การพัฒนาครูให้มีประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอนเพื่อยกระดับ

 

บทความการวิจัย

โดย รัศมี พวงผกา

ชื่อเรื่อง การพัฒนาครูให้มีประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอนเพื่อยกระดับ

คุณภาพผู้เรียน โรงเรียนวัดนาวง : การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ปีที่ทำวิจัย 2551

 

ภูมิหลัง

การประเมินคุณภาพภายนอกสถานศึกษาของสำนักงานรับรองและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน (รอบแรก 2544-2548) ได้สรุปการวิเคราะห์ผลการประเมินคุณภาพสถานศึกษา จำนวน 30,100 แห่ง โดยภาพรวมแล้วพบว่า สถานศึกษาร้อยละ 35 ได้มาตรฐาน ส่วนสถานศึกษาอีกร้อยละ 65 ไม่ได้มาตรฐาน และที่สำคัญที่สุดที่ไม่ได้มาตรฐานคือ มาตรฐานด้านผู้เรียน โดยเฉพาะสถานศึกษาส่วนใหญ่ ไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานด้านคุณภาพผู้เรียน มาตรฐานที่ 4 “ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ มีวิจารณญาณ มีความคิดสร้างสรรค์ คิดไตร่ตรอง และมีวิสัยทัศน์” มาตรฐานที่ 5 “ ผู้เรียนมีความรู้และทักษะที่จำเป็นตามหลักสูตร” และมาตรฐานที่ 6 “ ผู้เรียนมีทักษะใน การแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง รักการเรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง” ในด้านผู้บริหารคือ การบริหารงานวิชาการ ในด้านครูคือ ความสามารถของครูในการจัดการเรียนการสอนอย่างมีประสิทธิภาพ โดยยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ และโรงเรียนวัดนาวง ก็เป็นอีกโรงเรียนหนึ่ง ที่อยู่ในกลุ่มร้อยละ 65 ที่ไม่ได้มาตรฐาน (สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา. 2549 : 1)

การจัดการศึกษาที่ผ่านมา กระทรวงศึกษาธิการได้กระจายอำนาจการจัดการศึกษาไปยังเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษา ทั้งนี้เพื่อให้สถานศึกษามีความเป็นอิสระใน การบริหารตนเอง แต่จากการประเมินผลในภาพรวมพบว่า การจัดการศึกษาของสถานศึกษาโดย ทั่วประเทศนั้นยังมีความหลากหลายในทางปฏิบัติ โดยเฉพาะในเรื่อง การบริหารจัดการศึกษา การจัดการเรียนการสอนและมาตรฐานของครู ซึ่งได้ส่งผลต่อมาตรฐานและคุณภาพของผู้เรียนให้มีความแตกต่างกันด้วย ดังจะเห็นได้จากการประเมินคุณภาพการศึกษาระดับชาติ (National Test) ของกระทรวงศึกษาธิการ ในปีการศึกษา 2546 ซึ่งพบว่า นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาภาษาไทยเฉลี่ยร้อยละ 45.26 คณิตศาสตร์เฉลี่ยร้อยละ 41.70 วิทยาศาสตร์เฉลี่ยร้อยละ 42.41 และภาษาอังกฤษเฉลี่ยร้อยละ 41.14 จากผล การประเมินพบว่า ทุกวิชามีคะแนนเฉลี่ยต่ำกว่าเกณฑ์ (สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาปทุมธานีเขต 1. 2547 : 7 - 8 )

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนาครูให้มีประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอน เพื่อยกระดับคุณภาพผู้เรียน โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมพื้นที่และเป้าหมายในการวิจัย คือโรงเรียนวัดนาวง กลุ่มเป้าหมายในการวิจัย รวมทั้งสิ้น1,234คน ได้แก่ ผู้อำนวยการโรงเรียน จำนวน 1 คน ครู จำนวน 35 คน คณะกรรมการสถานศึกษา จำนวน 13 คน ผู้ปกครองนักเรียน จำนวน12คน และนักเรียน จำนวน 1,173 คน

เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต แบบประเมินแผนการจัดการเรียนรู้ และแบบนิเทศการจัดการเรียนการสอน การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณใช้การวิเคราะห์ด้วยมือ ได้แก่ ค่าร้อยละ การดำเนินการวิจัยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม 2 วงรอบ

ผลการวิจัย พบว่า

1. ลักษณะของการพัฒนาครูให้มีประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอน เพื่อยกระดับคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนวัดนาวง โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบ มีส่วนร่วม ได้แก่ การอบรมเชิงปฏิบัติการ การศึกษาดูงาน และการฝึกปฏิบัติจริงและการนิเทศแบบกัลยาณมิตร

2. จากการดำเนินการจัดการอบรมเชิงปฏิบัติการ การศึกษาดูงาน และการฝึกปฏิบัติจริงและการนิเทศแบบกัลยาณมิตร โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบ มีส่วนร่วม และเทคนิคการบริหารจัดการคุณภาพแนวใหม่ ส่งผลให้ ครูมีความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอนที่มีประสิทธิภาพ

3. ครูมีความสามารถในการจัดการเรียนการสอนที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งพิจารณาได้จาก

3.1 ครูทุกคนมีความสามารถในการจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้ ที่ส่งเสริมกระบวนการคิดและการพัฒนาทักษะต่าง ๆ โดยแผนการเรียนรู้นั้นมีความเหมาะสม

3.2 ครูทุกคนมีความสามารถในการจัดการเรียนการสอนที่เน้นกระบวนการคิด การฝึกทักษะ และการแสวงหาความรู้ ตามแผนการจัดการเรียนรู้ที่ครูพัฒนาขึ้น

3.3 นักเรียนมีความรู้ ความสามารถ ด้านมาตรฐานผู้เรียน หลังเรียน ตามแผนการจัดการเรียนรู้ที่ครูพัฒนาขึ้น ซึ่งสามารถวัดได้จากผลการประเมินคุณภาพ ด้านผู้เรียนใน 3 มาตรฐาน ได้แก่ มาตรฐานที่ 4 “ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ มีวิจารณญาณ มีความคิดสร้างสรรค์ คิดไตร่ตรอง และมีวิสัยทัศน์” มาตรฐาน ที่ 5 “ ผู้เรียนมีความรู้และทักษะที่จำเป็นตามหลักสูตร” มาตรฐานที่ 6 “ ผู้เรียนมีทักษะ ในการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง รักการเรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง” ที่ผ่านเกณฑ์การประเมินของสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) หรือ สมศ.