มันพยายามว่าย มีเพียงส่วนหัวเท่านั้นที่ส่ายดุกดิก ส่วนหางถูกตัดจนด้วน

     วันนี้ผมนัดกับลูกสาวจะไปสวนตอนเย็น ผมจะซื้อปลาดุกไปปล่อยที่สระในสวนด้วย ที่ผมชอบปล่อยปลาดุก เพราะตอนเด็กๆ บ้านผมอยู่ใกล้นาข้าว หน้าน้ำปลาในนาเยอะเราก็ไปปักเบ็ด พอหนุ่มเป็นครู ตอนเย็นเลิกงานบางวันก็ไปปักเบ็ดตามลำธารใกล้หมู่บ้าน กลางคืนมีบ่อยครั้งที่ไปส่องปลา และปลาที่จับได้ส่วนใหญ่ก็เป็นปลาดุก ปลาหมอ ปลาช่อน ตอนนี้กลัวบาปเลยต้องซื้อปลามาปล่อยบ่อยๆ

      พูดถึงปลาดุก เมื่อปี 2520 ผมเป็นครูใหญ่โรงเรียนแห่งหนึ่งที่อำเภอบุณฑริก อุบลราชธานี พักอยู่บ้านพักครูกับครูหนุ่มอีกสองคน เย็นวันหนึ่งในฤดูน้ำหลาก ชาวบ้านใจดีได้นำปลาดุกมาให้เราหลายตัว ครูประยุทธ์พ่อครัวประจำบ้านพัก จัดการทำลาบและแกงปลาดุก โดยมีผมเป็นลูกมือ ส่วนครูธวัชชัยครูหนุ่มอีกคนรายนั้นไม่ฆ่าสัตว์ หากมีการฆ่าเกิดขึ้นแกจะต้องอยู่ห่างๆ ไปตักน้ำบ้้าง รดผักบ้าง (ถึงจะหนุ่มแต่เราก็ขยันปลูกผักกิน) 

       "พี่..ปลาดุกนี่มันทนนะ" ครูประยุทธ์พูดกับผม

        "ผมจะตัดหางมันปล่อยในถัง พอตอนเช้ามันก็ยังไม่ตาย"

         พูดยังไม่ทันจบดีครูประยุทธ์ก็ใช้มีดคม ตัดหางปลาดุกตัวหนึ่งปล่อยลงในถัง แล้วโยนส่วนหางที่ตัดออกลงหม้อแกงที่กำลังเดือด ผมก้มลงดูปลาดุกตัวที่ตัดหาง มันพยายามว่ายแต่มีเพียงส่วนหัวเท่านั้นที่ส่ายดุกดิก ส่วนหางที่ต่ำจากตูดปลาถูกตัด ช่างโหดจริงๆ

       ครูประยุทธ์ทำลาบปลาดุกอย่างง่ายๆ แต่อร่อยมาก แกทุบหัวแล้วล้างให้สะอาด เอาย่างไฟกลางพอสุก แล้วแกะเอาแต่เนื้อปลา แล้วใช้ข่าอ่อนล้างให้สะอาด สับข่าผสมกับเนื้อปลาดุกย่าง จนละเอียดเข้ากันดีใส่ชามหรือหม้อเล็กๆ ไว้ก่อน หั่นหอมแดงสองหัวเตรียมไว้ คั่วข้าวสารเหนียวหนึ่งกำมือพอเหลืองเกือบดำ ตำให้แหลก แล้วคั่วพริกแห้งตำให้ละเอียด

       พอเตรียมของครบก็เริ่มปรุง ขั้นแรกเอาข้าวคั่วโรยบนปลาดุกสับ โรยบางๆ พอทั่วก็พอ แล้วใส่พริกคั่วตามใจชอบ (ระวังเผ็ดเกินไปจะไม่อร่อย) ใส่หอมแดงหั่นฝอย ใช้ทัพพีคนให้เข้ากัน แล้วใส่น้ำปลาร้า หากไม่ชอบก็ใส่น้ำปลา ตอนนี้จะหอมข่า ข้าวคั่ว หอมปลาดุกย่าง ชิมดูอร่อยแน่ งานนี้ห้ามมะนาว หรือของเปรี้ยวทุกอย่าง

        เย็นนั้นเราล้อมวงกินลาบปลาดุกและแกงปลาดุกด้วยความเอร็ดอร่อย โดยมีผักกระถินที่ครูธวัชชัยเก็บมาเป็นของเคียง หลังจากอิ่ม ครูประยุทธ์ก็คว้ามอเตอร์ไซค์ ขับออกจากบ้านพักโดยมีเป้าหมายที่หมู่บ้านห่างออกไปสิบกิโลเมตร แกไปตามคำเรียกร้องของหัวใจ  ส่วนผมนั่งฟังวิทยุทรานซิสเตอร์และอ่านหนังสืออ่านเล่น ครูธวัชชัยเอาถ้วยจานไปล้้าง แล้วกลับเข้าห้องอ่านหนังสือเตรียมสอบเข้าเรียนปริญญาตรี เพื่อสานฝันของตัวเอง

        "พี่..ตื่นๆ มาดูปลาดุกตัวนั้น มันยังไม่ตาย" ครูประยุทธ์กลับมาถึงบ้านพักแต่เช้า ตะโกนเรียกผม โธ่..เอ๋ย...ผมยิ่งสงสารมัน ยังจะเรียกผมไปดูอีก