ได้อะไร?จากพื้นที่บางปลาม้า (วิจัยวิสาหกิจชุมชน1)


ไปพื้นที่ครั้งแรก ก็ต้องทักทายทำความรู้จักกับชุมชน เพื่อให้เกิดความคุ้นเคยก่อนที่จะร่วมมือกันทำงานจริง ๆ จัง ๆ ไม่ต้องรีบร้อนมากนัก.

   "กระบวนการวิจัย" เป็นวิธีการพัฒนาเจ้าหน้าที่ให้ทำงานและสรุปผลที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติโดยใช้แนวคิดเชิงเหตุและผลที่นำเอาข้อเท็จจริงมาวิเคราะห์ผลการดำเนินงานที่เริ่มตั้งแต่การตั้งประเด็นปัญหา  การหาวิธีการแก้ไข  และการสรุปคำตอบที่เกิดขึ้น ซึ่งถ้า เจ้าหน้าที่คิดอย่างเป็นกระบวนการก็จะทำให้ผลงานที่เกิดขึ้นเป็นระบบ โดยเฉพาะการจัดเก็บและบันทึกผลของการดำเนินการในแต่ละเรื่อง/ในแต่ละขั้นตอนอย่างเป็นลำดับก็จะทำให้เกิดหลักฐานของการทำงานที่สามารถอ้างอิงได้และเผยแพร่ได้  ซึ่งในความ
เป็นจริงของการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ที่เกิดขึ้นนั้นถึงแม้จะมีความหลากหลายของหน้าที่และงานที่ทำแต่เจ้าหน้าที่ก็มิได้ละเลยหน้าที่และภารกิจที่มีต่อเกษตรกร เจ้าหน้าที่ยังไปมาหาสู่กลุ่มอาชีพการเกษตร  มีแนวทางและวิธีการทำงานเพื่อเชื่อมโยงกับกลุ่ม  และมีการทำงานร่วมกับกลุ่มอย่างต่อเนื่อง  ตลอดจนมีการประเมินผลงานของกลุ่ม 

   จากเหตุการณ์ดังกล่าวทำให้เห็นถึงความสัมพันธ์ ของเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรที่มีอยู่กับเกษตรกร  ความร่วมมือระหว่างภาครัฐกับเกษตรกรและชุมชน  และวิธีการทำงานส่งเสริมการเกษตรของเจ้าหน้าที่กับกลุ่มอาชีพการเกษตร/ชุมชนเกษตร  แต่ผลงานที่เกิดขึ้นจะเห็นได้ว่า  เจ้าหน้าที่สรุปผลการดำเนินกิจกรรมของตนเองได้ค่อนข้างน้อย  เจ้าหน้าที่ต้องค้นหาวิธีการ/ทางออกในการทำงานด้วยตนเองเป็นหลัก  การเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนเองเป็นไปตามสภาพของหน่วยงานและงานที่รับผิดชอบ  เจ้าหน้าที่กำหนดประเด็นเพื่อพัฒนา/ส่งเสริมอาชีพด้วยตนเองเป็นหลัก  และเจ้าหน้าที่เรียนรู้เพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้าให้กับงานของตนเองเป็นส่วนใหญ่  จึงส่งผลให้การมีส่วนร่วมของเกษตรกรเพื่อกำหนดเป้าหมายและทิศทางของตนเองเกิดขึ้นได้ค่อนข้างน้อย  การเรียนรู้ของเกษตรกรเพื่อแก้ปัญหาได้ด้วยตนเองมีค่อนข้างต่ำ  และการเรียนรู้ความเคลื่อนไหวของเหตุการณ์ภายนอกมีค่อนข้างจำกัด โดยเฉพาะความเปลี่ยนแปลงของข้อมูลข่าวสาร
และความรู้ที่เกี่ยวข้องกับอาชีพของตนเอง ได้แก่  ราคาสินค้า/ผลิตภัณฑ์  การค้นหาตลาด/แหล่งจำหน่าย  แหล่งวัตถุดิบ  รูปลักษณ์ของสินค้า/ผลิตภัณฑ์ ความพึงพอใจของผู้ซื้อ  ความรู้/เทคโนโลยี  และอื่น ๆ  ซึ่งสิ่งดังกล่าวได้มีวิธีการปฏิบัติที่ได้ผลก็คือ  การเชื่อมโยงเครือข่ายวัตถุดิบ  การสำรวจความต้องการของตลาด  การจัดรายการเพื่อสร้างตลาดผลิตภัณฑ์  การค้นหาเทคโนโลยีเพื่อปรับเปลี่ยน/ปรับปรุง/ขยายผลิตภัณฑ์  การประเมินคุณภาพของสินค้า/ผลิตภัณฑ์  และอื่น ๆ  ที่ได้มาจากการไปศึกษาดูงาน  การเข้ารับฝึกอบรม  การค้นหาภูมิปัญญาท้องถิ่น  การเรียนรู้จากผู้รู้  การติดตามข้อมูลข่าวสารจากสื่อมวลชน  และอื่น ๆ

   การพัฒนางานส่งเสริมการเกษตรจึงอยู่ที่ว่า "เจ้าหน้าที่จะทำอย่างไรให้กลุ่มอาชีพได้รู้จักตนเอง"  โดยเฉพาะได้เรียนรู้เพื่อช่วยเหลือตนเองในอาชีพเสริมทางการเกษตรของ "วิสาหกิจชุมชนกลุ่มโครงการเศรษฐกิจชุมชน หมู่ที่ 4  ตำบลกฤษณา  อำเภอบางปลาม้า  จังหวัดสุพรรณบุรี"  ที่มีวัตถุดิบหลักก็คือ
ผักตบชวา  โดยนำมาผลิตเป็นสินค้าหลักก็คือ  ถักเปีย  โดยกลุ่มทำหน้าที่รวบรวมผักตบชวา และนำมาแปรรูปเป็น "เปีย" เพื่อส่งจำหน่ายให้โรงงานเพียงแหล่งเดียวจึงทำให้เกิดการผูกขาด/ติดยึดกับตลาดเพียง 1 แห่งเท่านั้น  จึงทำให้เกิดปัญหา ได้แก่  ขาดแคลนตลาดเพื่อจำหน่าย  เทคโนโลยีในการจัดการกับวัตุดิบ  และคุณภาพของผลิตภัณฑ์ที่กลุ่มจะสร้างขึ้นมาใหม่  สิ่งเหล่านี้จึงเป็นปัญหาในการประกอบอาชีพการเกษตรเพื่อเสริมรายได้ของเกษตรกรที่นอกเหนือจากการทำนาที่เป็นอาชีพหลัก

   ดังนั้น บทบาทเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรก็คือ  ชวนให้กลุ่มมาร่วมกันวิเคราะห์ตนเอง  มาร่วมกันหาทางออกให้กับตนเอง  มาร่วมกันทดลองปฏิบัติกิจกรรม  และมาร่วมกันสรุปบทเรียนที่เกิดขึ้นเพื่อการดำรงอยู่ของตนเองภายใต้การรวมกลุ่ม  ส่วนคำตอบในเรื่องการหาตลาดจำหน่ายสินค้า/ผลิตภัณฑ์  เรื่องคุณภาพของสินค้าที่จะเพิ่ม/ผลิตขึ้นมาใหม่ (เช่น  ดอกไม้จันทร์  ตะกร้า  ลูกบอล และอื่น ๆ)  เรื่องความรู้เพื่อนำมาพัฒนาสินค้า/ผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ  และเรื่องการสำรวจความต้องการของตลาด นั้น เจ้าหน้าที่จะทำหน้าที่ส่งเสริม/การจัดกระบวนการเพื่อให้เกษตรกรเรียนรู้  และการค้นหาวิธีการทำงานเพื่อดูแลกลุ่มอาชีพให้กลุ่มจัดการได้ด้วยตนเอง

   ข้อสรุปที่เกิดขึ้นจึงทำให้เกิดโจทย์ในการทำงานส่งเสริมการเกษตร ก็คือ 

     1) เจ้าหน้าที่จะมี วิธีการพัฒนาการเรียนรู้ให้กับวิสาหกิจชุมชนกลุ่มโครงการเศรษฐกิจชุมชน หมู่ที่ 4  ตำบลกฤษณา  อำเภอบางปลาม้า  จังหวัดสุพรรณบุรี" ในแต่ละเรื่องดังกล่าวข้างต้นได้อย่างไร

     2) สำนักงานเกษตรอำเภอบางปลาม้า จะมีแนวทางการส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนให้สามารถช่วยเหลือตนเองได้อย่างไร? ได้แก่  กลยุทธ์ในการทำงานกับกลุ่ม 

   สิ่งดังกล่าวก็ได้มีการวางกระบวนการปฏิบัติงาน ได้แก่  1) ศึกษาสภาพความเป็นมาและปัญหาของกลุ่ม  2)  วิเคราะห์เพื่อสรุปความต้องการของกลุ่ม  3)  จัดทำแผนส่งเสริมและพัฒนากลุ่ม  4)  ดำเนินกิจกรรมเพื่อสนับสนุนกลุ่ม  5) ประเมินกลุ่ม (จัดเก็บข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูล) และ 6) สรุปผลการดำเนินงาน

   ข้อสรุปที่เกิดขึ้นกับกลุ่ม ก็คือ

     1)  กลุ่มได้ทบทวนและตรวจสอบตนเอง ได้แก่ ความเป็นมาและพัฒนาการของกลุ่ม (เช่น กิจกรรมที่กลุ่มทำมีอะไรบ้าง  ความรู้ที่นำมาใช้  เงินทุน  บทบาทหน้าที่  กฎระเบียบ  ตลาด  และอื่น ๆ)

     2)  กลุ่มได้บอกเล่าแลกเปลี่ยนปัญหาของกลุ่มที่เกิดขึ้นนั้นมีอะไรบ้าง ได้แก่  เรื่องตลาดที่รับซื้อสินค้า/ ผลิตภัณฑ์น้อยลง  เรื่องเงินทุนที่ไปจมอยู่กับโรงงาน เพราะส่งสินค้า/ ผลิตภัณฑ์แล้วค่อยจ่ายเงินทีหลัง  เรื่องการทดลองทำสินค้า/ ผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ แต่คุณภาพยังไม่ค่อยดีและไม่รู้จะขายที่ไหน และอื่น ๆ

   

หมายเลขบันทึก: 247989เขียนเมื่อ 12 มีนาคม 2009 16:43 น. ()แก้ไขเมื่อ 19 พฤษภาคม 2012 09:01 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกันจำนวนที่อ่านจำนวนที่อ่าน:


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี