ก่อนนิกะห์ มุสลิมทุกคนใน 5 จชต. ต้องอบรมเพื่อเตรียมความพร้อมก่อนสมรส

การสมรส  เป็นการอยู่ร่วมกันของชายและหญิง โดยทั่วไปเมื่อชายและหญิงพร้อมก็จะแต่งงาน   ใน  5  จังหวัดชายแดนภาคใต้   ได้มีการอบรมเยาวชนมุสลิมก่อนที่จะแต่งงาน หรือที่เรียกกันว่า นิกะห์  เป็นการให้ความรู้เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมก่อนสมรส (ก่อนนิกะห์)  คู่สมรสใดที่ไม่มีใบรับรองว่าได้ผ่านการอบรมมาแล้ว  อิหม่ามจะไม่ทำการนิกะห์ให้   บางแห่งนิกะห์ให้แต่จะปรับ  2,000 บาท เมื่ออบรมแล้วจะคืนให้  1,500 บาท  ส่วนที่เหลือ  500  บาทจะบริจาคให้มัสยิด

การให้ความรู้แก่เยาวชนมุสลิมก่อนนิกะห์ ใน 5 จชต. ยังมีความแตกต่างกัน  จังหวัดยะลา  ปัตตานี  นราธิวาส ดำเนินงานมาก่อน  6-7  ปีแล้ว  ส่วนสงขลาและสตูล  เพิ่งดำเนินงานในช่วงปีสองปีที่ผ่านมา  

คณะกรรมการอิสลามบอกว่า ได้เป็นข้อตกลงร่วมกันทั้ง  5  จังหวัดแล้วว่าต่อไปนี้หากไม่มีใบรับรองการอบรมจะไม่นิกะห์ให้ เนื่องจาก มีคู่สมรสจากยะลา  ปัตตานี  นราธิวาส ที่ไม่ผ่านการอบรมแอบไปนิกะห์ที่สงขลากับสตูลแทน

  ผู้ที่ให้ความรู้ได้แก่โต๊ะอิหม่าม  ดาโต๊ะยุติธรรม ให้ความรู้ทางด้านศาสนา  ส่วนด้านสุขภาพผู้ให้ความรู้ได้แก่บุคลากรด้านสาธารณสุข ซึ่งวิธีการจะมีทั้งคล้ายคลึงและแตกต่างกัน

ศูนย์อนามัยที่  12  ยะลา จึงได้จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ การเตรียมความพร้อมก่อนสมรสให้สอดคล้องกับวิถีมุสลิม 5 จังหวัดชายแดนใต้  โดยได้บูรณาการเนื้อหาทั้งทางด้านศาสนา และทางด้านสาธารณสุขของทั้ง  5  จังหวัดเข้าด้วยก้น  เพื่อจะได้มีแนวทางหลักไปในทางเดียวกัน โดยเฉพาะในเรื่องของสุขภาพ ที่จะโยงใยไปถึงความพร้อมในการเป็นพ่อแม่ เนื่องจากปัญหาหลักในขณะนี้ได้แก่การตายของมารดาและทารก  จึงต้องมีการดำเนินงานเชิงรุก ในกลุ่มก่อนสมรส  ให้มีบุตรเมื่อพร้อม มีสโลแกนในการทำงานว่าหญิงตั้งครรภ์ในชุมชน ต้อง ฝากครรภ์เร็ว  ฝากครรภ์ครบและคลอดที่สถานบริการสาธารณสุข เพื่อลูกเกิดรอด แม่ปลอดภัย   

 

วิทยากร  และผู้เข้าประชุม

 

ทีมดำเนินงานจากศูนย์อนามัยที่ 12  ยะลา

 

ผู้เข้าประชุมมาจากหลายหน่วยงาน ทั้งจากคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด 5 จังหวัด  ซึ่งเป็นหน่วยงานที่สำคัญที่สุดและจากหน่วยงานอื่น ๆ  ทั้งภาครัฐและเอกชน   แต่ละจังหวัดได้พูดถึงการอบรมก่อนนิกะห์ สรุปได้ดังนี้

1.          การอบรมเยาวชนก่อนนิกะห์  เกิดขึ้นเนื่องจากคณะกรรมการอิสลามพบว่า การหย่าร้างในกลุ่มนี้สูงมาก  เนื่องจากขาดความพร้อมทั้งชายและหญิง               

2.          การอบรม ส่วนใหญ่อบรมเดือนละ  2  ครั้ง  แยกกลุ่มหญิงและชายกลุ่มละครั้ง  อบรมครั้งละ 1  วัน  ช่วงเช้าเป็นเรื่องของศาสนา  ช่วงบ่ายเป็นเรื่องของสุขภาพ  ค่าอบรมคนละ  100-200  บาท  เป็นค่าเอกสาร ค่าอาหาร ค่าตอบแทนวิทยากร

จังหวัดสงขลา จะจัดอบรม  2  วัน  เนื่องจากเห็นว่าวันเดียวจะไม่สามารถสร้างจิตสำนึกในเรื่องของความรับผิดชอบต่อครอบครัว  ต่อสังคมได้ โดยจะให้พักค้างคืนที่มัสยิด  จะเริ่มดำเนินการรุ่นแรกสำหรับกลุ่มผู้ชายในวันที่  28  กุมภาพันธ์นี้

3.          ผลการประเมินการอบรมที่ผ่านมา  พบว่าเป็นที่ชื่นชอบของเยาวชนมากเพราะได้รับความรู้ทั้งด้านศาสนาและสุขภาพ  ผู้ปกครองก็พอใจ

 

 

สรุปข้อคิดเห็นในการดำเนินงานของผู้เข้าประชุม

1.          เยาวชนที่ผ่านการอบรมแล้ว   หากยังไม่แต่งงาน (ผู้เข้าอบรม บางคนอาจจะยังไม่มีแผนแต่งงาน  ยังไม่มีคู่รัก)  ควรกำหนดระยะเวลาหรือไม่ว่า พ้นกำหนดการอบรมไปกี่ปี   เมื่อจะแต่งงานต้องมารับการอบรมใหม่

2.          ไม่มีข้อมูลว่าคู่สมรสที่ผ่านการอบรมก่อนนิกะห์มีการหย่าร้างน้อยลงหรือไม่  น่าจะมีการจดบันทึกเพื่อเก็บเป็นสถิติใช้อ้างอิงต่อไป 

3.          การให้คำปรึกษาก่อนสมรส  ควรทำก่อนแต่งงาน 8 เดือน เพราะจะได้ตรวจร่างกาย  ตรวจเลือดก่อน และรับวัคซีน  เช่น  หัดเยอรมัน  เพื่อความปลอดภัยของลูก

4.          ควรนำหลักสูตรการเตรียมความพร้อมก่อนสมรสเข้าเป็นเป็นหลักสูตรในการเรียนสำหรับนักเรียน ม.3 และ ม.6 

 

 

ในส่วนของเนื้อหาด้านศาสนาและด้านสุขภาพที่จะใช้เป็นคู่มืในการอบรมนั้น ได้นำเนื้อหาในการอบรมของทั้ง 5  จังหวัดมาบูรณาการ  แบ่งเป็น 2 ภาค

ภาคที่  1  การเตรียมความพร้อมก่อนสมรสตามวิถีมุสลิม  เนื้อหาประกอบด้วย

-      การเลือกคู่ครอง

-      บทบัญญัติการหมั้น

-      มะฮัร

-      หลักการสมรสและขั้นตอนการสมรส

-      สิทธิและบทบาทหน้าที่ของสามี ภรรยา

-      การมีเพศสัมพันธ์ในอิสลาม

-      การหย่า (อิดะห์)

-      การอาบน้ำวายิบ

-      เลือดประจำเดือน-น้ำคาวปลา

-      การคืนดี

ภาค  2  อนามัยแม่และเด็ก  เนื้อหาหลัก ๆ  ประกอบด้วย

-      สุขภาพอนามัยแม่และเด็ก

-      การเตรียมความพร้อมก่อนสมรส-เตรียมตัวก่อนตั้งครรภ์

-      การดูแลสุขภาพขณะตั้งครรภ์

-      การดูแลสุขภาพขณะคลอด

-      การดูแลสุขภาพในระยะหลังคลอด

-      วิธีเลี้ยงลูกให้เก่ง  ดี  มีความสุข

ได้มีการพูดคุยและหาข้อตกลงในการจัดทำคู่มือให้เป็นที่ยอมรับของทั้ง  5  จังหวัด  ส่วนที่ปรับปรุงแก้ไขก็จะส่งให้คณะกรรมการอิสลามทั้ง  5 จังหวัดได้พิจารณาอีกครั้ง

การประชุมครั้งนี้เป็นครั้งที่  1   เมื่อปรับปรุงแก้ไขเนื้อหาสาระขององค์ความรู้ที่จะให้แก่ผู้ที่จะนิกะห์แล้วจะมีการประชุมครั้งที่  2  เพื่อนำเสนอให้อิหม่ามทั้ง  5  จังหวัดทราบ  กำหนดไว้ในวันที่  30-31  มีนาคม  52    

ส