เช้าวันศุกร์..ตามปกติฉันชอบทำหน้าที่ช่วยเหลือครูเวรโดยเฉพาะยามเช้าของทุกวัน  ฉันจะต้องรีบไปโรงเรียนก่อน ๗.๓๐ น. เพราะโรงเรียนขึ้น ๗.๕๐ น.  กริ่งสัญญาณอยู่ที่ห้องเรียนภาษาอังกฤษของฉันอีกด้วย  แต่หน้าที่จัดการกิจกรรมเป็นเรื่องของเด็ก  หากมีครูเฝ้าดูอยู่ใกล้ ๆ ดูเหมือนกิจกรรมจะเป็นไปอย่างราบรื่นดีกว่าไม่มีครู 

      คุณครูเวรและคุณครูท่านอื่นอยู่ในแถวกับเด็ก ๆ ของตนเอง  ส่วนฉันจะยืนมองดูความเรียบร้อย  และแอบสำรวจว่านักเรียนมัธยมใครขาดเรียนบ้าง  พบว่าชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ มีนักเรียนหายไปจากแถว ๒ คน เป็นนักเรียนชายคือน้องต้าป่วยมาตั้งแต่วันก่อน  อีกคนคือน้องโอจากบันทึก  ๓๔๔.ไม่ง่ายและไม่ยาก  ฉันรู้สึกใจหายนิด ๆ ย้อนทบทวนตัวเองว่า "เมื่อวานพูดอะไร หรือมีใครทำอไรกับน้องโอบ้าง" ทำให้น้องโอต้องขาดเรียนในวันนี้

    เมื่อเด็กทำกิจกรรมนักเรียนจิตสาธารณะ  ฉันได้ถามน้องแต้มที่เป็นญาติและเพื่อนทราบว่าน้องโออยู๋ที่บ้านไม่ป่วยเป็นอะไร  จึงขออนุญาตครูเวรให้น้องแต้มไปตามน้องโอในบ้าน  น้องโอตามน้องแต้มมาโรงเรียนในชุดอยู่กับบ้าน  เมื่อถามสาเหตุน้องโอบอกว่า "แม่ให้ขาดเรียนและให้พาแม่ไปกดเงินที่อำเภอตอนเที่ยงวัน  ตอนนี้เงินยังไม่ส่งมา"  ฉันได้อธิบายให้น้องโอฟังว่าการกดเงินจากบัตรเอทีเอ็ม กดเวลาใดก็ได้ อยากจะให้น้องโอกลับไปแต่งตัวชุดนักเรียนมาเรียนก่อน แล้วพักกลางวันจะอนุญาตให้พาแม่ไป  น้องโอรับปากและเข้าใจที่ฉันพูด ฉันเริ่มไม่มั่นใจสักเท่าไร  เพราะที่ผ่านมา...ที่โรงเรียนเสียเด็กไปทีละคนสองคนเนื่องจากการขาดเรียนเป็นสาเหตุใหญ่

    น้องโอไปเปลี่ยนเสื้อผ้าและกลับมาเข้าเรียนจริง ๆ และเรียนไปตามปกติครบ ๓ ชั่วโมงในตอนเช้า  พักกลางวันฉันเข้าใจว่าน้องโอต้องพาแม่ไปในอำเภอ จนกระทั่งเวลา ๑๓.๓๐ น. ฉันเห็นน้องโอช่วยเพื่อน ๆ ทำงานขุดแปลงนาอย่างขมักขะเม้น  จนทำให้เป็นที่ผิดสังเกตของคุณครูหลาย ๆ คน  ฉันจึงให้แต้มไปถามเรื่องที่น้องโอจะพาแม่ไปอำเภอ  ได้คำตอบว่า "คุณครูคิมบอกว่าไปกดเมื่อไรก็ได้ ไม่กดเงินก็อยู่เหมือนเดิม  ไม่หายไปไหน"  โดยที่ฉันจะไม่ไปจ้ำจี้จ้ำไชกับน้องโอโดยไม่จำเป็นหรือพร่ำเพรื่อ

       น้องโอช่วยเพื่อน ๆ ขุดแปลงนาจนถึงโรงเรียนเลิก  แล้วไปล้างตัวถือหนังสือมาแอบมองฉันที่มุมตึก  ดูท่าทางสะอาดหมดจด  ฉันหันไปมองส่งยิ้มและพยักหน้าให้เพื่อให้น้องโอรับทราบถึงความรู้สึก  เท่าที่แสดงออกไป  เพราะฉันมั่นใจว่าการแสดงออกทางจิตใจที่สื่อถึงกันได้  บางครั้งไม่จำเป็นต้องพูด