ความหมายของอกุศลวิตก

อกุศลวิตก ๓

paint

พระธรรมปิฏก ( ป.อ.ปยุตฺโต ) ได้ในความหมายของอกุศลวิตก ไว้ว่า เป็น

ความตริตรึกที่เป็นอกุศล ความนึกคิดที่ไม่ดี มี ๓ อย่างคือ

๑ กามวิตก คิดแส่ไปในทางกาม หาทางปรนปรือตน

๒ พยาบาทวิตก คิดในทางพยาบาท

๓ วิหิงสาวิตก คิดในทางเบียดเบียนผู้อื่น

ท่านพุทธทาสได้บรรยายโดยยกพุทธพจน์ตอนหนึ่งว่า ผู้ที่นั่ง นอน ยืน เดิน อยู่ด้วยอกุศลวิตกทั้งสามนี้ ทรงตรัสเรียกว่า ผู้เกียจคร้าน

กามวิตก เป็นการครุ่นคิดไปทางทางกามารมณ์ด้วยอำนาจของราคะ และโมหะ

พยาบาทวิตก เป็นการครุ่นคิดไปด้วยอำนาจของโทสะ

วิหิงสาวิตก เป็นการครุ่นคิดไปในทางทำให้ตนเองและผู้อื่นลำบากโดยไม่จำเป็น ด้วยความโง่ หรือโดยไม่เจตนาโดยท่านได้ยกตัวอย่างไว้ว่า

แม้แต่ผู้ที่เร่งหาเงินมาใช้มากๆ กินอยู่ให้เอร็ดอร่อยนี้ มันก็เป็นวิหิงสาวิตก ทำตัวเองให้ลำบากโดยไม่จำเป็น หรือเกินจำเป็น อันนี้เป็นวิหิงสาวิตก ทำตัวเองให้ลำบากโดยไม่จำเป็น หรือเกินจำเป็น นี่เป็นความโง่ที่ทำให้เกิดความลำบากขึ้นมาแก่ตนเอง แก่ครอบครัว แก่ผู้อื่นทั้งโลกโดยไม่เจตนา

อ่านแล้วชวนให้นึกไปถึงคำกล่าวของมหาตมะ คานธี ค่ะ ที่ว่าผู้ที่สะสมทรัพยากรธรรมชาติมากเกินไป ถือว่าเป็นการโกง เพราะธรรมชาติเป็นของส่วนรวม เมื่อคนใดสะสมมากจนเกินความจำเป็น คนอื่นก็ขาด อาจเป็นที่เดือดร้อน ผู้ที่มีมากจึงถูกท่านเรียกว่าคนโกง

ส่วนผู้ที่ครุ่นคิดในทางตรงข้ามกับผู้เกียจคร้าน คือเผากิเลสเป็นเนืองนิตย์ พระพุทธองค์ทรงเรียกว่า ผู้มีความเพียร

....................................................................

อ้างอิง

พุทธทาสภิกขุ โพธิปักขิยธรรมประยุกต์ ( หน้า ๒๘๘ ๒๙๐ ) ธรรมสภา ๑/๔-๕ ถนนบรมราชชนนี เขตทวีวัฒนา กรุงเทพ ๑๐๑๗๐

พระธรรมปิฏก ( ป.อ.ปยุตฺโต ) พจนานุกรมพุทธศาสน์ฉบับประมวลศัพท์ โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดมหาธาตุ ท่าพระจันทร์ เขตพระนคร กรุงเทพ ๑๐๒๐๐