ได้กินจากน้ำต้องรักษาน้ำ ได้กินจากป่าต้องรักษาป่า

     การทำมาหากินเลี้ยงครอบครัวของชาวปกาเกอะญอบ้านป่าคานั้น บรรดาผลิตผลทั้งสิ้นล้วนได้มาจากไร่หมุนเวียน ไร่หมุนเวียนจึงเป็นแกนกลางของวิถีชีวิตที่หล่อหลอมให้ชีวิตและชุมชนดำเนินต่อไป

      ในความรู้สึกนึกคิดของชาวบ้านนั้น ไร่หมุนเวียนจะดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถสร้างผลผลิตเพียงพอที่จะเลี้ยงครอบครัวได้ตลอดปี จะขึ้นอยู่กับความอุดมสมบูรณ์ของไร่เหล่าที่เลือกเป็นพื้นที่ทำไร่ปลูกข้าวและพืชผัก รวมทั้งความอุดมสมบูรณ์ของผืนดินและผืนป่าโดยรวมในพื้นที่ ซี่งจะมีผลต่อการฟื้นความอุดมสมบูรณ์ของผืนดินที่ผ่านการทำไร่ในปีที่ผ่านมา

      เพราะความอุดมสมบูรณ์ของผืนดินและผืนป่า เป็นหลักประกันประการสำคัญในการดำรงชีพของชาวปกาเกอะญอบ้านป่าคา บรรพบุรุษจึงได้สั่งสอนลูกหลานเรื่อยมาว่า

      เอาะทีเก่อต่อ ที     ได้กินจากน้ำต้องรักษาน้ำ
      เอาะก่อเก่อตอ ก่อ     ได้กินจากป่าต้องรักษาป่า

      คำสอนดังกล่าว ชาวปกาเกอะญอต่างยึดถือปฏิบัติ มิใช่เพียงเคารพต่อคำสั่งสอนเท่านั้น แต่พวกเขาต่างก็รู้ว่า หากพวกเขาใช้น้ำใช้ป่าอย่างไม่ปกปักรักษา สักวันน้ำเสีย ป่าเสื่อม ผู้ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงคือพวกเขานั่นเอง การทำมาหากินจะฝืดเคือง และไม่มีที่แห่งไหนให้พวกเขาย้ายไปตั้งหลักแหล่งได้อีก

      นอกจากนั้นในวัฒนธรรมปกาเกอะญอ มีคำสั่งสอนจำนวนมากเกี่ยวกับหลักปฏิบัติต่อธรรมชาติแวดล้อม เพื่อให้มนุษย์อยู่ในสภาพแวดล้อมนั้นอย่างยั่งยืน เช่น

      ที เก่อ ลอ ชอ เก่อ ลอ ชอ               น้ำจะเว้า น้ำจะเว้า
      ก่อ เก่อ ลอ ชอ เก่อ ลอ ชอ             ดินจะแหว่งดินจะแหว่ง
      ทีเก่อฮะ กฺอ เอาะ เก่อ ตอ              น้ำจะเสียขอให้รักษา
      ก่อเก่อ ฮะ กฺอ เอาะ เก่อ ตอ           ดินจะเสียขอให้รักษา
      เก่อ ตอ เก่อ ตอ เหน่ อ่า ซอ            รักษารักษาให้มาใหม่
      ยี่ ยี่ เก่อ เยฺอ หี่ เยฺอ ฆฺอ                  นานนานจะพอเพียงทั้งหมู่บ้าน 

หรือเช่น

      ปามี เละ เปลอ เอาะ หม่า เลาะ        ผู้เฒ่าสมัยก่อนได้สั่งไว้
      ปาปก่า เลอะ เปลอ อะ หม่า เลาะ    ผู้แก่สมัยก่อนได้สั่งไว้
      ดล่โข่ เก่อ ซี เดาะ เก่อ ต่อ               หัวไม้จะตายช่วยรักษา
      หว่าโข่ เก่อ ซี เอาะ เก่อ ตอ             หัวไผ่จะตายช่วยรักษา
      เอาะซู่ ลอ ดิ อ่า ซอ                         ใช้แล้วปลูกทดแทนใหม่
      มาดิ อ่า เญอ หยี่ ญอ ฆอ                ให้ทุกคนได้ใช้ประโยชน์ร่วมกัน