กาลอันควรใดๆก็ตาม หากได้จดปลายปากกาพร่ำพรรณนาถึงผู้มีพระคุณมีความรู้สึกอบอุ่นเอิบอิ่มปลาบปลื้มใจอย่างบอกไม่ถูก ยิ่งได้พูดพรรณนาถึงคุณานุคุณของผู้ให้กำเนิดด้วยแล้ว หนึ่งสมองสองมือมันเปล่งประกายประหนึ่งสุริยฉายที่กำลังทอแสงทาทาบขอบฟ้าอันเรืองรอง แผ่รัศมีสู่ภพหล้าอันกว้างใหญ่ไพศาลเสมือนหนึ่งความรักแท้ของแม่ที่ให้แก่ลูก ซึ่งสอดคล้องกับบทกวีที่ผู้รู้ได้แต่งไว้ว่า...
ในโลกอันหนาวทรวงหลอกลวงนี้
ช่างไม่มีธารรักอันศักดิ์สิทธิ์
ที่ซึมทราบดื่มด่ำอมฤต
เหมือนในจิตของแม่รักแท้จริง
แม่เป็นสัญลักษณ์แห่งความรักแท้ ไร้ปมเงื่อนแห่งปัญหา และยอมเสียสละแทนลูกได้ทุกมิติ เพียงเพื่อให้ลูกของตน ได้รับผลอันน่าปรารถนา คำว่าแม่มีหลายชาติมักมีอักษร ม เสมอเช่น
ภาษาไทยเรียก แม่, ภาษาสันสกฤตเรียก “มารดา” ภาษาบาลีเรียก “มาตุหรือมาตา” อังกฤษเรียก มาเธอะ หรือมัม จีนเรียก Mama ฝรั่งเศสเรียกว่า “มามอง” เวียดนามเรียก “แม๊” เกาหลีเรียกว่า “ออมม่า” แขกเรียก “มามี้” การเรียกแม่อาจแตกต่างกันบ้าง แต่โดยในแห่งความหมายแล้ว แม่คือทุกอย่างที่ลูกอยากให้เป็น สมดังนักปราชญ์ได้ประพันธ์บทกวีไว้ว่า
มีพระคุณมากมายหลายสถาน
แม่เป็นได้หลายสิ่งหลายประการ
เป็นธนาคารเป็นพระพรหมเป็นร่มไทร
เป็นผู้ให้กำเนิดเกิดลูกรัก
เป็นผู้ให้ที่พักที่อาศัย
เป็นผู้ให้ความการุณย์อุ่นกายใจ
เป็นผู้ให้อะไรๆไม่รามือ
นอกจากแม่จะเป็นสัญลักษณ์แห่งการให้แล้ว แม่ยังเป็นเบ้าหลอมแรกที่เต็มเปี่ยมไปด้วยเลือดเนื้อและจิตวิญญาณ มุ่งปลูกฝังแนวคิดอุดมการณ์ ทุ่มเทกายใจ เสกสรรค์ปั้นแต่งประดิษฐ์ประดอยประคบประหงมให้ลูกเจิญรอยตามต้นแบบแม่พิมพ์ที่ดี เพื่อให้ชีวิตลูกเกิดความสมบูรณ์ที่สุด อย่างไม่หวังสิ่งตอบแทนใดๆ เป็นความหวังที่บริสุทธิ์สม่ำเสมอเพราะแม่คือผู้ให้
กลั่นเม็ดเลือดเม็ดน้อยเป็นร้อยหยด
จนปรากฏเป็นหยดนมรสกลมกล่อม
เพื่อหล่อเลี้ยงทารกน้อยค่อยอดออม
เฝ้าถนอมฟูมฟักรักเมตตา
วันเปลี่ยนวันเดือนเปลี่ยนเดือนหมุนเคลื่อนคล้อย
จากเด็กน้อยเริ่มมีแรงเริ่มแข็งกล้า
ค่อยสอนเดินสอนทำสอนคำจา
สอนปัญญาสอนวิชาสารพัน
ทารกน้อยวันนี้เห็นเป็นผู้ใหญ่
แม่ภูมิใจในผลงานการสร้างสรรค์
ความเหน็ดเหนื่อยกายใจหายไปพลัน
เมื่อถึงวันลูกได้รับปริญญา
วันนี้ลุกของแม่สุขถ้วนทั่ว
มีครอบครัวอยู่เย็นเป็นฝั่งฝา
แม่คนนี้ย่างเข้าวัยชรา
รอเวลาสู่กองฟอนตอนสิ้นใจ
เหล่านี้คือความหวังที่บริสุทธิ์ของแม่ เมื่อส่งลูกถึงฝั่งฝัน นั้นคือที่สุดแห่งความภูมิใจ แต่มิได้หมายความว่าความห่วงใยความห่วงหาอาทรของแม่จะสิ้นสุด แต่จิตสำนึกและมโนธรรมแห่งความเป็นแม่ยังครบครัน ครบถ้วนสม่ำเสมอแต่เนื่องและยาวนานเหล่าเมธีชนจึงเปรียบเทียบพระคุณของแม่ว่าท่านเป็นพรหม เป็นบูรพาจารย์ เป็นเทวดา เป็นพระอรหันต์ของบุตรธิดา สารพัดที่จะสรรหามาเปรียบเทียบซึ่งล้วนแต่เป็นผลเชิงบวกที่คนอยากให้เป็น ที่สำคัญแม่คือพระในบ้านที่ลุกหลานควรรำลึกถึงพระคุณที่มากเหลือคณานับและควรที่ลูกจะต้องให้ความเคารพเทิดทูนอย่างสม่ำเสมอเหมือนที่หลวงพ่อปัญญานันทภิกขุ ได้รังสรรค์งานด้านการประพันธ์ไว้ว่า
พระคุณแม่ยิ่งใหญ่ในชีวิต แม้ลิขิตขีดฟ้านภากว้าง
น้ำทะเลเป็นหมึกจารึกวาง ประกาศอ้างพระคุณแม่แท้ไม่มี
พระคุณแม่แท้จริงสิ่งสูงสุด ไม่อาจหยุดทดแทนแม้นชีพนี้
ถึงบวชเรียนเพียรศึกษาชั่วชีวี ยังหาที่ไร้กำหนดปลดลงลง
พระผู้มีพระภาคทรงชี้ชัด ใครฝึกหัดการใจได้สูงส่ง
โปรดแม่พระในบ้านได้เที่ยงตรง ให้ท่านคงศรัทธาสีลาจาร
อีกจาคะและทุกข์สิ้นโศกได้ ด้วยดวงใจปัญญาพาสุขศานต์
ลดละเลิกโกรธหลงโปร่งวิญญาณ รู้นิพพานทุกข์เข็ญเกิดเย็นใจ
หากใครทำนำแม่พระมาฉะนี้ เป็นลูกดีมีปัญญาพึ่งพาได้
แม้สงเคราะห์สรรพสิ่งภายนอกกาย แต่สุดท้ายไร้ที่พึ่งไม่ถึงธรรม
มาเถิดเราเหล่าลูกหลานทุกท่านเอ๋ย อย่าละเลย เฉยนิ่งยิ่งอุปถัมภ์
ค้ำบุญคุณอุดหนุนใจให้งดงาม เข้าถึงความกตัญญูรู้คุณเอยฯ
จากบทประพันธ์ดังกล่าวข้างต้น บ่งชี้ถึงพระคุณอันยิ่งใหญ่ของแม่และยากที่จะทดแทนหมดแม้จะเอาน้ำในมหาสมุทรมาทำหมึก เอาเขาพระสุเมรุเป็นปากกา เอาแผ่นฟ้าเป็นกระดาษ จารึกพระคุณแม่ยังไม่พอหรือแม้จะแบกให้ท่านอยู่บนบ่าป้อนข้าวป้อนน้ำ ถ่ายหนักถ่ายเบาจนท่านหมดอายุไขก็ไม่อาจทดแทนพระคุณได้หมด หากลูกคนใดบวชพระต้องปฏิบัติธรรมเจริญสมถกรรมฐานและวิปัสนากรรมฐานทำความเห็นให้ถูกต้องแล้วนำมาสอนชี้ทางให้พ่อแม่มีความบริบูรณ์ในศีลสมาธิตลอดถึงเกิดปัญญามีสัมาปฏิบัติซึ่งถือว่าเป็นแนวทางหนึ่งในการทดแทนพระคุณแม่
ส่วนคนที่ไม่ได้บวชก็ควรหมั่นให้ทานก่อนกิน รักษาศีลก่อนไป ดูใจก่อนนอน ควรทำตนเป็นลูกแก้วหมายถึงลูกชั้นดีมีค่าประดุจแก้วตาดวงใจของพ่อแม่และเป็นลูกกตัญญูกตเวทีรู้ตอบแทนคุณ อย่าเป็นลูกที่สร้างปัญหา เผาผลาญแต่ตั้งแต่ยังไม่ตาย ไม่ทำตัวเป็นคนปีกกล้าขาแข็งแล้วหนีจากแม่ไป ไม่ทำตัวเป็นคนที่เกาะพ่อแม่กินจนวันตายหรือก่อกรรมทำเข็ญซักนำให้แม่ไปเกาะเยี่ยมลูกในตะราง ไม่ทำตัวเหมือนผลกล้วยที่เกิดมาแล้วฆ่าพ่อแม่เหมือนต้นกล้วยพอแทงปลีโผล่ไม้ช้าต้นพ่อต้นแม่ต้องตาย ไม่ปลอกลอกพ่อแม่อย่างไม่มีวันสิ้นสุด บางคนเลิกคบกับแม่จนลืมว่าตนเองเกิดมาจากไหนแม้วันเกิดตนเองแท้ๆกลับเฉลิมฉลองกับเพื่อนฝูง ลืมว่าวันนี้คือวันที่แม่เจ็บปวดที่สุด วันที่แม่เจ็บปวดแท้ๆกลับไม่มีลูกสักคนรำลึกถึง ซึ่งสอดคล้องกับนักกวีที่ท่านได้บรรจงแต่งเพื่อให้เป็นข้อคิดแก่ลูกไว้ว่า....
งานวันเกิดยิ่งใหญ่ใครคนนั้น ฉลองกันในกลุ่มผู้ลุ่มหลง
ติดลาภยศสรรเสริญเพลินทะนง วันเกิดส่งชีพสั้นเร่งวันตาย
ณ มุมหนึ่งซึ่งเหงาน่าเศร้าแท้ หญิงแก่ๆ นั่งหงอยและคอยหา
โอ้วันนั้นเป็นวันอันตราย คลอดลุกสายดลหิตแทบปลิดชนม์
วันเกิดลูกเกือบคล้ายวันตายแม่ เจ็บท้องแท้เท่าไหร่มิได้บ่น
กว่าอุ้มท้องกว่าจะคลอดรอดเป็นคน แม่เจ็บจนบัดนี้นี้เพราะใคร
แม่เจ็บเจียนขาดใจในวันนั้น กลับเป็นวันลุกฉลองกันผ่องใส
ได้ชีวิตแล้วหลงระเริงใจ ลืมผู้ให้ชีวิตอนิจจัง
ไฉนจึงเรียกกันว่าวันเกิด วันผู้ให้กำเนิดจะถูกกว่า
คำอวยพระที่เขียนควรเปลี่ยนมา ให้มารดาคุณเป็นสุขจึงถูกแท้
เลิกจัดงานวันเกิดกันเถิดนะ ควรที่จะคุกเข่ากราบเท้าแม่
ระลึกถึงพระคุณอบอุ่นดวงแด อย่ามัวแต่จัดงานประจานตน
วันเกิดเราเป็นวันที่แม่เจ็บปวดที่สุด จะมีลูกสักคนที่คิดถึงเรื่องนี้ พฤติกรรมของคนในสังคมไทยสมัยใหม่ นับวันจะซึมเอาแนวคิดตะวันตกมาใช้และผิดไปจากสังคมไทยเดิมมาเป็นบรรทัดฐานของชีวิต จนบ้านพักคนชราต้องขยายเพิ่มลังมีคนเยอะที่ลูกทิ้งไปไว้ ถ้าเราไม่มีจิตสำนึกฉะนั้นต้องเริ่มที่พ่อ ก่อที่แม่ แก้ที่ครูอาจารย์ และมอบจิตวิญญาณให้ศาสนา.
ผู้เขียนเองเมื่อถึงวันเกิดจะกลับบ้านพาแม่ไปทำบุญตามประเพณีไม่เคยขาดเพราะถือว่าวันเกิดเป็นวันที่แม่เจ็บปวดที่สุด ท่านก็ควรที่จะจุดศูนย์รวมของลูกๆและหลานๆเพราะลูกคนนี้มีความเชื่อว่า การนำพาท่านทำบุญในขณะที่มีชีวิตอยู่ น่าจะเป็นแนวทางที่ถูกกว่าทางอื่นๆและเชื่อว่าแม่คงจะมีความสุขที่ได้อยู่ใกล้ลูกๆ หลานๆในวันสำคัญเช่นนี้
ในวโรกาสวันแม่แห่งชาติลูกขอให้สัญญาว่าจะรักแม่และดูแลแม่และเป็นแบบอย่างที่ดีแก่น้องๆตามที่พ่อฝากไว้ก่อนเสียชีวิตว่า “อย่าทิ้งแม่ให้ลำบาก ช่วยดูแลน้องๆให้เติบใหญ่และให้เลี้ยงตนเองได้” พ่อครับขอให้พ่อหลับให้สบาย ลูกคนนี้จะเคารพกตัญญูกตเวทีต่อแม่ตลอดที่ยังมีชีพอยู่ "ผมรักพ่อผมรักแม่ได้ยินไหม"
ขอคารวะกราบแทบเท้า พระอรหันต์ ของลูกๆ ด้วยครับ
"พระคุณแม่ใหญ่หลวงนัก ค่าเลิศเลอเหนือคำบรรยาย ลูกกราบน้อมบูชา"
ใช่เลยค่ะ แม่เสียสละและรักลูกมากจริงๆค่ะ
รักแม่เหมือนกันค่ะ จะดูแลแม่ให้ดีที่สุดค่ะ
ขอบคุณนะคะสำหรับบทความเรื่องแม่ดีๆๆ
คำว่า แม่ เป็น คำที่ยิ่งใหญ่ในใจลูกทุกคนค่ะ
เป็นบทความที่รวมบทกวีและบทประพันธ์ที่เกี่ยวข้องกับพระคุณของแม่เกือครบเลยครับ
อ่านแล้วน้ำตาคลอเลยครับ
กระผมเคยอ่านเจออีกบทความที่กล่าวถึงการเรียกร้องค่าตอบแทนของลูกในการทำกิจกรรมต่างๆ แต่แม่ไม่เรียกร้องค่าตอบแทนที่อุ้มท้องเก้าเดือน ค่าน้ำนมจากอก ค่าเลี้ยงดู ดูแลทั้งยามสบายและยามป่วยไข้ และค่าอื่นๆ อันผู้เป็นแม่ได้ทำให้แก่ลูกมากมาย ฯลฯ แม่ไม่เคยแม้แต่จะคิด แต่ลูกคิด....ได้อย่างไรจริงไหมครับ
พระคุณแม่บอกการพัฒนาในด้านอารมณ์