ทำไมแพทย์ถึงกลัวผู้ป่วยติดยาแก้ปวดที่ชื่อ " เพททีดีน (pethidine)"

การเรียกชื่อยา  : เพททีดีน (pethidine) หรือ meperridine  หรือเรียกทั่วไปกันว่า Demerol  และยังหมายถึง  isonipecaine ,lidol, pethanol,algil, alodan ,centralgin, dispadol, dolantin, mialgin (ใน โรมาเนีย) petidin, dolargan (ใน โปแลนด์ ) dolestine, dolosal, dolsin, mefedina    ในศตวรรษที่ 20  pethidine  ถูกนำมาเป็นทางเลือกในการใช้ระงับปวดมากในปี 1983  60% ของแพทย์กำหนดไว้สำหรับการปวดรุนแรงและ 22% สำหรับอาการปวดรุนแรงเรื้อรัง.

อาการไม่พึงประสงค์ : กระตุ้นระบบประสาทส่วนกลางอย่างมาก  ทำให้เกิดอาการกระสับกระส่าย  มือสั่น  กล้ามเนื้อเกร็ง  กระตุก  และชักได้ นอกจากนี้ยังทำให้กดการหายใจ  ความดันโลหิตต่ำ  ระดับการเต็นของหัวใจช้าลง  สับสน  คลื่นไส้อาเจียน  ท้องผูก  และเป็นผื่นคัน  จึงไม่ควรใช้ในผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตและตับผิดปกติ

การเฝ้าระวัง : Respiratory & mental status ติดตามอัตราการหายใจ   หากหายใจช้าลงหรือ Oxygen  Saturate drop < 95 % , Blood pressure ( BP < 90/60 mmHg หรือ BP>140/90 mm Hg), อาการชักควรปรึกษาแพทย์เพื่อหยุดยาหรือลดขนาดยาลง  

การบริหารยา  : บริหารยาได้ทั้งทางกล้ามเนื้อ  ทางเส้นเลือดดำ  และผสมในน้ำเกลือ  ( IM ,IV ,SC)  แต่มักทำให้ระคายเคืองเฉพาะที่ฉีดเข้าทางเส้นเลือดดำ   ดังนั้นจึงควรเจือจางด้วยน้ำกลั่น(sterile water) ให้ได้ความเข้มข้น 10 mg/ml ให้ฉีดแบบช้าๆอย่างน้อย 5 นาที  IV infusion เจือจางใน D-5-W ให้ได้ความเข้มข้น 0.1-1 mg/ml บริหารยาโดยใช้ Infusion pump ให้ผู้ป่วยนอนขณะให้ยา  และให้นอนพัก 30 นาทีหลังให้ยา   หรือผสมใจสารละลายเจือจาง คือ D-5-W , NSS , Lactate Ringer  ห้าม ผสมยาฉีด Pethidine กับ Barbiturates (เช่น Phenobarbital , thiopental), aminophylline , heparin , phenytoin , furosemide ,cefoperazone , imipenem , amphotericin B , morphine และ sodium bicarbonate เพราะจะเกิดการตกตะกอน

การรักษาเมื่อได้รับยาเกินขนาด  : naloxone

ข้อห้ามใช้ : ผู้ที่มีประวัติเคยแพ้ยา Pethidine ,  ผู้ป่วยที่ได้รับยากลุ่ม MAOI  หรือเคยได้รับยานี้มาก่อนใน 14 วัน

ยาที่ทำปฏิกิริยาของยาไม่ดี :Phenytoin ลดฤทธิ์ในการบรรเทาปวดของ Pethidine

Isoniazid , MAOI ,SSRI , CNS depressant ,TCA , Phenothiazine เสริมฤทธิ์ของ Pethidine

Ritonavir เพิ่ม CNS toxicity ของ Pethidine

ข้อควรระวัง : ยาในขนาดสูงติดต่อกันเป็นเวลานาน ผู้ป่วยไตบกพร่องหรือไตวาย มีโอกาสเสี่ยงต่อความเป็นพิษต่อสมอง