จะเริ่ม 5 ส. ในหน่วยงานอย่างไร
จึงได้รับการตอบรับ

         

       ความเป็นระเบียบเรียบร้อยและการทำความสะอาด สถานที่ทำงาน ถือว่ามีความจำเป็น ทำอย่างไรจึงจะทำให้ทุกคนในที่ทำงาน มีส่วนร่วมจัดระเบียบเรียบร้อยในที่ทำงาน  ปฏิบัติกันเป็นกิจวัตร และถือเป็นเรื่องของสามัญสำนึก สร้างนิสัยในตัวเอง ผู้เขียนพยายามที่จะนำ 5 ส. มาใช้ในโรงเรียน เพื่อให้เป็นกิจกรรม ก้าวสู่กิจวัตร และเป็นวัฒนธรรม โดยครูและนักเรียนต่างเดินไปพร้อมกันอย่าง มีเป้าหมายที่โรงเรียนสะอาด ร่มรื่น สวยงาม สำหรับผู้มาเยือนได้เกิดความประทับใจ

         ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับ 5 ส.  คือ  กิจกรรม 5 ส. เป็นส่วนหนึ่งของงานประจำ เป็นการรักษาสถานที่ทำงานให้อยู่ในสภาพที่ดี สำหรับคนในที่ทำงานนั้น เป็นกิจกรรมที่ทำร่วมกับกิจกรรมอื่น โดยเริ่มจากส่วนเล็กๆ ทำเป็นพื้นที่ตัวอย่าง แล้วยกระดับพัฒนาไปทีละขั้น

 

5 ส. มีความหมายว่าอย่างไร

                           

5 ส.

คำจำกัดความ

ความหมายในทางปฏิบัติ

สะสาง

(Seiri)

แยกและกำจัดสิ่งของ

ที่ไม่จำเป็น

แยกสิ่งของที่ไม่จำเป็นและเคลื่อนย้ายออกไป

รวมทั้งปริมาณของที่เกินความจำเป็น ออกจากบริเวณที่ทำงาน

สะดวก

(Seiton)

จัดให้ง่ายในการใช้

จัดให้ง่ายในการใช้ เก็บไว้ในสภาพที่ดี

หลีกเลี่ยงการปะปน คำนึงถึงความปลอดภัย

สะอาด

(Seiso)

ทำความสะอาดทั่วทั้งหมด

การทำความสะอาด มุ่งเน้นเครื่องมือและอุปกรณ์ บริเวณห้องในที่ทำงาน

สุขลักษณะ

(Seiketsu)

รักษามาตรฐานที่ดี

ป้องกันไม่ให้เกิดความสกปรกและรักษาสุขอนามัยที่ดีไว้

สร้างนิสัย

(Shitsuke)

การรักษาวินัยของตนเอง

สร้างนิสัย สร้างวินัยในตนเอง

 

จะทำ 5  ส. อย่างไรดี

(เริ่มจากล่างสู่บนสุด)

                                                                        เริ่มต้น 5 ส. ทั้งองค์กร

                                                             เตรียมการขยายทั้งองค์กร

                                                       ขยายไปกลุ่มอื่น

                                               1. ยกระดับพื้นที่ตัวอย่าง

                                              2. ขยายไปยังพื้นที่อื่น

                                        ดูผลสำเร็จที่เห็นชัด

                                   ปฏิบัติเฉพาะสะที่จำเป็น

                              เลือกพื้นที่ตัวอย่าง

                         พื้นที่/บริเวณวิกฤตที่จำเป็นต้องทำ 5 ส.

 

         การเริ่มต้นจากพื้นที่ตัวอย่าง ซึ่งทำได้ดีแล้ว ก็จะเป็นตัวอย่างที่ดี และเป็นสิ่งกระตุ้นให้กลุ่มอื่นๆอยากทำตามและขยายผลต่อไปได้

 

ก้าวสู่ 5 ส. ในหน่วยงานอย่างยั่งยืน   5  ขั้นตอน

        1.  ขั้นเตรียมการ ผู้บริหารต้องมีความรู้ความเข้าใจในกิจกรรม 5 ส. ศึกษางานจากหน่วยงานที่ดำเนินการประสบความสำเร็จ แล้วสร้างความตระหนักให้ทุกคนเห็นพ้อง แล้วจัดทำแผนการดำเนินการ จึงประกาศนโยบาย 5 ส.

        2. ขั้นดำเนินการ เริ่มต้นโดยจัดกิจกรรมวันทำความสะอาดใหญ่(Big Cleaning Day)ผู้บริหารต้องเข้าร่วมในวันนั้น กิจกรรมนี้ต้องเตรียมการอย่างละเอียด รอบคอบ มีการประชุมเตรียมการและแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบ

        3. ขั้นดำเนินการและขยายผล  หลังจากวันทำความสะอาดใหญ่แล้ว ต้องดำเนินการ 3 ส. แรกก่อนโดยดำเนินการ ดังนี้

          (1) แบ่งพื้นที่รับผิดชอบ โดยมีคณะกรรมการกำหนดพื้นที่ให้มีเจ้าภาพรับผิดชอบ

          (2) ทุกพื้นที่จะต้องกำหนดแผนปฏิบัติการ โดยเริ่มสะสาง ตามด้วยสะดวก และสะอาด แผนปฏิบัติการจะเกิดจากหัวหน้าพื้นที่กับสมาชิกกลุ่มร่วมกันกำหนด

          (3) ทำพื้นที่ตัวอย่าง

       การปฏิบัติกิจกรรม 5 ส. ต้องปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง จนเป็นนิสัย ไม่สิ้นสุดและมีความก้าวหน้ายิ่งขึ้น  มีการประเมินผลที่เป็นที่ยอมรับของสมาชิก วันนี้ต้องดีกว่าเมื่อวานและพรุ่งนี้ต้องดีกว่าวันนี้

      4. ขั้นปรับปรุงและสร้างมาตรฐาน นำผลของการตรวจติดตามความคืบหน้า PDCA : Plan Do Check Act ไปสู่การสร้างมาตรฐานจากดำเนินการที่ได้ผลดี PDSA : Plan Do Standard Act

      5. ขั้นยกระดับ เมื่อดำเนินการประสบความสำเร็จแล้วจึงนำเทคนิคขั้นสูงอื่นมาใช้ในหน่วยงาน

      กิจกรรม 5 ส. ถ้ามองแบบวิถีพุทธ ก็คือการฝึกตนให้เป็นปกติ เริ่มที่ทุกคนต้องมีความเข้าใจตรงกัน ว่าเป็นการทำงานปกติ ไม่ได้เพิ่มภาระงาน ที่ทุกคนสามารถทำกิจกรรม ทำต่อเนื่องจนเป็นกิจวัตรก่อให้เกิดวัฒนธรรม ซึ่งเป็นวิถีชีวิต ส่งผลให้งานเกิดผล คนเป็นสุข


      ท่านใดที่มีประสบการณ์ในการดำเนินการ กิจกรรม 5 ส. ขอความกรุณาเล่าให้ฟังถึงปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะด้วยจะเป็นพระคุณยิ่ง