... ไวรัสตับอักเสบมีหลายชนิด... UK มีคนไข้ตับอักเสบ B, C หลายแสนคน ช่วงหลังมีตับอักเสบ E เพิ่มขึ้น เม็ดเลือดแดงของคนเราจะมีอายุประมาณ 4 เดือน หลังจากนั้นจะถูกทำลาย เก็บ "ของดี" หลายๆ อย่างไปใช้ใหม่ (reuse / recycle; re- = อีกครั้ง; use = ใช้; cycle = วงกลม; reuse = ใช้อีกครั้ง ใช้ซ้ำ; recycle = แปรรูปก่อนใช้ใหม่) เช่น น้ำ, ธาตุเหล็ก, โปรตีน, ทองแดง ฯลฯ ... ส่วน "ของเสีย" มีหลายอย่าง เช่น เม็ดสีบิลิรูบิน (bilirubin) ฯลฯ จะถูกทำลายที่ตับ และขับออกทางน้ำดี ซึ่งเป็นธรรมดาที่ว่า ของเสียที่ละลายน้ำได้ดีจะถูกขับออกทางไต ของเสียที่ละลายในไขมันได้ดีจะถูกขับออกทางตับ 1 ในอาการตับอักเสบที่พบบ่อย คือ ตัวเหลือง-ตัวเหลือง ซึ่งเป็นผลจากการที่ตับทำลายเม็ดสีบิลิรูบินได้ไม่ดี ... ผลคือ จะทำให้ตาเหลือง (ดูที่ตาขาวส่วนที่ไม่ถูกแสงแดด โดยดึงเปลือกตาล่างลง-ให้มองขึ้นบน หรือดึงเปลือกตาบนขึ้น-ให้มองลงล่าง) ตับอักเสบอาจทำให้เซลล์ตับเสียหายหรือตาย ตามมาด้วยแผลเป็นในตับ ตับเสื่อมสภาพ ตับแข็ง หรือตับวายได้ ... ไวรัสตับอักเสบมีหลายชนิดนับจากชื่อ 'A' ไปเรื่อยๆ ชนิดที่รู้จักกันดีคือ 'A, B, C, D, E' [ WHO ] ไวรัสตับอักเสบ A, E ติดต่อกันทางปาก-อุจจาระ-สารคัดหลั่งทางเดินอาหาร (faecal-oral route; faecal / fecal = อุจจาระ; oral = ปาก; route = ทาง) เช่น น้ำลาย ฯลฯ หรือที่สรุปง่ายๆ ว่า "ทางปาก-อุจจาระ" รวมทั้งแหล่งน้ำที่ปนเปื้อนอุจจาระ ... ไวรัสตับอักเสบ E มีแหล่งเชื้ออยู่ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น วัว หมู แพะ แกะ ลิง สัตว์กัดแทะ (เช่น หนู ฯลฯ) ฯลฯ เมื่อสัตว์ถ่ายอุจจาระจะปนเปื้อนไปกับแหล่งน้ำ ทำให้โรคระบาดได้ง่ายผ่านน้ำ (waterborne) ไวรัสตับอักเสบ B, C, D ติดต่อกันทางเลือด-สารคัดหลั่งนอกทางเดินอาหาร หรือที่สรุปง่ายๆ ว่า "ทางเลือด-เพศสัมพันธุ์" ... ไวรัสตับอักเสบ E ติดต่อผ่าน "ทางปาก-อุจจาระ" เป็นหลัก [ WHO ] ตัวอย่าง เช่น การกินสัตว์น้ำที่มีเปลือก (shellfish) เช่น หอย ปู กุ้ง ฯลฯ ที่ปนเปื้อนเชื้อ หรือหมูดิบ เนื่องจากหมู 85% ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ E ... อ.นพ.แฮร์รี ดาลทัน ผู้เชี่ยวชาญสาขาทางเดินอาหาร โรงพยาบาลรอยัล คอร์นวอลล์ กล่าวว่า หมูที่ติดเชื้อจะปล่อยไวรัสตับอักเสบ E ออกมาทางของเสีย (waste) ปนเปื้อนไปกับแหล่งน้ำ เนื้อหมูดิบได้ ปี 2551 มีคนไข้รายหนึ่ง อายุ 59 ปี ทำงานฉีดน้ำจากสายยาง เสียชีวิตจากโรคติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ E ที่ปนเปื้อนมาจากฟาร์มหมูใกล้เคียง ... กลไกที่เป็นไปได้อีกอย่างหนึ่ง คือ การกินหมูที่ไม่สุกดี (undercooked; under- = น้อยเกิน; cook = ปรุงอาหาร) โดยเฉพาะความนิยมในการกินเนื้อที่ยังปรุงไม่สุกดี ตรงกลางมีสีแดงๆ อยู่ การศึกษากลุ่มตัวอย่างจากผู้บริจาคเลือดทางตะวันตกเฉียงใต้ของอังกฤษพบว่า กลุ่มตัวอย่าง 16% มีภูมิต้านทานต่อโรคนี้แล้ว แสดงว่า น่าจะเคยได้รับเชื้อมาก่อน ... ไวรัสตับอักเสบ E พบบ่อยในประเทศกำลังพัฒนา ประมาณการณ์ใน UK ซึ่งมีประชากรใกล้เคียงกับไทยพบว่า น่าจะมีคนติดเชื้อนี้แล้ว 800,000 ราย เกือบทั้งหมดไม่รู้ตัว เนื่องจากคนจำนวนมากติดเชื้อแล้วไม่มีอาการ หรือมีอาการแบบอ่อนๆ ... คนไข้รายหนึ่งติดเชื้อจากตับหมูที่ปรุงไม่สุกพอ โชคดีที่อาการทุเลาไปได้เอง คนไข้ส่วนใหญ่หายได้เอง (self-limited) และมีอาการไม่มาก... ส่วนน้อยมีอาการรุนแรง (fulminant) ซึ่งมีโอกาสเสียชีวิต = 0.5-4% ... คนที่ตั้งครรภ์ (ท้อง) เสี่ยงโรคตับอักเสบรุนแรงจากไวรัสตับอักเสบ E เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในไตรมาสที่ 3 ถ้าเป็นชนิดรุนแรงจะมีโอกาสเสียชีวิต 20% คนส่วนใหญ่ท้องประมาณ 9 เดือน นิยมแบ่งเป็น 3 ยกๆ ละ 3 เดือน (ไตรมาส; ไตร = 3; มาส = เดือน) ... โรคนี้มีระยะฟักตัวช้า คือ 3-8 สัปดาห์ เฉลี่ย 40 วัน หรือประมาณเดือนครึ่ง เช่น ไปเที่ยวในเขตระบาดมาก่อน กินหมูสุกๆ ดิบๆ ผัก-ผลไม้ที่ปนเปื้อนอุจจาระสัตว์ ฯลฯ ไม่มีรายงานการติดโรคแบบยืดเยื้อ เรื้อรัง การติดเชื้อในเด็กมักจะไม่มีอาการ หรือมีอาการน้อย, คนที่มีอาการส่วนใหญ่อยู่ในช่วง 15-40 ปี ... อาการที่พบบ่อยได้แก่ ตัวเหลือง ตาเหลือง เบื่ออาหาร ตับโต (อาจทำให้ปวดท้องบริเวณชายโครงขวา หรือลิ้นปี่ได้), คลื่นไส้ อาเจียน ไข้ วิธีการป้องกันที่สำคัญ โดยเฉพาะถ้ามีคนตั้งครรภ์ในบ้านได้แก่ [ WHO ], [ CDC ภาษาไทย ], [ ไวรัสตับอักเสบ ] ... ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ ที่มา 
> Thank Dailymail
> 29 กรกฎาคม 2552.
(1). การดื่มน้ำเฉพาะน้ำสะอาด
(2). ไม่กินเนื้อสุกๆ ดิบๆ
(3). ล้างมือด้วยสบู่ หรือถูมือด้วยเจลแอลกอฮอล์ก่อนกินอาหาร-ดื่มน้ำ (ถ้าใช้เจลแอลกอฮอล์... ไม่ควรใช้มือจับอาหารโดยตรง เนื่องจากถึงแม้เชื้อส่วนใหญ่จะตาย แต่มืออาจปนเปื้อนโลหะหนัก เช่น หมึกพิมพ์จากหนังสือพิมพ์ อลูมิเนียมจากยาทารักแร้ ฯลฯ)
ล้างก่อนกินอาหาร-ดื่มน้ำ-ก่อนเข้าบ้าน-ก่อนปรุงอาหาร, หลังออกจากห้องน้ำ-สัมผัสเนื้อสัตว์-ปรุงอาหาร
(4). ล้างไข่-ผักผลไม้ก่อนปรุงอาหาร โดยแช่ผักในน้ำผสมน้ำส้มสายชูหรือด่างทับทิม 10 นาที เติมน้ำยาล้างจานลงไป 1-2 หยด, ล้างด้วยน้ำที่ไหลผ่านหลายๆ ครั้ง, ใช้ฟองน้ำล้างจานกับน้ำยาล้างจานฟอกผิวไข่ ผลไม้ก่อนนำไปปรุงอาหาร
(5). ใช้ช้อนกลาง ตะเกียบกลาง (ไม่ใช้ตะเกียบคีบของส่วนกลางร่วมกัน)
(6). ป้องกันหนู-แมลงสาบเข้าบริเวณครัว ที่เก็บอาหาร
(7). ป้องกันสังคม โดยการควบคุมความสะอาดของฟาร์มเลี้ยงสัตว์ โรงฆ่าสัตว์ และระบบน้ำเสีย
นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ โรงพยาบาลห้างฉัตร ลำปาง สงวนลิขสิทธิ์. ยินดีให้นำไปเผยแพร่โดยอ้างอิงที่มาได้. ห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า >
ข้อมูล ทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูงจำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแล ท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้.
