การพัฒนาบทเรียนผ่านเว็บ
Web-Based Instruction Development
ปัจจุบันนี้การบริการสารสนเทศบนระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายและได้เข้ามามีบทบาทสำคัญทางการศึกษา จนกลายเป็นคลังแห่งความรู้ไร้พรมแดนที่ผู้สอนสามารถใช้เป็นทางเลือกใหม่เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนจากห้องเรียนไปสู่โลกแห่งการเรียนรู้อันกว้างใหญ่ที่ไม่มีข้อจำกัดด้านเวลาและสถานที่ ซึ่งเกิดจากการผสมผสานระหว่างเทคโนโลยีสารสนเทศกับการออกแบบระบบการเรียนการสอน โดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในระบบเครือข่างอินเทอร์เน็ตมาจัดสภาพเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการเรียนรู้ให้เกิดแก่ผู้เรียน จึงทำให้เกิดการเรียนการสอนทางไกลขึ้นมาอีกรูปแบบหนึ่ง ซึ่งมีชื่อเรียกแต่งต่างกันหลายอย่าง เช่น บทเรียนผ่านเว็บ การเรียนการสอนผ่านเว็บ เป็นต้น ในที่นี้จะเรียกว่าบทเรียนผ่านเว็บ(Web-Base Instruction: WBI)
บทเรียนผ่านเว็บเป็นการจัดสภาพการเรียนการสอนที่ได้รับการออกแบบอย่างมีระบบโดยอาศัยทรัพยากรบนเครือข่ายอินเทอร์เน็ตมาเป็นสื่อกลางให้เกิดการเรียนรู้ เพื่อลดปัญหาด้านสถานที่และเวลาในการเรียนการสอน โดยอาจจัดการเรียนการสอนเพียงบางส่วนหรือทั้งหลักสูตรก็ได้
การจัดการเรียนการสอนผ่านเว็บ
ใจทิพย์ ณ สงขลา (2542) ได้ให้คำแนะนำในการดำเนินการเรียนการสอนด้วยบทเรียนผ่านเว็บ ควรพิจารณาองค์ประกอบที่สำคัญดังต่อไปนี้
1. ความพร้อมของเครื่องมือและทักษะการใช้งานเบื้องต้น หากเครื่องมือไม่พร้อมและยังขาดทักษะทางเทคนิคที่จำเป็นในการใช้เครื่องมือหรือโปรแกรม จะเป็นสาเหตุสำคัญที่ก่อให้เกิดความสับสนและสร้างทัศนคติที่ไม่ดีแก่ผู้ใช้บทเรียน
2. การสนับสนุนจากฝ่ายบริหารและผู้ใช้ ซึ่งหมายถึงการสนับสนุนทั้งทางด้านเครื่องมือและนโยบายส่งเสริมการใช้เครือข่ายเวิลด์ไวดืเว็บเพื่อประโยชน์ทางการศึกษา
3. การเปลี่ยนพฤติกรรมผู้เรียนจากการเรียนรู้แบบรับจากครู มาเป็นผู้เรียนที่เรียนรู้วิธีการเรียน มีความกระตือรือร้นและมีทักษะในการเลือกรับข้อมูลอย่างเป็นระบบ
4. บทบาทของผู้สอนในการเรียนการสอนผ่านเว็บ จะต้องมีการเปลี่ยนแปลงไปสู่บทบาทที่เอื้ออำนวยต่อการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
5. การให้ความสำคัญการเรียนการสอนผ่านเว็บมาใช้ในชั้นเรียน เช่น การส่งรายงานและนำเสนอผลงานผ่านเว็บ เป็นต้น
6. ผู้สอนต้องออกแบบการเรียนการสอนและใช้ประโยชน์จากระบบเครือข่ายอย่างสูงสุด ซึ่งต้องพัฒนาให้เข้ากับระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ทั้งนี้เนื้อหาและการเชื่อมโยงต้องปรับปรุงให้ทันสมัยตลอดเวลา และมีการจัดกิจกรรมเพื่อสร้างปฏิสัมพันธ์ให้ผู้เรียนได้พบปะพูดคุยระหว่างผู้เรียนหรือระหว่างผู้เรียนกับผู้สอนผ่านเว็บให้มากที่สุด
การออกแบบบทเรียนผ่านเว็บ
ฮอลล์ (Hall, 1998) ได้กล่าวถึงบทเรียนผ่านเว็บที่ดีจะต้องมีลักษณะดังนี้
1. ต้องใช้งานสะดวกและไม่ยุ่งยากต่อการสืบค้นของผู้เรียน
2. ต้องมีความสอดคล้องและต่อเนื่องกันในแต่ละหน้าที่ของบทเรียน รวมถึงการเชื่อมโยงระหว่างเว็บด้วย
3. ต้องใช้เวลาแสดงผลแต่ละหน้าน้อยที่สุด หลีกเลี่ยงการใช้ภาพขนาดใหญ่
4. ต้องมีส่วนที่ทำหน้าที่ในการจัดระบบในการเข้าสู่บทเรียน และมีส่วนแสดงโครงสร้างเว็บเพื่อให้ผู้เรียนทราบถึงเส้นทาง
5. บทเรียนต้องมีความยืดหยุ่นในการสืบค้น แม้จะมีการแนะนำขั้นตอนของการเรียน แต่ควรเพิ่มความยืดหยุ่นให้ผู้เรียน
6. บทเรียนแต่ละหน้าจอจะต้องไม่ยาว แม้จะสามารถใช้การเบือนไปมาได้ แต่เนื้อหาที่สั้นในหน้าจอพอดีจะทำให้ผู้เรียนมองเห็นครบถ้วน
7. บทเรียนหน้าสุดท้ายไม่ควรสิ้นสุด ณ จุดที่ผู้เรียนเชื่อมโยงไปไหนต่อไม่ได้ อย่างน้อยควรสร้างเส้นทางไปยังจุดเริ่มต้นได้โดยการกดเม้าส์เพียงครั้งเดียว
ประโยชน์การเรียนการสอนผ่านเว็บ
ถนอมพร เลาหจรัสแสง (2544) ได้กล่าวถึงบทเรียนผ่านเว็บมีประโยชน์ต่อการเรียนการสอนหลายประการ ดังนี้
1. บทเรียนผ่านเว็บจะเปิดโอกาสให้ผู้เรียนสามารถเข้าชั้นเรียนได้ในเวลาและสถานที่ที่ผู้เรียนต้องการ
2. บทเรียนผ่านเว็บจะช่วยส่งเสริมความเท่าเทียมกันทางการศึกษา ผู้เรียนสามารถเข้าเรียนร่วมกัน อภิปรายร่วมกันได้อย่างไร้พรมแดน
3. บทเรียนผ่านเว็บจะช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต ผู้ที่ต้องการศึกษาสามารถเข้าไปศึกษาค้นคว้าหาความรู้ศึกษาได้อย่างต่อเนื่องและตลอดเวลา
4. บทเรียนผ่านเว็บ จะช่วยขยายห้องเรียนจากห้องสี่เหลี่ยมไปสู้โลกกว้างแห่งการเรียนรู้ และเปิดโอกาสให้ผู้เรียนสามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูลต่างๆได้อย่างสะดวก
5. บทเรียนผ่านเว็บ จะมีส่วนช่วยสนับสนุนให้เกิดการเรียนรู้ที่กระตือรือร้น ทั้งนี้เนื่องจากเว็บมีคุณลักษณะที่เอื้อให้เกิดการแสดงความคิดเห็นได้อยู่ตลอดเวลา โดยไม่จำเป็นต้องเปิดเผยตัวตน
6. บทเรียนผ่านเว็บ จะช่วยให้เกิดการสร้างปฏิสัมพันธ์ ได้แก่ การเข้าไปพูดคุย พบปะแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน การได้เรียนบทเรียน หรือได้ทำแบบฝึกหัดหรือได้ทำแบบทดสอบที่จัดไว้ให้แก่ผู้เรียน
7. บทเรียนผ่านเว็บ จะช่วยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เข้าถึงผู้เชี่ยวชาญสาขาต่างๆ ทั้งในและนอกสถาบันจากในประเทศและต่างประเทศ โดยผู้เรียนสามารถติดต่อสอบถามปัญหาขอข้อมูลต่างๆที่ต้องการศึกษาหรือแลกเปลี่ยนความคิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญจริงโดยตรง ซึ่งไม่สามารถทำได้ในการเรียนการสอนแบบดั้งเดิม
8. บทเรียนผ่านเว็บ จะช่วยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้มีโอกาสแสดงผลงานของตนไปสู่สายตาผู้อื่นอย่างง่ายดาย ทั้งนี้ไม่ได้จำกัดเฉพาะเพื่อนๆในชั้นเรียน แต่ยังสามารถให้ผู้คนทั่วไปหรืออาจมีผู้คนจากทั่วโลกได้เข้ามาศึกษาด้วยก็ได้
9. บทเรียนผ่านเว็บ จะช่วยเปิดโอกาสให้ผู้สอนสามารถปรับปรุงเนื้อหาหลักสูตรให้ทันสมัยได้อย่างสะดวกสบาย เนื่องจากข้อมูลบนเว็บมีลักษณะเป็นพลวัตร ดังนั้นผู้สอนสามารถอัพเดตเนื้อหาหลักสูตรที่ทันสมัยแก้ผู้เรียนได้ตลอดเวลา เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด
บทสรุป
บทเรียนผ่านเว็บเป็นผลจากการประยุกต์เทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาใช้เพื่อลดอุปสรรคด้านเวลาและสถานที่ และเพิ่มประสิทธิภาพสำหรับการเรียนการสอน โดยอาศัยทรัพยากรบนเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเป็นสื่อในการสื่อสาร สร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียน ผู้สอนและบทเรียน เช่น E-mail, chat, Web-board เป็นต้น ลักษณะของบทเรียนอาจเป็นได้ทั้งรูปแบบประสานเวลาและไม่ประสานเวลา อาจใช้บทเรียนผ่านเว็บเพยีงบางส่วนของรายวิชา หรือใช้ทั้งหมดก็ได้ การออกแบบบทเรียนผ่านเว็บควรประยุกต์ ใช้ทฤษฎีการออกแบบและพัฒนาระบบการสอนเพื่อให้เกิดความสะดวกในการประเมินผลการเรียนการสอนด้วยบทเรียนผ่านเว็บและการนำไปประยุกต์เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อการเรียนการสอนสูงสุดต่อไป
โดย ทวี สระน้ำคำ วารสารนวัตกรรมการเรียนการสอน ปีที่ 4 ฉบับที่ 1 มกราคม – เมษายน 2550
ขอบคุณครับ
มีสาระสุดๆเลยยย^^
มีสาระตลอดเวลา^^
น่ารักเนอะเจ้าของบล็อกนี้
อิอิ
เดี๋ยวนี้ก็มีการนำเอาเทคโนโลยีต่างๆ เข้ามาใช้ในวงการศึกษามากมาย ทำให้สะดวกต่อการเรียนการสอนมากขึ้น บทเรียนผ่านเว็บทำให้เราเรียนรู้ได้โดยไม่ต้องนั่งอยู่ในห้องเรียน
เก่งจังครับ แล้วก็มีประโยชน์มากด้วย
จะแวะมาอ่านบ่อยๆ นะครับ
เป็นกำลังใจให้เสมอ
พี่โอ๋