จริงหรือไม่

 

 

อนุสาวรีย์ศรีปราชญ์

 

สระล้างดาบ ศรีปราชญ์

 

"ศรีปราชญ์"ไม่มีตัวตนจริง และไม่ได้แต่ง"กำสรวลศรีปราชญ์"

                           "ศรีปราชญ์"ไม่มีตัวตนจริงและไม่ได้แต่ง"กำสรวลศรีปราชญ์"

คอลัมน์ สยามประเทศไทย

สุจิตต์วงษ์เทศ

       ศรีปราชญ์แต่งโคลงกำสรวลศรีปราชญ์และอนิรุทธคำฉันท์ ใครๆก็เรียนมาอย่างนี้และรู้มาอย่างนี้ ผมเองก็เรียนและรู้อย่างนั้นไม่ผิดเพี้ยนยังเคยลงไปสำรวจถึง สระล้างดาบ เล่มที่ฆ่าศรีปราชญ์ เมืองนครศรีธรรมราช

      ต่อมาอีกนานถึงได้อ่านหนังสื่อชื่อ กำศรวญศรีปราชญ์-นิราศนรินทร์ โดย พ. ณประมวญมารค พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ.2502 เกือบ 50 ปีแล้ว จนได้เฝ้า หม่อมเจ้าจันทร์ 

      จิรายุ รัชนี "ท่านจันทร์" ถึงได้รู้ว่าเป็นนามปากกาของท่านแล้วทรงเมตตาให้ถกถามรายละเอียดเพิ่มเติมเป็นครั้งคราว

      บรรดานักปราชญ์กับนักค้นคว้า รวมถึงนักวิชาการเกือบหมดประเทศ ต่างเชื่อถือแล้วแต่ง "ตำรา" ใช้สอนในสถาบันทุกระดับว่า ศรีปราชญ์แต่งกำสรวลศรีปราชญ์

      แต่ พ. ณ ประมวญมารค (หม่อมเจ้าจันทร์จิรายุ รัชนี)คัดค้านเรื่องนี้ไว้นานแล้วว่าศรีปราชญ์ไม่ได้แต่งกำสรวลศรีปราชญ์ทรงมีพระนิพนธ์เป็นหนังสือเล่มโต พิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ.2502 มีความตอนหนึ่งโดยสรุปว่า 

      "ข้าพเจ้าจะแสดงจากตัวบทกำสรวญว่าปฏิภาณกวีในสมัยพระนารายณ์ที่เรารู้จักกันว่าศรีปราชญ์ มิได้แต่งนิราศที่เรารู้จักกันว่ากำสรวญศรีปราชญ์"

      พ. ณ ประมวญมารค เรียกชื่อวรรณคดีนี้ว่า กำสรวลสมุทร (ตามชื่อในจินดามณี)แทนชื่อเรียกผิดๆ ว่า กำสรวลศรีปราชญ์ โดยมีพยานหลักฐาน และลักษณะกวีวรโวหารฉันทลักษณ์ รวมถึงประวัติศาสตร์โบราณคดีที่กรุงศรีอยุธยา สอดคล้องกันว่า กำสรวลเป็นพระราชนิพนธ์ใน สมเด็จพระบรมราชาธิราช (โอรสสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ)

     หลังทำพจนานุกรมฉบับมติชนเสร็จแล้ว ผมเลยอาราธนาอาจารย์ ล้อม เพ็งแก้วและคณะ ช่วยเอาเวลาว่างๆ ชำระกำสรวลสมุทรขึ้นใหม่อีกครั้งเสร็จแล้วได้พิมพ์เป็นเล่มให้ชื่อ กำสรวลสมุทร หรือ กำสรวลศรีปราชญ์เป็นพระราชนิพนธ์ยุคต้นกรุงศรีอยุธยา โดยสรุปว่า "ศรีปราชญ์" ไม่มีตัวตนจริงและไม่ได้แต่ง "กำสรวลศรีปราชญ์"โดยรวบรวมเอกสารที่เป็นพยานหลักฐานเกี่ยวข้องมาพิมพ์รวมไว้หมด

      ความทรงจำเรื่องศรีปราชญ์มีขึ้นจากความพยายามยกย่องของ พระยาตรังกวีสมัยต้นกรุงเทพฯ แผ่นดินรัชกาลที่ 1-3 ที่ประวัติส่วนตัวใกล้เคียงกับ "ตำนานศรีปราชญ์" ของ พระยาปริยัติธรรมธาดา (แพ ตาละลักษมณ์)แต่งขึ้นใหม่เมื่อเรือน พ.ศ.2462 แผ่นดินรัชกาลที่ 6 นี้เองแต่เราเอามายึดเป็นเรื่องจริงทั้งหมดแล้วบรรจุเป็นตำราว่าถูกต้องทุกอย่างจนปัจจุบัน

    สถาบันการศึกษาทั่วประเทศควรเผยแพร่แบ่งปันความรู้ที่มีพยานหลักฐานจริงๆ และรอบด้าน ไม่ควร "ยกเมฆ"

     ที่นำมาฝากทั้งหมดก็เป็นการแสดงความคิดเห็น ยังไม่ใช่คำตอบที่ถูกหรือผิด ดังนั้นขอให้ท่านผู้อ่านแสดงความคิดเห็นได้ตามสะดวก ถือเป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้นะครับ