นวัตกรรมหลักสูตร

หลักสูตรท้องถิ่น  เรื่อง  ขนมลา

 

ข้อมูลพื้นฐาน

                ผู้จัดทำหลักสูตรได้สำรวจข้อมูลพื้นฐาน  ชุมชนบ้านศรีสมบูรณ์   บ้านหอยราก 

อำเภอปากพนัง  จังหวัดนครศรีธรรมราช   โดยวิธีการสัมภาษณ์และสังเกต   ได้ข้อสรุปดังนี้

1. ข้อมูลทางด้านภูมิประเทศ

                ชุมชนบ้านศรีสมบูรณ์เป็นชุมชนที่มีประชาชนอยู่กันหนาแน่น   ซึ่งอยู่ในเขตเทศบาลเมืองปากพนังฝั่งตะวันตกเป็นชุมชนที่ผลิตขนมลาตลอดทั้งปี

2.  ข้อมูลทาด้นเศรษฐกิจ

                ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำขนมลา   ซึ่งเป็นภูมิปัญญาของคนในชุมชน   ยังช่วยส่งเสริมรายได้ให้แก่คนในท้องถิ่นและคนภายนอกได้รู้จักขนมลามากขึ้นและขนมลาเป็นขนมที่ใช้ในการจัดหมรับในช่วงเทศกาลเดือนสิบ   ขนมลานี้เป็นสินค้าโอท็อปหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ของอำเภอปากพนัง   จังหวัดนครศรีธรรมราช   ที่สามารถสร้างรายได้ให้แก่ชุมชนและหมู่บ้านใกล้เคียง

3.   ข้อมูลทางความต้องการ

                ประชาชนในชุมชนบ้านศรีสมบูรณ์มีรายได้น้อยเพราะคนที่หารายได้เป็นหลักให้กับครอบครัว  คือ  ผู้ชาย  ซึ่งเป็นหัวหน้าครอบครัวส่วนมากมีอาชีพประมงต้องออกเรือไปหาปลาหลาย ๆ วัน  ทำให้รายได้ไม่พอกับรายจ่ายซึ่งเป็นต้นเหตุได้ผลิตขนมลาขึ้น  เพราะความเชื่อแต่โบราณ   เมื่อขนมลาเป็นหัวใจสำคัญอันดับหนึ่ง   สำหรับประเพณีบุญสารทเดือนสอบ  เพราะเป็นสัญลักษณ์ใช้แทนแพรพรรณเครื่องนุ่ง   และเป็นขนมที่ขาดไม่ได้ในการจัดหมรับ  

งานบุญเดือนสิบ   ด้วยความเชื่อของคนรุ่นหลังที่ว่าหลังจากปู่  ย่า  ตา  ยาย  ญาติพี่น้องได้ถึง

แก่กรรม  ล่วงลับไปแล้วและไปอยู่อีกภพหนึ่ง  ซึ่งจะไม่มีเสื้อผ้าใช้หรือใช้ไม่เพียงพอจึงได้จัดหาสิ่งของใช้แทนเสื้อผ้านำไปอุทิศส่วนกุศลส่งบุรพชนเหล่านั้น   นับเป็นความเชื่อที่ละเอียดอ่อนน่ายกย่องสรรเสริญ   ชาวจังหวัดนครศรีธรรมราชยิ่งนัก   แม้ว่าความเชื่อเหล่านี้จะมีมานานแล้วก็ตาม   แต่ปัจจุบันก็มิได้เสื่อมสูญไปจากจิตใจของชาวนครศรีธรรมราช   และยังคงเป็นความเชื่อที่ดีงามที่ต้องถ่ายทอดไปยังคนรุ่นหลังต่อไปเรื่อย ๆ

 

 

 

 

 

 

 

หลักการ

                เป็นหลักสูตรที่ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น  คือ  การผลิตขนมลาซึ่งเป็นขนมที่ใช้สำหรับประเพณีบุญสารทเดือนสิบ   เพราะเป็นสัญลักษณ์ใช้แทนแพรพรรณเครื่องนุ่ง  และเป็นขนมที่ขาดไม่ได้ในการจัดหมรับ  งานบุญสารทเดือนสิบด้วยความเชื่อ

 

จุดมุ่งหมาย

1.       เพื่อให้ครอบครัวมีรายได้เพิ่มขึ้น

2.       เพื่อแก้ปัญหารายได้ที่ไม่พอกับรายจ่าย

3.       เพราะเป็นผลิตภัณฑ์ที่สร้างชื่อเสียงให้แก่คนในท้องถิ่น

4.       เป็นการโฆษณาสินค้าให้เป็นที่ยอมรับอย่างแพร่หลาย

5.       ต้องการศึกษาที่มาและขั้นตอนของการทำขนมลา

6.       ช่วยส่งเสริมให้ผู้ที่ต้องการประกอบอาชีพที่มีแนวทางในการประกอบอาชีพ

7.       ต้องการสืบทอดภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ

 

โครงสร้างหลักสูตร

 

เรื่องที่	หัวเรื่อง	เวลารวม	เวลา (ชั่วโมง)
			ทฤษฎี	ปฏิบัติ
1.     2.   4.	ประวัติขนมลา -          เครื่องปรุงขนมลา -          อุปกรณ์ในการทำขนมลา ขั้นตอนการทำขนมลา     -      ประโยชน์ของขนมลา วิธีเลือกซื้อขนมลาและการบรรจุผลิตภัณฑ์	5     5   2	3     3   1	2     2   1
	รวม	12

 

 

 

 

 

 

เรื่องที่  1

ประวัติขนมลา  อุปกรณ์และเครื่องปรุงในการทำขนมลา

 

จุดประสงค์

1.       นักเรียนมีความรู้และเข้าใจเกี่ยวกับประวัติขนมลา

2.       นักเรียนรู้และเข้าใจเกี่ยวกับอุปกรณ์  เครื่องปรุง  ในการทำขนมลาได้

 

ขอบเขตเนื้อหา

1.       ประวัติขนมลา  และรูปแบบขนมลา

2.       อุปกรณ์และเครื่องปรุงในการทำขนมลา

 

กิจกรรมการเรียนการสอน

1.       ครูและนักเรียนสนทนาเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของขนมลา  อุปกรณ์และเครื่องปรุงในการทำขนมลา

2.       ให้นักเรียนบอกลักษณะ  รูปแบบ  ขนมลาที่นักเรียนเคยเห็น  และบอกรสชาติของ

ขนมลาที่นักเรียนเคยทาน

3.       ครูสนทนากับนักเรียนแหล่งผลิตขนมลา

4.       แบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่ม ๆ ละ 4 – 5 คน ศึกษาใบงานที่ 1  และนำเสนอหน้า

ชั้นเรียนทีละกลุ่ม

5.       ครูและนักเรียนสรุป

 

สื่อการเรียน

1.       ใบความรู้ประวัติขนมลา  อุปกรณ์และเครื่องปรุงขนมลาและขั้นตอนการทำขนมลา

2.       วิทยากรในชุมชน

3.       แบบทดสอบ

 

 

 

 

 

 

การประเมิน

1.       การสังเกต

-          การตอบคำถาม

-          การอภิปรายกลุ่ม

2.       ตรวจงาน

3.       แบบทดสอบ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ใบความรู้ที่  1

 

ประวัติขนมลา

                ขนมลาเกิดขึ้นเมื่อใด  ใครเป็นคนคิดทำขึ้นครั้งแรกไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด   ทราบแต่ว่าชาวปากพนังรู้จักทำขนมลา   ขึ้นใช้ในงานประเพณีสารทเดือนสิบของจังหวัดนครศรีธรรมราชพร้อมกับการก่อตั้งอาณาจักรตามพรลิงค์งานประเพณีสารทเดือนสิบของจังหวัดนครศรีธรรมราชจะต้องจัด  “ หมรับ”  ไปทำบุญที่วัดในแรม 15  ค่ำเดือนสิบ  ซึ่งเป็น  “วันสารท”  หัวใจสำคัญของหมรับ  ในพิธีสารทเดือนสิบจะต้องมีขนมลา  5  อย่าง  คือ

1.       ขนมลา  เป็นสัญลักษณ์แทนแพรพรรณเครื่องนุ่งห่ม

2.       ขนมพอง  เป็นสัญลักษณ์แทนแพรสำหรับบุรพชนใช้ล่องข้ามห้วงมหรรณพ

3.       ขนมกง (ขนมไข่ปลา)  เป็นสัญลักษณ์แทนเครื่องประดับ

4.       ขนมดีซำ  เป็นสัญลักษณ์แทนเงินเบี้ยสำหรับใช้สอย

5.       ขนมบ้า  เป็นสัญลักษณ์แทนลูกเงินสะบ้าสำหรับบุรพชน  จะได้ใช้เล่นสะบ้าในสงกรานต์

ชื่อของ  “ขนมลา”  อาจไม่ค่อยคุ้นหูคุ้นตากับบุคคลทั่วไปมากนัก  เนื่องจากแปลกทั้งชื่อและรูปแบบ  เพราะเป็นขนมพื้นบ้านของท้องถิ่นอาจจะรู้จักเพียงภาคใต้  โดยเฉพาะจังหวัดนครศรีธรรมราช  แหล่งที่ทำขนมลากันมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน  ซึ่งเป็นแหล่งที่มีชื่อเสียงรสชาติอร่อยสุด  ปัจจุบันนี้ทำเพียงแห่งเดียวก็คือ  ชุมชนบ้านศรีสมบูรณ์

 

ความเชื่อแต่โบราณ

                เมื่อขนมลาเป็นหัวใจสำคัญอันดับหนึ่ง  สำหรับประเพณีบุญสารทเดือนสิบ   เพราะเป็นสัญลักษณ์ใช้แทนแพรพรรณเครื่องนุ่ง   และเป็นขนมที่ขาดไม่ได้ในการจัดหมรับ  

งานบุญเดือนสิบ   ด้วยความเชื่อของคนรุ่นหลังที่ว่าหลังจากปู่  ย่า  ตา  ยาย  ญาติพี่น้องได้ถึง

แก่กรรม  ล่วงลับไปแล้วและไปอยู่อีกภพหนึ่ง  ซึ่งจะไม่มีเสื้อผ้าใช้หรือใช้ไม่เพียงพอจึงได้จัดหาสิ่งของใช้แทนเสื้อผ้านำไปอุทิศส่วนกุศลส่งบุรพชนเหล่านั้น   นับเป็นความเชื่อที่ละเอียดอ่อนน่ายกย่องสรรเสริญ   ชาวจังหวัดนครศรีธรรมราชยิ่งนัก   แม้ว่าความเชื่อเหล่านี้จะมีมานานแล้วก็ตาม   แต่ปัจจุบันก็มิได้เสื่อมสูญไปจากจิตใจของชาวนครศรีธรรมร