เพราะเมื่อเรามีประสบการณ์ที่ตกผลึกมากขึ้นย่อมเกิดเป็นเป็นทักษะสำหรับตัวเรานะครับ...

           วันนี้มีโอกาสได้เข้าฟังการอบรมเรื่อง "การวิจัยเชิงคุณภาพ" ครับ ซึ่งบรรยายโดยท่านอาจารย์ผู้ทรงคุณวุฒิ 2 ท่านจากสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดลครับ เป็นการเปิดโลกทัศน์และได้เกร็ดเล็กเกร็ดน้อยมากมายสำหรับการทำวิจัยเชิงคุณภาพครับ ซึ่งสำหรับผมแล้วเป็นเรื่องใหม่เพราะโดยส่วนตัวแล้วคุ้นเคยกับงานวิจัยเชิงปริมาณมากกว่าครับ...

 

          และกับคำถามหนึ่งที่ผู้เข้าอบรมได้ซักถามท่านวิทยากรซึ่งคำถามประมาณนี้นะครับว่า เคยอ่านตำรามาว่าในการทำวิจัยในหลายขั้นตอนไม่ควรใช้ประสบการณ์ส่วนตัวของผู้วิจัย แล้วจะมีแนวทางในการปฏิบัติอย่างไรบ้าง ซึ่งท่านวิทยากรก็ตอบไว้อย่างน่าสนใจเลยครับว่า หากเป็น "ประสบการณ์" แค่ครั้งหรือสองครั้งก็อาจมีปัญหา แต่ถ้าเป็น"ประสบการณ์ตกผลึก" แล้วย่อมสามารถนำมาใช้ได้...

 

 

          ผมฟังแล้วก็ได้คิดเลยครับว่า หากเป็นประสบการณ์ที่ตกผลึกแล้วนั่นย่อมหมายถึงได้ผ่านการฝึกปฏิบัติมาแล้วหลายครั้งจนตัวผู้วิจัยเองก็มีความลึกซึ้งกับเรื่องนั้น ๆ นะครับ และเมื่อท่านวิทยากรอีกท่านได้ตอบเสริมประเด็นนี้ว่าหลีกเลี่ยงที่จะใช้ประสบการณ์ส่วนตัว แต่มาใช้ "ทักษะ" ของผู้วิจัยยิ่งทำให้เห็นภาพมากขึ้นนะครับ เพราะเมื่อเรามีประสบการณ์ที่ตกผลึกมากขึ้นย่อมเกิดเป็นเป็นทักษะสำหรับตัวเรานะครับ...

 

          ยิ่งกับงานวิจัยเชิงคุณภาพซึ่งมีตัวผู้วิจัยเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการสะท้อนผลการวิจัยด้วยแล้ว ประเด็นนี้จึงเป็นประเด็นที่สำคัญมากนะครับ นอกจากนี้ยังมีอีกหลาย ๆ ประเด็นที่ท่านวิทยากรได้ฝากไว้สำหรับนักวิจัยรุ่นใหม่ ๆ ที่จะนำเสนอผลงานวิจัย โดยเฉพาะงานวิจัยทางสังคมศาสตร์และพฤติกรรมศาสตร์ครับ ซึ่งมีประเด็นหนึ่งที่สำคัญคืองานวิจัยต้องทำไปให้ถึงระดับการวิเคราะห์ (Analytic) เพราะไม่เช่นนั้นแล้วงานวิจัยก็จะมีลักษณะเป็น Descriptive ซึ่งไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้มากนัก...

 

         และในส่วนของการอธิบายผลการวิจัยท่านวิทยากรก็แนะนำให้ผู้วิจัยอธิบายให้ได้ในสามระดับคือ ระดับที่หนึ่งใช้ข้อมูลที่มีอยู่เป็นตัวอธิบาย ระดับที่สองใช้ทักษะของผู้วิจัยเป็นตัวอธิบาย และระดับที่สามใช้ทฤษฎีที่ผู้อื่นสร้างไว้เป็นตัวอธิบาย ซึ่งสิ่งที่มักจะขาดหายไปคือ การอธิบายในระดับที่สองคือการใช้ทักษะของผู้วิจัย ซึ่งเป็นระดับที่สำคัญเพราะนั่นจะเป็นแสดงตัวตนที่แท้จริงของงานวิจัยและตัวผู้วิจัยครับ ซึ่งจำเป็นที่จะต้องฉายออกมาให้เห็น และสุดท้ายที่ท่านวิทยากรฝากไว้ก็คือสำหรับงานวิจัยที่เป็นวิทยานิพนธ์ ผู้วิจัยอย่าแค่ทำวิจัยเพียงเพื่อให้ได้ปริญญามาแต่เมื่อทำแล้วต้องให้ได้อะไรมากกว่านั้นนะครับ...