือเกลือ นั่นเองใช่แล้วครับ เกลือ เป็น สิ่งที่คนอีสานมากมาย ติดอก ติดใจ กันมาก เรียกว่า ขาดเกลือ เหมือนขาดใจเลยทีเดียว ชาวบ้านที่รับประทานเกลือ ในปริมาณมากเป็นประจำ ทำให้ความเสี่ยงในการเกิดโรคอัมพาต โรคหัวใจขาดเลือด และโรคไตวายเพิ่มขึ้น

ชาวบ้านคนที่เสพติดเกลือมาก ถึงกับ ถามว่า ถ้าไม่กินอาหารรสเค็ม แล้วจะให้กินอะไร ได้อีก เรียกว่า ในโรคของคนที่เสพติดเกลือไม่รับรู้ถึง อาหารรสเผ็ด รสเปรี้ยว หรือรสขมเลย สนใจแต่อาหารรสเค็มเท่านั้น คนไข้หลายคนชอบอาหารรสเค็มมาก กินมากจนไม่รู้ตัวว่าตนเองกินอาหารเค็มชัด เนื่องจากกินเกลือมากทุกวัน จนเคยชิน คิดว่ารสเค็มจัดที่ตนกิน เป็นรสชาดปกติ ซ้ำร้ายหลายคนที่ป่วยเป็นโรคไตวายหรือโรคหัวใจขาดเลือดก็ไม่ยอมเลิกกินอาหารเค็มจัดอยู่นั่นเอง ถึงแม้ว่า ป่วยหนักขนาดต้องหามส่งโรงพยาบาลทุกสัปดาห์แต่ใจก็ยังถวิลหารสเค็มอยู่นั่นเอง กล่าวคือคนไข้ ติดเค็ม จนไม่อาจขาดรสเค็มได้ เสพติดหนัก เหมือนติดบุหรี่ ติดเฮโรอีนไปเลยครับ ถึงขนาดยอมตาย แต่ไม่ยอมเลิกกินเค็มเลยทีเดียว

ผมขอยกตัวอย่าง คนไข้รายแรก ชื่อยายแก้ว ป่วยเป็นเบาหวาน ไตวาย หัวใจล้มเหลว แต่อาหารที่กินประจำคือ เนื้อวัวย่างเค็ม และข้าวเหนียวโรยเกลือ เวลาหมอบอกให้เลิกกินเค็ม ก็รับคำหมอ แต่พอกลับไปบ้าน ก็แอบกินเค็มอีกเหมือนเดิม ทำให้ต้องนอนตัวบวม จน ต้องเข้าโรงพยาบาลทุกเดือน เมื่อป่วยเป็นหัวใจล้มเหลว อยู่ไม่ถึงปีก็เสียชีวิต ก่อนตายทรมานมาก เพราะนอน หมอน 3 ใบ ตัวบวมและหอบเหนื่อยตลอดเวลา ในคนไข้อีกรายชื่อป้าบัวเป็นเบาหวานและไตวาย เวลาหมอไปเยี่ยมก็บอกหมอว่าเลิกกินเค็มแล้ว พอเวลานั่งกินข้าวผมตกใจแทบช็อค คนไข้กินข้าว 1 คำ ก็เหยอะ น้ำปลาลงไป 1 ครั้ง กว่าจะกินข้าวหมดจานป้าบัว แกเหยอะน้ำปลาลงไป 24 ครั้ง โอ้พระเจ้ายอร์ช มันแย่มาก ต่อมาไม่นานคนไข้รายนี้ก็เข้าสู่ภาวะไตวายระยะสุดท้าย ( Cr= 10.34 mg/dL)

ดังนั้น พวกเราจำเป็นต้องใส่ใจในอาหารการกินของผู้ป่วยมากนอกจากจ่ายยาให้คนไข้แล้วให้กลับบ้านไป เกลือก็เป็นสิ่งหนึ่ง ที่คนไข้โรคไตวายและโรคหัวใจควรหลีกเลี่ยง การแนะนำ ว่าคนไข้ ต้องทำอย่างโน้น อย่างนี้ หลายครั้งคนไข้ก็ไม่ยอมทำตาม เจ้าหน้าที่สาธารณสุข แพทย์ พยาบาล จำเป็น ต้องรู้จัก เทคนิคการให้คำปรึกษา เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของคนไข้ครับ จะเห็นว่า การให้สุขศึกษาเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถแก้ปัญหาได้ ถ้าผู้ป่วยไม่ยอม ปฎิบัติ ตาม ดังนั้น การให้สุขศึกษาเพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมผู้ป่วยจึงเป็นสิ่งจำเป็น การแนะนำให้คนไข้เลิกบุหรี่ เลิกเหล้า หรือแม้แต่เลิกเค็ม เป็นสิ่งจำเป็นครับการให้คำปรึกษาผู้ป่วยจึงเป็นทางเลือกหนึ่งที่ขาดไม่ได้ครับผม สาธุ

1เป็น เภสัชกร รพ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น 086-6317372 [email protected]