ตอนที่ ๑ ตอนที่ ๒ ตอนที่ ๓ ตอนที่ ๔ ตอนที่ ๕ ตอนที่ ๖
ตอนที่ ๗ ตอนที่ ๘ ตอนที่ ๙ ตอนที่ ๑๐ ตอนที่ ๑๑ ตอนที่ ๑๒
ตอนที่ ๑๓ ตอนที่ ๑๔ ตอนที่ ๑๕ ตอนที่ ๑๖ ตอนที่ ๑๗ ตอนที่ ๑๘
ผมขอบทความที่มองระบบการศึกษาไทยอย่างครอบคลุมรอบด้าน และเห็นภาพเชิงประวัติศาสตร์ ของ ดร. กฤษณพงศ์ กีรติกร นักวิทยาศาสตร์และนักการศึกษาที่ดีและเก่งที่สุดคนหนึ่งของสังคมไทย เอามาเผยแพร่ต่อดังต่อไปนี้ โดยที่บทความนี้ยาวกว่า ๕๐ หน้า จึงทยอยลงหลายตอน
ขอชักชวนให้ค่อยๆ อ่านอย่างพินิจพิเคราะห์ จะได้ประโยชน์มาก
วิกฤติ กระบวนทัศน์ มโนทัศน์ เพื่อการปฎิรูปการศึกษา
กฤษณพงศ์ กีรติกร
ต่อจากตอนที่ ๑๘
โลกไซเบอร์ - จากมุขปาฐะสู่ข้อมูลอิเลคทรอนิกส์ จากความจริงสู่ความเสมือนจริง
การถ่ายความรู้ข้อมูลเปลี่ยนไปจากสภาพมุขปาฐะ สู่การถ่ายทอดผ่านการเขียนและการทำหนังสือที่มีอายุเกือบพันปี ในจีนและเอเซียใต้และเอเซียกลางหลายส่วน เกิดการสร้างหนังสือจำนวนมากโดยการใช้บล๊อกไม้ ในยุโรปเกิดระบบการพิมพ์โดย Gutenberg นอกจากหนังสือมีวัฒนธรรมเผยแพร่ความรู้วิชาการระหว่างนักวิชาการผ่านวารสารวิชาการที่มีอายุกว่าสามร้อยปี ห้องสมุดเป็นแหล่งค้นคว้าความรู้ จนปัจจุบันกลไกสำคัญเป็นการหาข้อมูลผ่านอินเทอร์เนต ได้ข้อมูลในรูปอิเลคทรอนิกส์ พฤติกรรมการหาความรู้เปลี่ยนไป จากการที่ผู้หาข้อมูลต้องมีวิจารณญานและพลังคัดสรร (selective) สูง เลือกหาข้อมูลเพียงพอกับความต้องการ (as needed) สังเคราะห์ความรู้และเกิดปัญญาจากข้อมูลจำนวนจำกัดและที่สำคัญ เปลี่ยนมาใช้ search engine สำเร็จรูป ตักตวงเก็บเกี่ยวข้อมูลมากเกินความต้องการ และถูกท่วมท้นด้วยข้อมูลมากมาย เป็นอาการสำลักข้อมูล จนยากจะย่อยและสังเคราะห์ให้เกิดความรู้
มนุษย์ต้องการอาหารกาย อาหารใจ อาหารจิต แม้ท้องจะว่างหรือเต็ม ใจและจิตก็ต้องการเติมให้เต็ม ในชีวิตของคน การเห็น (seeing) การดู (watching) การได้ยิน (hearing) และการฟัง (listening) สร้างให้เกิดอารมณ์สุขทุกข์ รวมทั้งจินตนาการและสุนทรียะ มนุษย์สมัยก่อนอาศัยการเห็นการดูการได้ยินและการฟังจากเรื่องในโลกจริงเป็นหลัก มนุษย์ใช้ชีวิตและใช้เวลาในโลกแห่งความจริง มนุษย์ในอดีตแยกแยะได้ระหว่างสิ่งที่ปรากฏ ความจริง และสัจจะ แยกได้ระหว่างโลกจริงและโลกจินตนาการ ปัจจุบันเทคโนโลยีสารสนเทศทำให้ความเหนือจริงหรือความเสมือนจริง (surrealistic) เป็นเหมือนความจริง มนุษย์จึงอยู่ในโลกเสมือนจริงมากขึ้น ใช้เวลาและความคิดในโลกความเสมือนจริง จนหลายคนอยู่ในสภาวะหลอน (hallucinating) เป็นสิ่งที่ควรศึกษาต่อไปถึงมนุษย์ใหม่ที่เติบโตมาในโลกเสมือนจริงนี้
บทความชุดนี้เป็น master piece ด้านให้ความลุ่มลึกในการทำความเข้าใจระบบการศึกษาไทย ต้องอ่านอย่างพินิจพิเคราะห์จึงจะได้รับประโยชน์เต็มที่
วิจารณ์ พานิช
๒๖ พ.ค. ๕๒
