บัณฑิตย่อมยกย่องบัณฑิต นั้น น่าจะวัดกันที่ ผลของการทำงาน ที่เกิดขึ้นจริงๆ ในกระบวนการทำงาน

การทำงานในระบบตรวจสอบกันเอง หรือ ภาษาอังกฤษว่า Peer review นั้น เป็นวิธีที่ใช้ในการทำงานทั่วไป โดยยึดหลักการว่า ผู้รู้ในสาขานั้นๆ จะสามารถเข้าใจและประเมินคนที่ทำงานในสาขานั้นๆ ได้ดี

แต่ ในโลกแห่งความเป็นจริง กลับมีอุปสรรคพอสมควร อันเนื่องมาจาก

·        ความเกรงใจคนในกลุ่มที่ทำงานด้วยกัน ยังไงก็ยังต้องพึ่งพากัน

·        การมีความรู้แค่อยู่ในวงเดียวกัน ประเมินแค่สิ่งที่รู้ สิ่งที่ไม่รู้ไม่ได้ประเมิน

·        มักไม่ประเมินผลลัพธ์ หรือผลกระทบ ส่วนใหญ่แค่ประเมินกิจกรรม

ที่อาจเรียกได้ว่า อยู่ในระดับ

โจรย่อมยกย่องโจร

ที่ดูแค่กิจกรรมและความสามารถในเรื่องนั้นๆ (เช่น ความรู้ความสามารถในการโกหก หลอกลวง การสร้างเอกสารหรือสร้างผลงานที่ใช้ประโยชน์จริงๆไม่ได้ การประเมินผลกระทบแบบไม่จริงจนเกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมต่างๆ ตามมา ฯลฯ) โดยไม่ได้ดูผลกระทบที่แท้จริง

ตัวอย่าง ที่ชัดเจนที่สุดก็คือ

การประเมิน “ผลงาน” จากตัวชี้วัด “กระดาษเปื้อนหมึก”

ที่ทั้งผู้ถูกประเมิน และผู้ประเมิน ก็มีความรู้ความสามารถ แค่ “ผลิตกระดาษเปื้อนหมึก” ทั้งในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และระดับโลก

จึงประเมินกันได้แค่นั้น

แต่ถ้าจะเลื่อนระดับ เป็นบัณฑิตย่อมยกย่องบัณฑิต นั้น

น่าจะวัดกันที่ ผลของการทำงาน

·        ผลลัพธ์ขั้นสุดท้าย ที่เกิดขึ้นจริงๆ ในกระบวนการทำงาน

o   ในภาคส่วนของระบบการพัฒนาที่เห็นจริง สัมผัสได้จริงๆ

·        โดยอาศัยความรู้แบบ “บัณฑิต”

o   ที่ไม่ได้แปลว่าผู้มีกระดาษเปื้อนหมึกสารพัดชนิดเต็มบ้าน เต็มที่ทำงาน เต็มฝาบ้าน ที่บางส่วนเรียกว่า “ปริญญา”

o   แต่ เป็น ผู้รู้ ผู้ผ่านการทำงานอย่างได้ผลมาแล้ว

§  มีความรู้แบบเป็นธรรมชาติ

§  มีใจเป็นธรรม และ

§  ดวงตาเห็นธรรม

·        ที่ควรต้องผ่านการประเมินคุณสมบัติข้างต้นเสียก่อน

·        ไม่ใช่แค่เคยทำงาน หรือรู้ในเรื่องนั้นๆ (Peer) เพียงอย่างเดียว

·        ที่มักจะเจอปัญหาแบบ “โจรย่อมยกย่องโจร”

แต่ถ้าอาศัยผลงานที่เป็นรูปธรรม และมีความรู้ มีคุณธรรม มีใจเป็นธรรม และดวงตาเห็นธรรมแล้ว

ไม่ว่าจะประเมินใคร ก็จะมีความยุติธรรม แบบ บัณฑิตย่อมยกย่องบัณฑิต

และบัณฑิตย่อมไม่ยกย่องโจร ที่เปิดช่องทางให้เข้ามาสร้างปัญหาให้กับสังคมเราแน่นอน

นี่คือข้อเสนอแนะในการประเมินคน และผลงาน ที่น่าจะทำให้ประเทศชาติ และสังคม พัฒนาได้ดีกว่าเดิมครับ